Andrzej Buko (ur. 4 sierpnia 1947 w Płońsku) – polski archeolog, mediewista o specjalności archeologia wczesnośredniowieczna, em. profesor Uniwersytetu Warszawskiego; w latach 2007–2015 dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Od 2019 dziekan Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych oraz członek Prezydium Polskiej Akademii Nauk.
Życiorys Pracę magisterską obronił w Katedrze Archeologii Polski i Powszechnej Uniwersytetu Warszawskiego w 1970. Doktorat uzyskał w 1978, natomiast habilitację w 1990 na podstawie dzieła Ceramika wczesnopolska. Wprowadzenie do badań. Od 1999 jest profesorem nauk humanistycznych.
Zdobywał doświadczenia w pracach wykopaliskowych na wielu stanowiskach archeologicznych na terenie kraju oraz za granicą (Włochy, Francja, Norwegia, Hiszpania, Jordania). W 2010 kierował pracami polskich archeologów-wolontariuszy w miejscu katastrofy samolotu prezydenckiego TU-154M w Smoleńsku. Od początku swej kariery zawodowej związany z Instytutem Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, gdzie zajmuje się badaniami pograniczy etnicznych i kulturowych w kontekście formowania się państw środkowoeuropejskich. W latach 1981–1983 wykładowca na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, a w latach 1995–2006 w Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku. W latach 1995–2018 profesor w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Był zapraszany na wykłady do Francji, Hiszpanii, Włoch, Niemiec i do Grecji. Współzałożyciel i pierwszy prezes Towarzystwa Naukowego Sandomierskiego oraz współzałożyciel Wyższej Szkoły Humanistyczno-Przyrodniczej w Sandomierzu. Członek Rady Powierniczej Muzeum Narodowego w Warszawie (2009–2013), przewodniczący Rady Muzealnej Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie (2008–2016), w latach 2007–2017 członek Rady Naukowej Maison des Sciences de l’Homme (CNRS – Uniwersytet w Tours), członek Prezydium Komitetu Nauk Pre- i Protohistorycznych PAN (2012–2020), w latach 2013–2017 członek Rady Kuratorów Wydziału I PAN. W latach 2012–2017 członek panelu Europejskiej Rady Nauki w Brukseli. Od 2009 członek korespondent (od 2020 członek zwyczajny) Towarzystwa Naukowego Warszawskiego; od 2012 – członek Komitetu Stałego Mediewistów Polskich. W 2013 roku wybrany na członka korespondenta, a w 2025 na członka rzeczywistego PAN Członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności (od 2025). Od 2026 r. członek prezydium Oddziału Warszawskiego PAN. W latach 2017-2025 członek Rady Zamku Królewskiego w Warszawie (wiceprzewodniczący Rady) , a w latach 2017–2020 członek Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów Naukowych.
Wypromował 85 magistrów archeologii i 14 doktorów nauk. Odznaczony m.in. Złotą odznaką „Za opiekę nad zabytkami”, Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2015)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 stycznia 2015 r. o nadaniu orderów i odznaczenia ().. W 2012 otrzymał Perłę Honorową Polskiej Gospodarki (w kategorii nauka), przyznawaną przez redakcję Polish Market. W roku 2023 wyróżniony nagrodą Lednickiego Orła Piastowskiego oraz medalem Lux et Laus, Honorowy obywatel miasta Sandomierza (2004), Chełmianin roku 2012, Honorowy Przyjaciel Miasta Kalisza (2014)..
Publikacje Wczesnośredniowieczna ceramika sandomierska, Ossolineum (Wrocław 1981) (wraz z S. Tabaczyńskim) Sandomierz. Starożytność – wczesne średniowiecze, KAW (Rzeszów 1981) Ceramika wczesnopolska. Wprowadzenie do badań, Ossolineum (Wrocław 1990) Kleczanów. Badania 1989–1992 (red. i współaut.), Scientia (Warszawa 1997) Początki Sandomierza, Letter Quality (Warszawa 1998) Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej. Odkrycia-hipotezy-interpretacje TRIO, wyd. I (Warszawa 2005), wyd. II (poprawione i uzupełnione), (2006), wyd. III (poszerzone) 2011 The Archaeology of Early Medieval Poland. Discoveries-Hypotheses-Interpretations, Brill (Leiden-Boston 2008) Stołpie. Tajemnice kamiennej wieży, Letter Quality (Warszawa 2009) Zespół wieżowy w Stołpiu. Badania 2003–2005 (red. i współaut.), Letter Quality (Warszawa 2009) Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland (red. i współautor), Brill (Leiden-Boston 2014) Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim (red. i współautor), IAE PAN, Warszawa 2019 Świt Państwa Polskiego, IAE PAN, Warszawa 2021 Chełm przedlokacyjny. Na styku kultur i cywilizacji, Warszawa 2024.
Przypisy
Linki zewnętrzne Andrzej Buko na stronie Uniwersytetu Warszawskiego Profil w serwisie academia.edu
Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych PAN Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Rady Muzeum przy Zamku Królewskim w Warszawie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Honorowi obywatele Sandomierza Kategoria:Ludzie urodzeni w Płońsku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Złotą odznaką „Za opiekę nad zabytkami” Kategoria:Polscy archeolodzy Kategoria:Pracownicy instytutów naukowych PAN Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1947