Chrząszcze, tęgopokrywe (Coleoptera) – rząd owadów z infragromady nowoskrzydłych i nadrzędu skrytoskrzydłych. Obejmuje około 400 tys. opisanych naukowo gatunków, co czyni go najliczniejszym pod tym względem rzędem zwierząt. Ostrożne szacunki faktycznej liczby gatunków współczesnych z drugiej dekady XXI wieku podają zależnie od metody od około pół do półtora miliona gatunków, w niektórych przypadkach wskazując na błonkówki jako nawet ponad trzykrotnie liczniejsze w gatunki od chrząszczy. Na powyżej miliona gatunków szacowana bywa też różnorodność muchówek i roztoczy. Z kolei pod koniec XX wieku różnorodność chrząszczy oszacowano na 12,2 milionów gatunków. Chrząszcze to zwierzęta kosmopolityczne, zamieszkujące najrozmaitsze środowiska i strefy klimatyczne. Mogą być roślinożerne, drapieżne, padlinożerne, wszystkożerne, mogą zamieszkiwać zarówno ląd, jak i wody słodkie.

Opis rzędu Chrząszcze przechodzą przeobrażenie zupełne: (jajo, larwa, poczwarka, owad dorosły). Cechą charakterystyczną chrząszczy jest aparat gębowy typu gryzącego. Aparat ten składa się z wargi górnej, dwóch żuwaczek, nazywanych też szczękami górnymi, żuchwy, czyli tzw. szczęki dolnej oraz wargi dolnej. Dwie pary zrośniętych ze sobą głaszczek, będących częścią szczęk i wargi dolnej, są narządem dotyku. Nazywa się je głaszczkami szczękowymi i wargowymi.

Skrzydła pierwszej pary przekształcone są w grube (tęgie) pokrywy, które nie biorą udziału w locie, a jedynie służą do osłaniania błoniastych skrzydeł drugiej pary. Oskórek chitynowy gruby, często rzeźbiony. Czułki mogą być różnorakiego kształtu. Liczba ich członów zazwyczaj nie przekracza 11, a tylko wyjątkowo może być 12 lub 14. Opisano też gatunki o większej liczbie członów. Z drugiej strony są też gatunki z czułkami o 1 lub 2 członach.

Systematyka

Według pracy autorstwa 11 koleopterologów z 2011 roku w obrębie chrząszczy wyróżnia się 5 podrzędów, 6 infrarzędów (serii), 24 nadrodziny, 211 rodzin, 541 podrodzin i 1663 plemion. Podział do rangi nadrodziny według tejże pracy z uwzględnieniem modyfikacji z 2015 roku przedstawia się następująco:

podrząd: †Protocoleoptera nadrodzina: †Tshekardocoleoidea Rohdendorf, 1944 nadrodzina: †Permocupedoidea Martynov, 1933 nadrodzina: †Permosynoidea Tillyard, 1924 podrząd: Archostemata (w Polsce nie występują) podrząd: Myxophaga nadrodzina: †Asiocoleoidea Rohdendorf, 1961 nadrodzina: †Rhombocoleoidea Rohdendorf, 1961 nadrodzina: †Schizophoroidea Ponomarenko, 1968 nadrodzina: Lepiceroidea Hinton, 1936 nadrodzina: Sphaeriusoidea Erichson, 1845 podrząd: Adephaga – chrząszcze drapieżne podrząd: Polyphaga – chrząszcze wielożerne infrarząd: Staphyliniformia – kusakokształtne nadrodzina: Hydrophiloidea Latreille, 1802 – kałużnice nadrodzina: Staphylinoidea Latreille, 1802 – kusaki infrarząd: Scarabaeiformia – żukokształtne nadrodzina: Scarabaeoidea Latreille, 1802 – żuki infrarząd: Elateriformia – sprężykokształtne nadrodzina: Scirtoidea Fleming, 1821 nadrodzina: Dascilloidea Guérin-Méneville, 1843 nadrodzina: Buprestoidea Leach, 1815 – bogatki nadrodzina: Byrrhoidea Latreille, 1804 – otrupki nadrodzina: Elateroidea Leach, 1815 – sprężyki infrarząd: Derodontiformia nadrodzina: Derodontoidea LeConte, 1861 infrarząd: Bostrichiformia – kapturnikokształtne nadrodzina: Bostrichoidea Latreille, 1802 – kapturniki infrarząd: Cucujiformia nadrodzina: Lymexyleoidea Fleming, 1821 nadrodzina: Cleroidea Latreille, 1802 – przekraski nadrodzina: Cucujoidea Latreille, 1802 – zgniotki nadrodzina: Tenebrionoidea Latreille, 1802 – czarnuchy nadrodzina: Coccinelloidea Latreille, 1807 nadrodzina: Chrysomeloidea Latreille, 1802 – stonki nadrodzina: Curculionoidea Latreille, 1802 – ryjkowce

Zobacz też

chrząszcze Polski

Przypisy

Linki zewnętrzne Wykaz Chrząszczy Polski ON-Line (2012)

Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza