Andrzej Potocki (hetman polny koronny)

Andrzej Potocki herbu Pilawa (zm. 2 września 1691Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795. Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 220. w StanisławowiePSB, t. 25., s. 777.) – kasztelan krakowski w 1682 roku, wojewoda krakowski w 1682 roku, wojewoda kijowski w 1668 roku, hetman polny koronny w 1684 roku, chorąży wielki koronny w 1660 roku, starosta halicki w latach 1647–1691, starosta kołomyjski w 1649 roku, starosta mościcki i medycki w 1667 roku, starosta śniatyńskiUrzędnicy województwa ruskiego XIV-XVIII wieku. (Ziemie halicka, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy”. Oprac. Kazimierz Przyboś, 1987, s. 380., starosta leżajski w 1655 rokuW tym roku dokonał intromisji na starostwo leżajskie, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 220., pułkownik wojska powiatowego ziemi halickiej w 1665 rokuDariusz Kupisz, Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572 – 1717, Lublin 2008, s. 184., rotmistrz wojska powiatowego ziemi halickiej w 1648, 1657 roku i w latach 1660-1665Dariusz Kupisz, Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572 – 1717, Lublin 2008, s. 419..

Życiorys Syn hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewery Potockiego.

Poseł na sejm 1641 roku, sejm 1646 rokuJan Dzięgielewski, Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, Warszawa 1992, s. 176.. Poseł sejmiku halickiego na sejm ekstraordynaryjny 1647 rokuPrzemysław Paradowski, W obliczu „nagłych potrzeb Rzeczypospolitej”. Sejmy ekstraordynaryjne za panowania Władysława IV Wazy, Toruń 2005, s. 255..

Poseł sejmiku halickiego na sejm 1649/1650 roku, sejm 1653 roku, sejm nadzwyczajny 1654 roku, sejm 1655 roku, sejm 1658 roku, sejm 1661 roku, sejm 1662 roku, sejm 1664/1665 roku, sejm 1665 roku, oba sejmy 1666 roku, sejm 1667 roku, sejm nadzwyczajny 1668 roku, sejm nadzwyczajny (abdykacyjny) 1668 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 364..

W 1649 roku walczył w bitwie pod Zborowem, a w 1651 w bitwie pod Beresteczkiem. W czasie Potopu szwedzkiego wziął udział w 1656 roku w kampanii zimowej pod dowództwem Stefana Czarnieckiego. W 1660 roku jako dowódca pułku jazdy wyróżnił się w stoczonej z wojskami moskiewskimi bitwie pod Cudnowem. Jako poseł z ziemi halickiej sprzeciwiał się planom króla Jana Kazimierza Wazy wprowadzenia elekcji vivente rege, w związku z czym król, chcąc go zjednać, nominował go w 1660 chorążym wielkim koronnym, dzięki czemu Potocki nie wziął udziału w rokoszu Lubomirskiego. Na sejmie abdykacyjnym 16 września 1668 roku podpisał akt potwierdzający abdykację Jana II Kazimierza Wazy i na tym sejmie Andrzej Potocki otrzymał nominację na wojewodę kijowskiegoVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, 481.. Po abdykacji króla, wspierał Jana Sobieskiego zwalczającego wybór na nowego króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego i wspierał kandydaturę carewicza FiodoraWacław Uruszczak, Fakcje senatorskie w sierpniu 1668 roku, w: Parlament, prawo, ludzie, studia ofiarowane profesorowi Juliuszowi Bardachowi w sześćdziesięciolecie pracy twórczej, Warszawa 1996, s. 316. oraz kandydaturę francuską Ludwika II de Bourbon-Condé.

Po upadku twierdzy w Kamieńcu Podolskim w sierpniu 1672 roku jako członek stronnictwa malkontentów wspierał zwalczającą króla magnaterię podczas konfederacji szczebrzeszyńskiej, mającej na celu obronę Jana Sobieskiego, wpływów magnaterii i sprzeciwiającą się planom reformy ustroju państwa forsowanych przez dworskie stronnictwo regalistów króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego i konfederację gołąbskąPisma do wieku i spraw Jana Sobieskiego. T. 1, cz. 2, Kraków 1881, s. 1003.. W 1673 roku odznaczył się w drugim dniu bitwy pod Chocimiem, gdzie dowodził lewym skrzydłem wojsk koronnych i odparł kontratak turecki na tyły prawego skrzydła wojsk polskich. Był elektorem Jana III Sobieskiego z województwa kijowskiego w 1674 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 153., choć zwalczał politykę profrancuską i antybrandenburską króla. W 1675 rozbił Tatarów w bitwie pod Kałuszem i dowodził obroną Stanisławowa. W 1676 roku brał udział w obronie Żurawna. W 1680 mianowany wojewodą krakowskim, a kasztelanem krakowskim w 1682. W 1683 podczas wyprawy wiedeńskiej król powierzył mu tymczasowe rządy nad Rzecząpospolitą. Wówczas, prowadząc działania wojenne na Podolu, odzyskał większą część tej krainy (m.in. Niemirów i Jagielnicę) z rąk tureckich, próbował zdobyć Jazłowiec oraz pokonał Tatarów w bitwie pod Zinkowem. W 1684 został hetmanem polnym koronnym. Następnie brał udział w nieudanych wyprawach żwanieckiej w 1684 roku i mołdawskiej w 1686.

W 1662 r. na gruncie wsi Zabłotów polecił zbudować ufortyfikowane miasto, nazwane na cześć starszego syna Stanisławowem. Wkrótce Stanisławów stał się główną twierdzą w południowej części ziemi halickiej. W Stanisławowie ufundował kolegiatę pod wezwaniem św. Andrzeja i św. Stanisława, w której spoczął po śmierci, a którego szczątki zostały sprofanowane i wyrzucone z rodowych krypt podczas planowanego niszczenia stanisławowskiej kolegiaty przez ukraińskich komunistów po 1963 r.

Zobacz też Pułk jazdy koronnej Andrzeja Potockiego

Przypisy

Linki zewnętrzne Genealogia polskich rodzin arystokratycznych.

Kategoria:Hetmani polni koronni Kategoria:Chorążowie wielcy koronni Kategoria:Członkowie konfederacji malkontentów 1672 Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo kijowskie) Kategoria:Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej Kategoria:Kasztelanowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani ze Stanisławowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w Iwano-Frankiwsku Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1641 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1646 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1647 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1649/1650 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1653 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1654 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1655 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1658 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1661 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1662 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1664/1665 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1665 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1666 (I) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1666 (II) Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1668 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny abdykacyjny 1668 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia halicka) Andrzej Kategoria:Pułkownicy wojsk powiatowych (ziemia halicka) Kategoria:Rotmistrzowie husarii koronnej Kategoria:Rotmistrzowie jazdy wołoskiej Kategoria:Rotmistrzowie wojsk powiatowych (ziemia halicka) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Starostowie haliccy Kategoria:Starostowie kołomyjscy Kategoria:Starostowie leżajscy Kategoria:Starostowie medyccy Kategoria:Starostowie mościccy Kategoria:Starostowie śniatyńscy Kategoria:Sygnatariusze aktu abdykacji Jana II Kazimierza Wazy 1668 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1672–1676 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1683–1699 (strona polska) Kategoria:Wojewodowie kijowscy Kategoria:Wojewodowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1691 Kategoria:Ludzie związani z Józefowem nad Wisłą