thumb|Województwo mazowieckie Strona ta przedstawia podział administracyjny województwa mazowieckiego
Powiaty Liczba jednostek administracyjnych miasta na prawach powiatu5 powiaty37 gminy miejskie35 gminy miejsko-wiejskie79 gminy wiejskie200 gminy ogółem314 miasta114200px|none|Województwo mazowieckie podział administracyjny right|thumb|Podział administracyjny województwa mazowieckiego. Stan na 01.01.2007. Legenda:Plik:Mazowieckie-administracja legenda-pl.png gminy miejskie (tylko miasto) są oznaczone dwiema gwiazdkami (**) (np. Warszawa), gminy miejsko-wiejskie (miasto i gmina) są oznaczone jedną gwiazdką (*) (np. Wołomin + gmina Wołomin), gminy wiejskie (tylko gmina) nie są oznaczone (np. gmina Siedlce lub gmina Pruszków). miasta na prawach powiatu miasta: Ostrołęka**, Płock**, Radom**, Siedlce** i m.st. Warszawa**. białobrzeski ⇒ Białobrzegi miasta: Białobrzegi* i Wyśmierzyce*. gminy: Białobrzegi*, Promna, Radzanów, Stara Błotnica, Stromiec i Wyśmierzyce*. ciechanowski ⇒ Ciechanów miasta: Ciechanów** i Glinojeck*. gminy: Ciechanów, Glinojeck*, Gołymin-Ośrodek, Grudusk, Ojrzeń, Opinogóra Górna, Regimin i Sońsk. garwoliński ⇒ Garwolin miasta: Garwolin**, Łaskarzew**, Maciejowice*, Pilawa* i Żelechów*. gminy: Borowie, Garwolin, Górzno, Łaskarzew, Maciejowice*, Miastków Kościelny, Parysów, Pilawa*, Sobolew, Trojanów, Wilga i Żelechów*. gostyniński ⇒ Gostynin miasta: Gostynin** i Sanniki*. gminy: Gostynin, Pacyna, Sanniki* i Szczawin Kościelny. grodziski ⇒ Grodzisk Mazowiecki miasta: Grodzisk Mazowiecki*, Milanówek** i Podkowa Leśna**. gminy: Baranów, Grodzisk Mazowiecki*, Jaktorów i Żabia Wola. grójecki ⇒ Grójec miasta: Grójec*, Mogielnica*, Nowe Miasto nad Pilicą* i Warka*. gminy: Belsk Duży, Błędów, Chynów, Goszczyn, Grójec*, Jasieniec, Mogielnica*, Nowe Miasto nad Pilicą*, Pniewy i Warka*. kozienicki ⇒ Kozienice miasta: Głowaczów*, Kozienice* i Magnuszew*. gminy: Garbatka-Letnisko, Głowaczów*, Gniewoszów, Grabów nad Pilicą, Kozienice*, Magnuszew* i Sieciechów. legionowski ⇒ Legionowo miasta: Legionowo** i Serock*. gminy: Jabłonna, Nieporęt, Serock* i Wieliszew. lipski ⇒ Lipsko miasto: Ciepielów*, Lipsko*, Sienno i Solec nad Wisłą*. gminy: Chotcza, Ciepielów*, Lipsko*, Rzeczniów, Sienno* i Solec nad Wisłą. łosicki ⇒ Łosice miasto: Łosice*. gminy: Huszlew, Łosice*, Olszanka, Platerów, Sarnaki i Stara Kornica. makowski ⇒ Maków Mazowiecki miasta: Maków Mazowiecki** i Różan*. gminy: Czerwonka, Karniewo, Krasnosielc, Młynarze, Płoniawy-Bramura, Różan*, Rzewnie, Sypniewo i Szelków. miński ⇒ Mińsk Mazowiecki miasta: Dobre*, Halinów*, Kałuszyn*, Mińsk Mazowiecki**, Latowicz*, Mrozy*, Siennica*, Stanisławów* i Sulejówek**. gminy: Cegłów, Dębe Wielkie*, Dobre*, Halinów*, Jakubów, Kałuszyn*, Latowicz*, Mińsk Mazowiecki, Mrozy*, Siennica* i Stanisławów*. mławski ⇒ Mława miasto: Mława**. gminy: Dzierzgowo, Lipowiec Kościelny, Radzanów, Strzegowo, Stupsk, Szreńsk, Szydłowo, Wieczfnia Kościelna i Wiśniewo. nowodworski ⇒ Nowy Dwór Mazowiecki miasta: Nasielsk*, Nowy Dwór Mazowiecki** i Zakroczym*. gminy: Czosnów, Leoncin, Nasielsk*, Pomiechówek i Zakroczym*. ostrołęcki ⇒ Ostrołęka miasto: Myszyniec*. gminy: Baranowo, Czarnia, Czerwin, Goworowo, Kadzidło, Lelis, Łyse, Myszyniec*, Olszewo-Borki, Rzekuń i Troszyn. ostrowski ⇒ Ostrów Mazowiecka miasta: Brok*, Małkinia Górna* i Ostrów Mazowiecka**. gminy: Andrzejewo, Boguty-Pianki, Brok*, Małkinia Górna*, Nur, Ostrów Mazowiecka, Stary Lubotyń, Szulborze Wielkie, Wąsewo i Zaręby Kościelne. otwocki ⇒ Otwock miasta: Józefów**, Karczew*, Osieck* i Otwock**. gminy: Celestynów, Karczew*, Kołbiel, Osieck, Sobienie-Jeziory i Wiązowna. piaseczyński ⇒ Piaseczno miasta: Góra Kalwaria*, Konstancin-Jeziorna*, Piaseczno* i Tarczyn*. gminy: Góra Kalwaria*, Konstancin-Jeziorna*, Lesznowola, Piaseczno*, Prażmów i Tarczyn*. płocki ⇒ Płock miasta: Bodzanów*, Drobin*, Gąbin*, Staroźreby* i Wyszogród*. gminy: Bielsk, Bodzanów*, Brudzeń Duży, Bulkowo, Drobin*, Gąbin*, Łąck, Mała Wieś, Nowy Duninów, Radzanowo, Słubice, Słupno, Stara Biała, Staroźreby* i Wyszogród*. płoński ⇒ Płońsk miasta: Czerwińsk nad Wisłą*, Nowe Miasto*, Płońsk**, Sochocin* i Raciąż**. gminy: Baboszewo, Czerwińsk nad Wisłą*, Dzierzążnia, Joniec, Naruszewo, Nowe Miasto*, Płońsk, Raciąż, Sochocin* i Załuski. pruszkowski ⇒ Pruszków miasta: Brwinów*, Piastów** i Pruszków**. gminy: Brwinów*, Michałowice, Nadarzyn i Raszyn. przasnyski ⇒ Przasnysz miasta: Chorzele* i Przasnysz**. gminy: Chorzele*, Czernice Borowe, Jednorożec, Krasne, Krzynowłoga Mała i Przasnysz. przysuski ⇒ Przysucha miasto: Przysucha*, Gielniów* i Odrzywół*. gminy: Borkowice, Gielniów*, Klwów, Odrzywół*, Potworów, Przysucha*, Rusinów i Wieniawa. pułtuski ⇒ Pułtusk miasto: Pułtusk*. gminy: Gzy, Obryte, Pokrzywnica, Pułtusk*, Świercze, Winnica i Zatory. radomski ⇒ Radom miasta: Iłża*, Jedlnia-Letnisko*, Pionki** Przytyk* i Skaryszew*. gminy: Gózd, Iłża*, Jastrzębia, Jedlińsk, Jedlnia-Letnisko*, Kowala, Pionki, Przytyk*, Skaryszew*, Wierzbica, Wolanów i Zakrzew. siedlecki ⇒ Siedlce miasto: Mordy*. gminy: Domanice, Korczew, Kotuń, Mokobody, Mordy*, Paprotnia, Przesmyki, Siedlce, Skórzec, Suchożebry, Wiśniew, Wodynie i Zbuczyn. sierpecki ⇒ Sierpc miasto: Sierpc**. gminy: Gozdowo, Mochowo, Rościszewo, Sierpc, Szczutowo i Zawidz. sochaczewski ⇒ Sochaczew miasto: Sochaczew**. gminy: Brochów, Iłów, Młodzieszyn, Nowa Sucha, Rybno, Sochaczew i Teresin. sokołowski ⇒ Sokołów Podlaski miasta: Kosów Lacki* i Sokołów Podlaski**. gminy: Bielany, Ceranów, Jabłonna Lacka, Kosów Lacki*, Repki, Sabnie, Sokołów Podlaski i Sterdyń. szydłowiecki ⇒ Szydłowiec miasta: Jastrząb (miasto)* i Szydłowiec*. gminy: Chlewiska, Jastrząb*, Mirów, Orońsko i Szydłowiec*. warszawski zachodni ⇒ Ożarów Mazowiecki miasta: Błonie*, Łomianki* i Ożarów Mazowiecki*. gminy: Błonie*, Izabelin, Kampinos, Leszno, Łomianki*, Ożarów Mazowiecki* i Stare Babice. węgrowski ⇒ Węgrów miasta: Łochów* i Węgrów**. gminy: Grębków, Korytnica, Liw (s. Węgrów), Łochów*, Miedzna, Sadowne, Stoczek i Wierzbno. wołomiński ⇒ Wołomin miasta: Jadów*, Kobyłka**, Marki**, Radzymin*, Tłuszcz*, Wołomin*, Ząbki** i Zielonka**. gminy: Dąbrówka, Jadów*, Klembów, Poświętne, Radzymin*, Strachówka, Tłuszcz* i Wołomin*. wyszkowski ⇒ Wyszków miasto: Wyszków*. gminy: Brańszczyk, Długosiodło, Rząśnik, Somianka, Wyszków* i Zabrodzie. zwoleński ⇒ Zwoleń miasta: Kazanów* i Zwoleń*. gminy: Kazanów*, Policzna, Przyłęk, Tczów i Zwoleń*. żuromiński ⇒ Żuromin miasta: Bieżuń*, Lubowidz* i Żuromin*. gminy: Bieżuń*, Kuczbork-Osada, Lubowidz*, Lutocin, Siemiątkowo i Żuromin*. żyrardowski ⇒ Żyrardów miasta: Mszczonów*, Wiskitki* i Żyrardów**. gminy: Mszczonów*, Puszcza Mariańska, Radziejowice i Wiskitki.
Zmiany od 1 stycznia 1999 r. prawa miejskie (1 I 2000): Kosów Lacki (powiat sokołowski) (1 I 2001): Halinów (powiat miński) (1 I 2003): Tarczyn (powiat piaseczyński) (1 I 2014): Mrozy (powiat miński) (1 I 2019): Lubowidz (powiat żuromiński) (1 I 2020): Czerwińsk nad Wisłą (powiat płoński) (1 I 2021): Sochocin (powiat płoński), Solec nad Wisłą (powiat lipski), Wiskitki (powiat żyrardowski) (1 I 2022): Cegłów (powiat miński), Jedlnia-Letnisko (powiat radomski), Nowe Miasto (powiat płoński) (1 I 2023): Bodzanów (powiat płocki), Jadów (powiat wołomiński), Jastrząb (powiat szydłowiecki), Latowicz (powiat miński) (1 I 2024): Ciepielów (powiat lipski), Dobre (powiat miński), Gielniów (powiat przysuski), Głowaczów (powiat kozienicki), Maciejowice (powiat garwoliński), Magnuszew (powiat kozienicki), Odrzywół (powiat przysuski), Osieck (powiat otwocki), Przytyk (powiat radomski), Siennica (powiat miński), Sienno (powiat lipski) (1 I 2025): Kazanów (powiat zwoleński) (1 I 2026): Małkinia Górna (powiat ostrowski), Stanisławów (powiat miński), Staroźreby (powiat płocki) zniesienie lub utworzenie dzielnic, gmin, związków komunalnych i powiatów (27 X 2002): zniesione: pow. warszawski oraz jego części: m. Wesoła i zw. komunalny m.st. Warszawa oraz jego części: gm. Warszawa-Bemowo, gm. Warszawa-Białołęka, gm. Warszawa-Bielany, gm. Warszawa-Rembertów, gm. Warszawa-Targówek, gm. Warszawa-Ursus, gm. Warszawa-Ursynów, gm. Warszawa-Wawer, gm. Warszawa-Wilanów, gm. Warszawa-Włochy i gm. Warszawa-Centrum oraz jej części: dz. Mokotów, dz. Ochota, dz. Praga-Południe, dz. Praga-Północ, dz. Śródmieście, dz. Wola i dz. Żoliborz <> utworzone: m.st. na prawach powiatu Warszawa oraz jej części: dz. Bemowo, dz. Białołęka, dz. Bielany, dz. Mokotów, dz. Ochota, dz. Praga-Południe, dz. Praga-Północ, dz. Rembertów, dz. Śródmieście, dz. Targówek, dz. Ursus, dz. Ursynów, dz. Wawer, dz. Wesoła, dz. Wilanów, dz. Włochy, dz. Wola i dz. Żoliborz zmiany siedzib powiatów (1 I 2006): pow. warszawski zachodni (s. Warszawa) > pow. warszawski zachodni (s. Ożarów Mazowiecki) zmiany przynależności gmin do powiatów w obrębie województwa (1 I 2002): (pow. miński) m. Sulejówek i m. Wesoła > (pow. warszawski) m. Sulejówek i m. Wesoła (27 X 2002): (zniesiony pow. warszawski) m. Sulejówek > (pow. miński) m. Sulejówek (1 I 2003): (pow. grójecki) gm. Tarczyn > (pow. piaseczyński) gm. Tarczyn zmiany siedzib gmin (30 XII 1999): (pow. piaseczyński) gm. Prażmów (s. Wola Prażmowska) > gm. Prażmów (s. Prażmów) (30 XII 1999): (pow. płocki) gm. Słupno (s. Płock) > gm. Słupno (s. Słupno) (30 XII 1999): (pow. sochaczewski) gm. Brochów (s. Tułowice) > gm. Brochów (s. Brochów) (1 I 2013): (pow. pruszkowski) gm. Michałowice (s. Michałowice) > gm. Michałowice (s. Reguły) zmiany nazw gmin i/lub ich siedzib (30 XII 1999): (pow. lipski) gm. Chotcza (s. Chotcza-Józefów) > gm. Chotcza (s. Chotcza) (30 XII 1999): (pow. makowski) gm. Czerwonka (s. Czerwonka Włościańska) > gm. Czerwonka (s. Czerwonka) (30 XII 1999): (pow. makowski) gm. Szelków (s. Stary Szelków) > gm. Szelków (s. Szelków) (30 XII 1999): (pow. pruszkowski) gm. Michałowice (s. Michałowice-Osiedle) > gm. Michałowice (s. Michałowice) (30 XII 1999): (pow. radomski) gm. Kowala (s. Kowala-Stępocina) > gm. Kowala (s. Kowala) (30 XII 1999): (pow. sierpecki) gm. Zawidz (s. Zawidz Kościelny) > gm. Zawidz (s. Zawidz) (30 XII 1999): (pow. sokołowski) gm. Bielany (s. Bielany-Żyłaki) > gm. Bielany (s. Bielany) (30 XII 1999): (pow. sokołowski) gm. Sterdyń (s. Sterdyń-Osada) > gm. Sterdyń (s. Sterdyń) (1 I 2004): (pow. siedlecki) gm. Zbuczyn Poduchowny (s. Zbuczyn Poduchowny) > gm. Zbuczyn (s. Zbuczyn) (1 I 2004): (pow. żuromiński) gm. Siemiątkowo Koziebrodzkie (s. Siemiątkowo Koziebrodzkie) > gm. Siemiątkowo (s. Siemiątkowo) (1 I 2021): (pow. płocki) gm. Bodzanów (s. Bodzanów) > gm. Bodzanów (s. Chodkowo) zmiany granic gmin i zarazem powiatów oraz województw; gmin i zarazem powiatów w obrębie województwa; gmin w obrębie powiatu (województwa/powiaty/miasta/gminy po lewej zyskały część terytorium, województwa/powiaty/miasta/gminy po prawej straciły część terytorium) zmiany granic gmin i zarazem powiatów oraz województw (1 I 2000): świętokrzyskie, pow. skarżyski (m. Skarżysko-Kamienna) <> pow. szydłowiecki (gm. Szydłowiec) (1 I 2004): pow. mławski (m. Mława) <> warmińsko-mazurskie, pow. działdowski (gm. Iłowo-Osada) (1 I 2004): podlaskie, pow. wysokomazowiecki (gm. Czyżew-Osada) <> pow. ostrowski (gm. Nur) (1 I 2004): świętokrzyskie, pow. skarżyski (gm. Skarżysko Kościelne) <> pow. szydłowiecki (gm. Mirów) (1 I 2005): lubelskie, pow. opolski (gm. Łaziska) <> pow. lipski (gm. Solec nad Wisłą) (12 XI 2005): podlaskie, pow. wysokomazowiecki (gm. Czyżew-Osada) <> pow. ostrowski (gm. Nur) (zmiana ta ma charakter porządkowy) zmiany granic gmin i zarazem powiatów w obrębie województwa (1 I 2002): pow. legionowski (m. Serock) <> pow. pułtuski (gm. Pokrzywnica) (1 I 2002): pow. nowodworski (m. Nowy Dwór Mazowiecki) <> pow. legionowski (gm. Wieliszew) (1 I 2007): m.n.p.p. Ostrołęka <> pow. ostrołęcki (gm. Rzekuń) (1 I 2007): m.n.p.p. Ostrołęka <> pow. ostrołęcki (gm. Olszewo-Borki)