Ota Pavel, właśc. Otto Popper (ur. 2 lipca 1930 w Pradze, zm. 31 marca 1973 tamże) – czeski pisarz, dziennikarz i reporter sportowy.
Życiorys Urodził się jako trzeci, najmłodszy syn żydowskiego przedstawiciela handlowego Electrolux Leo Poppera. Wczesne dzieciństwo spędził w Pradze, potem jego rodzina przeprowadziła się do rodziców ojca do Buštěhradu (w miasteczku tym obecnie znajduje się jego muzeum).
W czasie II wojny światowej jego ojciec oraz bracia, Jiří i Hugo, zostali wywiezieni do obozu koncentracyjnego, on zaś z matką Herminą, która była Czeszką, pozostał w Buštěhradzie. W wieku trzynastu lat pracował jako górnik w kopalni w Kladnie. Po skończonej wojnie szczęśliwie wrócili żywi jego ojciec i bracia, on zaś skończył szkołę handlową i językową (egzamin maturalny złożył w 1960 w szkole średniej dla pracujących).
Krótko trenował hokejową młodzież w praskim klubie Sparta. Od 1949 roku zatrudniony został jako komentator sportowy w Czechosłowackim Radiu (pracę tę załatwił mu przyjaciel brata z obozu Auschwitz-Birkenau, Arnošt Lustig), pracował również jako reporter sportowy w czasopismach Stadion i Československý voják. Oficjalna zmiana nazwiska rodziny Popperów na Pavel w 1955 roku była bezpośrednią reakcją na proces Slánskiego. Od 1964 roku jego reportaże-opowiadania o tematyce sportowej, w których podkreślał wartości psychologiczne i moralne rywalizacji sportowejZofia Tarajło-Lipowska Historia literatury czeskiej. Zarys, Wrocław 2010, s. 369, zaczęły ukazywać się także w formie książkowej.
W lutym 1964 roku, na zimowych igrzyskach olimpijskich w Innsbrucku zapadł na ciężką chorobę psychiczną (zdiagnozowaną jako cyklofrenia, psychoza maniakalno-depresyjna z elementami schizofreniiAleksander Kaczorowski Praski elementarz, Wołowiec 2001, s. 52). W roku 1966 przyznano mu rentę inwalidzką.
Walcząc z chorobą szukał oparcia przede wszystkim na łonie przyrody, przy łowieniu ryb. Nie przestał pisać – w tym czasie powstały jego najsłynniejsze dzieła na kanwie wspomnień z dzieciństwa i młodości. W tej autobiograficznej prozie można odnaleźć świadomy zapis konkretu egzystencjalnego, dotknięcia elementarnych problemów istnienia, czyli koegzystencji śmierci i życia, a także akceptacji przez człowieka porządku naturyKatarzyna Szkuta The Sublime is now. O kategorii wzniosłości w prozie Oty Pavla, w: Z polsko-czeskich zbliżeń literackich w XX wieku. Studia red. Grzegorz Bąbiak, Joanna Królak, Warszawa 2008, s. 77. mały|Grób Oty Pavla Z choroby nigdy się nie podniósł, w 1973 zmarł na zawał serca. Pochowany jest, razem z rodzicami, w części żydowskiej Cmentarza Olszańskiego w Pradze.
Twórczość Reportaże i opowiadania o tematyce sportowej Dukla mezi mrakodrapy (1964) Plná bedna šampaňského (1967) Cena vítězství (1968) – wybór z dwóch pierwszych książek Pohár od Pánaboha (1971), wyd. pol.: Puchar od Pana Boga (2017), Syn celerového krále (1972) Pohádka o Raškovi (1974), wyd. pol.: Bajka o Raszku (2009), Pohádka o Raškovi (1974) / Cena vítězství (1968), wyd. pol: Bajka o Rašce i inne reportaże sportowe (2016)
Proza autobiograficzna Śmierć pięknych saren (Smrt krásných srnců) (1971) Jak spotkałem się z rybami (Jak jsem potkal ryby) (1974) W Polsce obie książki wydawane były łącznie pod tytułem Śmierć pięknych saren (1976, 1978, 1988, 1998, 2011) oraz pod tytułem Śmierć pięknych saren. Jak spotkałem się z rybami (2015)
Pośmiertne wydania Fialový poustevník (1977) Sedm deka zlata (1980) Veliký vodní tulák (1980) Zlatí úhoři (1985, 1991 – wydanie rozszerzone) Výstup na Eiger (1989) Mám rád tu řeku (1989) Jak šel táta Afrikou: Povídky (1994), wyd. pol.: Jak tata przemierzał Afrykę (2004) Omyl a jiné povídky (1995) Olympijské hry a jiné povídky (1996)
Adaptacje filmowe Na motywach prozy Oty Pavla w Czechosłowacji powstały filmy: Zlatí úhoři (Złote węgorze), 1979, 84 min, scen. i reż. Karel Kachyňa Śmierć pięknych saren (Smrt krásných srnců), 1986, 91 min, scen. i reż. Karel Kachyňa
Odniesienia W sierpniu 1981, na I Przeglądzie Piosenki Prawdziwej, Andrzej Garczarek zaśpiewał piosenkę Przyjaciół nikt nie będzie mi wybierał która zawiera słowa:
jakim wy prawem o wolności
głosicie bracia w „Rudým Právie”
wszak to od waszej nie ostatni
zwariował pisarz Ota Pavel…!
Przypisy
Linki zewnętrzne Biografia Oty Pavla Muzeum Oty Pavla Złote węgorze w bazie filmweb.pl Śmierć pięknych saren w bazie filmweb.pl Jak spotkałem Otto Poppera ehad.salon24.pl
Kategoria:Autorzy książek o sporcie Kategoria:Czescy dziennikarze Kategoria:Czescy prozaicy XX wieku Kategoria:Dziennikarze sportowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Pradze Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Olszańskim w Pradze Kategoria:Pisarze związani z Pragą Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 1973 Kategoria:Czescy Żydzi ocalali z Zagłady