Ewerolimus, RAD-001 – syntetyczny organiczny związek chemiczny, pochodna sirolimusu (rapamycyny) o podobnym działaniu, opierającym się na inhibicji kinazy mTOR. Ewerolimus znajduje zastosowanie w transplantologii jako lek immunosupresyjny stosowany w zapobieganiu odrzucania przeszczepu. Stosowany jest również w onkologii.
Mechanizm działania Ewerolimus jest inhibitorem sygnału proliferacji, co oznacza, że prowadzi do zatrzymania komórek w fazie G1 cyklu komórkowego. Działając na limfocyty prowadzi do zahamowania ich proliferacji i ekspansji klonalnej. Na poziomie komórki mechanizm działania opiera się na inhibicji białka kinazy mTOR (FRAP), mającego wpływ na procesy wzrostu i proliferacji komórek. Ewerolimus, podobnie jak sirolimus, wiąże się z białkiem FRAP-12 tworząc kompleks hamujący kinazę mTOR. Ewerolimus działa na proliferację komórek stymulowaną czynnikami wzrostu, w tym miocytów gładkich ściany naczyń krwionośnych.
Farmakokinetyka Po podaniu doustnym Tmax wynosi 1-2 godziny, a dostępność biologiczna oceniana jest na około 90%Indeks leków Medycyny Praktycznej 2006 Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006, .. Pokarm wpływa na wchłanianie leku. Ewerolimus jest metabolizowany na drodze monohydroksylacji i O-dealkilacji, a powstałe metabolity przypuszczalnie nie posiadają aktywności biologicznej. Metabolity wydalane są głównie z kałem i, w mniejszym stopniu, z moczem.
Wskazania Badania wykazały skuteczność leku w zapobieganiu przewlekłej waskulopatii po przeszczepie serca. Stosowany jest również w stentach naczyniowych. Ewerolimus w porównaniu z sirolimusem ma większą biodostępność i krótszy okres półtrwania; działa synergistycznie z cyklosporyną A, co pozwala na zmniejszenie dawki CsA przy zachowanej skuteczności w zapobieganiu ostremu odrzucaniu przeszczepu nerki.
W 2012 roku ewerolimus został zarejestrowany do leczenia zaawansowanego hormonozależnego HER2- raka piersi, u kobiet po menopauzie. Badanie kliniczne BOLERO-2, w oparciu o które lek został dopuszczony do obrotu wykazało, że leczenie preparatem ewerolimus w połączeniu z eksemestanem ponad dwukrotnie wydłużyło czas wolny od progresji w porównaniu do eksemestanu stosowanego w monoterapii. Do innych wskazań onkologicznych należą nieoperacyjne lub z przerzutami wysoko lub średnio zróżnicowane nowotwory neuroendokrynne trzustki oraz zaawansowany rak nerkowokomórkowy, jeżeli postęp choroby nastąpił w trakcie lub po przebytej terapii anty-VEGF.
Interakcje z innymi lekami i pokarmami Proces wchłaniania i wydalania ewerolimusu może ulec zaburzeniu przez leki wpływające na CYP3A4 lub glikoproteinę P. Nie należy równolegle podawać silnie działających inhibitorów lub induktorów CYP3A4. Cyklosporyna zwiększa istotnie dostępność biologiczną leku, dlatego zmiany dawkowania cyklosporyny wymagają korekty dawkowania ewerolimusu. Ryfampicyna przyspiesza wydalanie leku i nie zaleca się jej jednoczesnego stosowania z ewerolimusem. Nie stwierdzono interakcji z atorwastatyną i prawastatyną. Ponieważ grejpfruty i sok grejpfrutowy wpływają na aktywność CYP3A4, nie należy ich spożywać w trakcie stosowania leku.
Działania niepożądane Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi są: leukopenia hipercholesterolemia hiperlipidemia. Częstymi działaniami niepożądanymi są: zakażenia wirusowe zakażenia bakteryjne zakażenia grzybicze posocznica małopłytkowość niedokrwistość koagulopatia zespół hemolityczno-mocznicowy hipertriglicerydemia nadciśnienie tętnicze torbiel limfatyczna u chorych po przeszczepieniu nerki zakrzepy żylne z zatorami zapalenie płuc ból brzucha biegunka nudności wymioty trądzik powikłania ran chirurgicznych zakażenia układu moczowego obrzęk ból.
Zobacz też temsirolimus – inny analog sirolimusu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Cytostatyki Kategoria:Leki immunosupresyjne Kategoria:Związki makrocykliczne Kategoria:Alkohole pierwszorzędowe Kategoria:Alkohole drugorzędowe Kategoria:Ketony Kategoria:Amidy Kategoria:Piperydyny Kategoria:Etery z grupą metylową Kategoria:Związki nienasycone