Amy Jade Winehouse (ur. 14 września 1983 w Londynie, zm. 23 lipca 2011 tamże) – brytyjska piosenkarka wykonująca muzykę z pogranicza soulu, jazzu i R&B, kompozytorka i autorka tekstów piosenek.
Dysponowała głębokim, ekspresyjnym kontraltem, a jej twórczość opierała się na autorskich tekstach piosenek odnoszących się do osobistych przeżyć.
Jej płyty i piosenki otrzymały blisko 60 nagród i nominacji do prestiżowych nagród muzycznych. Debiutancki album Winehouse, Frank (2003), osiągnął znaczny sukces komercyjny i zdobył uznanie krytyków, m.in. nominację do Mercury Prize. Za następny album, Back to Black (2006), Winehouse otrzymała w 2008 rekordową liczbę pięciu nagród Grammy, m.in. dla najlepszego nowego artysty oraz za nagranie roku i piosenkę roku. Winehouse otrzymała również trzy najważniejsze nagrody Ivor Novello Awards: w 2004 i 2007 za najlepszą piosenkę współczesną (za „Stronger Than Me” i „Rehab”) oraz za najlepszą piosenkę pod względem muzycznym i tekstowym w 2008 („Love Is a Losing Game”). Otrzymała również w 2007 nagrodę Brit Award dla najlepszej brytyjskiej artystki.
Trapiona licznymi uzależnieniami i problemami ze zdrowiem psychicznym, zmarła w wieku 27 lat w swoim domu w Londynie w wyniku zatrucia alkoholowego, dołączając tym samym do tzw. Klubu 27.
W 2012 została sklasyfikowana na 26. miejscu na liście 100 najważniejszych kobiet w muzyce prowadzonej przez stację VH1.https://malaga.una.edu.pl/bussines-ariza/amy-winehouse/ Jej płyta Back to Black pośmiertnie stała się najlepiej sprzedającym się albumem w XXI w. w Wielkiej Brytanii.
Dzieciństwo Urodziła się 14 września 1983 w szpitalu Chase Farm w dzielnicy Enfield w północnym Londynie. Jej ojciec, Mitchell „Mitch” Winehouse (ur. 1950), sprzedawał okna zespolone, a matka, Janis Winehouse z domu Seaton (ur. 1954), była farmaceutką. Pochodziła z żydowskiej rodziny – jej przodkowie byli rosyjskimi i polskimi Żydami, którzy wyemigrowali do Londynu. Miała starszego brata, Alexa (ur. 1979). Była radosnym, ciekawskim, odważnym i nieśmiałym dzieckiem. Mieszkała z rodziną w domu przy Osidge Lane dzielnicy Southgate w Londynie, gdzie uczęszczała do przedszkola i szkoły podstawowej Osidge w Barnet, gdzie zainteresowała się występami muzycznymi i ze szkolną koleżanką Juliette Ashby założyła zespół muzyczny Sweet ‘n’ Sour. Przez pewien czas chodziła do niedzielnej szkółki żydowskiej, jednak tego nie lubiła, dlatego uprosiła ojca, aby ją z niej wypisał, w rezultacie czego jej wiedza o religii żydowskiej była znikoma. Mimo to bywała w synagodze raz do roku w czasie święta Jom Kipur. thumb|Winehouse z ojcem (2008) Kilkoro członków rodziny, zarówno po stronie jej matki, jak i ojca, było zawodowymi muzykami jazzowymi, np. wuj Leon był trębaczem lub waltornistą. Cynthia Levy (była piosenkarka i dawna narzeczona saksofonisty Ronnie Scotta), jej babka ze strony ojca, wpłynęła na wczesne zainteresowanie wnuczki muzyką jazzową. Matka Amy często puszczała córce piosenki Carole King i Jamesa Taylora, a ojciec śpiewał jej piosenki m.in. Franka Sinatry. Jej ulubioną piosenką był utwór Sinatry „Fly Me to the Moon”, który śpiewała szczególnie w momentach, kiedy chciała się uspokoić, np. będąc w tarapatach. W 1993 jej rodzice zdecydowali się na separację, a trzy lata później wzięli rozwód, co Winehouse mocno przeżyła. Po rozstaniu rodziców zamieszkała z matką w East Finchley w północnym Londynie, a weekendy spędzała u ojca i jego nowej partnerki (a później żony), Jane, w Hatfield Heath w Essex.
W 1992 zaczęła uczęszczać do szkoły teatralnej Susi Earnshaw, gdzie przez cztery lata brała weekendowe lekcje śpiewu i stepowania. Chcąc nabrać doświadczenia w przyszłym zawodzie, wzięła udział w przesłuchaniach do tytułowej roli w musicalu Annie, jednak nie przeszła do kolejnego etapu. W 1994 rozpoczęła naukę w szkole średniej Ashmole Secondary School. Kiedy miała 12 lat, otrzymała stypendium i rozpoczęła naukę w szkole teatralnej Sylvii Young, co zostało odnotowane w branżowym tygodniku „The Stage”. W listopadzie 1997 pojawiła się w odcinku serialu BBC The Fast Show pt. „Peasblossom”. W latach 90. dorabiała występami m.in. w Teatrze Coliseum i Hampstead Theatre. W okresie nauki w szkole teatralnej Sylvii Young mierzyła się z depresją i podjęła pierwsze próby samookaleczania się. Miewała także problemy z koncentracją, poza tym miała złe oceny i sprawiała dużo kłopotów wychowawczych (m.in. nie nosiła szkolnego mundurka lub nosiła go niedbale, poza tym żuła gumę na lekcjach i miała kolczyk w nosie). W 2000 opuściła szkołę, bo jej rodzice postanowili przenieść ją do innej placówki. Winehouse podjęła naukę w prywatnej szkole dla dziewcząt The Mount School w Mill Hill. W tym okresie dorabiała, pracując w salonie tatuażu i sklepie z odzieżą. Po skończeniu 16 lat rozpoczęła naukę w klasie o profilu musicalowym w szkole artystycznej BRIT Performing Arts & Technology School w Croydon, jednak przerwała ją po niecałym roku i Osidge JMI School. Kiedy miała 17 lat, zaczęła pracować okazyjnie jako dziennikarka działu rozrywki dla Internetowej Agencji Informacyjnej , ale przepracowała tam zaledwie trzy miesiące.
Kariera muzyczna Początki W dzieciństwie, z pomocą starszego brata, nauczyła się grać na gitarze, poza tym zaczęła pisać swoje pierwsze piosenki. Jako nastolatka śpiewała z lokalnym zespołem Bolsha Band. Pod koniec 1999 została wokalistką , z którą występowała w klubach jazzowych i uczestniczyła w jednej ze swoich pierwszych sesji nagraniowych, podczas której zaśpiewała cztery piosenkihttps://londonjazznews.com/2011/07/25/amy-winehouse-and-nyjo-photos-and-a-tribute/, m.in. „The Nearness of You”. W związku ze zdenerwowaniem i tremą przed publicznymi występami, wkrótce zaczęła nadużywać alkoholu.
W 2001 przyjaciel Winehouse, śpiewak soulowy , wysłał jej taśmę demo (zawierającą jej covery standardów jazzowych) Nickowi Shymansky’emu, pracownikowi działu artystycznego firmy Brilliant, oddziału agencji talentów 19 Entertainment Ltd, który wraz ze swoim szefem, Nickiem Godwinem, poszukiwali wokalistki jazzowej. Shymansky i Godwin złożyli Winehouse propozycję współpracy menedżerskiej, którą ta przyjęła. We wrześniu 2001 rozpoczęła pracę nad piosenkami na kolejną taśmę demo. Dzięki Nickowi Godwinowi nawiązała w 2002 współpracę z tekściarzami, Stefanem Skarbkiem i Mattem Rowe, z którym pracowała w Mayfair Studios w Londynie. W trakcie sesji stworzyli m.in. utwory: „I’m a Monkey Not a Boy”, „Ease Up to Me”, „The Ambulance Man”, „Amy Amy Amy” i „October Song”, przy czym tylko dwie ostatnie później znalazły się na debiutanckim albumie Winehouse, a reszta została odrzucona ze względu na słabą jakość produkcji. Winehouse napisała wtedy także m.in. utwór „Alcoholic Logic”, który umieściła na taśmie demo.
Po zamknięciu agencji Brilliant część działalności firmy przyjął Simon Fuller, szef przedsiębiorstwa 19 Entertainment Ltd, który – zachwyciwszy się taśmą demo Winehouse – w 2002 podpisał z artystką kontrakt zapewniający jej gażę w wysokości 250 funtów na poczet przyszłych dochodów. Jej talent wówczas dostrzegł m.in. producent muzyczny Darcus Beese, który jesienią 2002 zaaranżował przesłuchanie Winehouse do wytwórni Island Records. Artystka w międzyczasie podpisała kontrakt wydawniczy z wytwórnią EMI Music Publishing Ltd. Nick Gatfield z Island Records podjął liczne wysiłki, by przejąć Winehouse do swojej firmy, ponieważ był przekonany, że jest rynkowe zapotrzebowanie na naturalny, nietypowy, autentyczny damski talent wokalny nie będący sztucznym produktem telewizyjnych reality shows. 17 grudnia 2002 Winehouse zawarła umowę dystrybucyjną z Island Records.
2003–2004: Frank Po podpisaniu kontraktu z wytwórnią kontynuowała pracę nad materiałem na debiutancką płytę. Za namową Beese’a nawiązała współpracę z producentem muzycznym Salaamem Remi, z którym pracowała w jego studiu Creative Space w Miami. Część materiału nagrała również w studiu The Headquarters w New Jersey u producenta Gordona Williamsa. 22 lipca, 11 sierpnia i 1 września 2003 zagrała trzy koncerty w klubie „4 Sticks Live” przy Kensal Road w Cobden w zachodnim Londynie. Na jej trzecim koncercie w tym klubie obecna była m.in. Annie Lennox, która była oczarowana talentem debiutantki i wkrótce stała się jej fanką. thumb|Winehouse (2004) 20 października 2003 wydała album pt. Frank inspirowany głównie muzyką jazzową. Umieściła na nim w większości autorskie piosenki (których głównym tematem był jej związek i rozstanie z pierwszym partnerem życiowym, Chrisem Taylorem), a także dwa covery: „Moody’s Mood for Love” King Pleasure oraz „(There Is) No Greater Love” Ishama Jonesa i Marty’ego Symesa. Po wydaniu albumu skomentowała, że była współtwórczynią albumu jedynie w 80%, ponieważ wytwórnia Island Records umieściła na nim kilka piosenek i miksów, które odrzuciła Winehouse, z kolei ojciec artystki twierdzi, że firma postąpiła w ten sposób, bo Winehouse opuściła kilka sesji edytorskich. Za album uzyskała przychylne recenzje krytyków muzycznych, co jednak nie przełożyło się na sukces sprzedażowy, przez co firma Island Records wstrzymała promocję Winehouse na amerykańskim rynku. Winehouse promowała album singlami z utworami: „Stronger Than Me” (zajął 71. miejsce na liście UK Singles Chart), „Take the Box” (57. miejsce), „In My Bed/You Sent Me Flying” (60. miejsce) i „Fuck Me Pumps / Help Yourself” (65. miejsce). Po wydaniu płyty koncertowała solowo (m.in. w Bush Hall w Shepherd’s Bush) oraz jako support Jamiego Culluma i Finleya Quaye’a, a za te występy zbierała mieszane recenzje krytyków. W styczniu 2004 z albumem Frank dotarła do 13. miejsca na liście UK Albums Chart. W lutym tego samego roku na gali rozdania nagród Brit była nominowana do zdobycia statuetki dla najlepszego wykonawcy miejskiego i najlepszej brytyjskiej artystki solowej. W marcu tego samego roku wystąpiła w odcinku telewizyjnego quizu muzycznego Never Mind the Buzzcocks i talk-show The Jonathan Ross Show. Od 21 kwietnia do połowy maja zagrała swoją pierwszą trasę koncertową, która została całkowicie wyprzedana, poza tym zagrała koncerty na festiwalach: Glastonbury Festival, T In The Park Festival i V Festival. 27 maja na gali rozdania nagród Ivora Novello otrzymała statuetkę za najlepszą piosenkę współczesną („Stronger Than Me”). Tuż po gali odnotowała znaczny wzrost sprzedaży albumu Frank, a za sprzedaż krążka w 300 tys. egzemplarzy uzyskała certyfikat platynowej płyty w Wielkiej Brytanii. Za Franka była nominowana do Mercury Music Prize, a na wrześniowej gali rozdania tych nagród zaśpiewała piosenkę „Take the Box”. Zdobyła nominację także do nagrody MOBO (Music Of Black Origin) dla najlepszego artysty jazzowego i najlepszego brytyjskiego artysty roku. Od 4 do 19 listopada 2004 zagrała drugą krajową trasę koncertową.
2005–2007: Back to Black i międzynarodowe tournée