mały|Ziemia stężycka i inne krainy historyczne Polski na tle współczesnych granic administracyjnych Ziemia stężycka – jednostka terytorialna I Rzeczypospolitej w województwie sandomierskim w Małopolsce.thumb|Kościół św. Marcina w Stężycy Historia thumb|Bobrowniki - kościółDo schyłku XVI w. obszar ten, nazywany alternatywnie (ziemia) lub districtus (powiat), należał do ziemi radomskiej. Od początku XVII w. do schyłku I Rzeczypospolitej określany był on w źródłach oficjalnych (konstytucje, lauda sejmikowe), jako ziemia stężycka. Nie oznaczało to jednak, aby nabyła w ramach woj. sandomierskiego uprawnień polityczno-administracyjnych. Nazywano ją ziemią stężycką ze względu na jej peryferyjne położenie geograficzne (za Wisłą i Wieprzem) w stosunku do województwa sandomierskiego. Ziemia stężycka powstała jako samodzielna jednostka administracyjna w 1568Kalendarium historii Stężycy. Stolica regionu znajdowała się w Stężycy. Składała się ona z jednego powiatu stężyckiego. Granice przebiegały na południu wzdłuż biegu Wieprza, na wschodzie region graniczył z ziemią łukowską, na północy z ziemią czerską (Mazowsze), a na zachodzie granicę stanowiła Wisła, która biegnąc wówczas inaczej, pozostawiła po jej prawym brzegu kilka wsi w okolicy Sieciechowa i Kozienic. Obszar ziemi stężyckiej wykraczał na południe od ujścia Wieprza do Wisły i obejmował tereny wokół ówczesnego miasta Gołąb, aż po tereny dzisiejszych Puław. Ziemia stężycka posiadała starostwo grodowe i sąd ziemski (jeden z trzech w całym w województwie). W 1793 region został włączony do woj. lubelskiego. Obszar Ziemia stężycka obejmowała obszar obecnego powiatu ryckiego, południowej części powiatu garwolińskiego i południowo-zachodnie tereny powiatu łukowskiego.
Ówczesne miasta (współczesne czcionką pogrubioną): Stężyca, Adamów, Bobrowniki, Drążgów, Kochów, Łaskarzew, Łysobyki, Maciejowice, Ryki, Żelechów, Gończyce, Przytoczno, Nowodwór, Wojcieszków i Gołąb. Dęblin uzyskał prawa miejskie w 1954 i jest obecnie największym miastem w regionie.
W ziemi stężyckiej leżą następujące miasta: Lp. Miasto Populacja Województwo 1. 20px Dęblin 14 330 20px lubelskie 2. 20px Ryki 9098 20px lubelskie 3. 20px Łaskarzew 4504 20px mazowieckie 4. 20px Żelechów 3759 20px mazowieckie 5. 20px Maciejowice 1410 20px mazowieckie
Zobacz też ziemia sandomierska gwara ziemi stężyckiej
Przypisy
Bibliografia Zygmunt Gloger, Kraków 1903, Geografia historyczna – Województwo Sandomierskie strona z mapą historycznej Ziemi Stężyckiej