Wstawiennictwo świętych – doktryna występująca w części wyznań chrześcijańskich, przede wszystkim katolickich i prawosławnych oraz w innych religiach, zakładająca możliwość wstawiennictwa zbawionych zmarłych w modlitwach zanoszonych do Boga oraz uznająca zanoszenie próśb przez wiernych w formie modlitwy skierowanej do świętego o wstawiennictwo u BogaKult świętych – www.niedziela.pl. W pobożności katolickiej i prawosławnej występują tzw. patroni, uchodzący za posiadających szczególną skuteczność wstawienniczą w danych problemach, np. chorobach.
Praktyka wzywania świętych w modlitwie jest odrzucana przez Kościoły protestanckie.
Wstawiennictwo w Biblii Chociaż w Biblii brak konkretnych modlitw do świętych, to jednak nie oznacza to, że Biblia pomija kwestię wstawiennictwa świętych. Paweł z Tarsu wielokrotnie określił Jezusa jako wstawiającego się u Boga. W liście do Tymoteusza mówi o Jezusie Chrystusie jako jedynym pośredniku między Bogiem a ludźmi, zachęcając wiernych do modlitwy:
W ujęciu katolickim powyższe wersety nie wykluczają wstawiennictwa świętych, które opisane jest innymi wersetami Biblii, znajdującymi się w Księdze Apokalipsy:
Z tych trzech wersetów biblijnych wynika, że modlitwy świętych przekazywane są Bogu:
1) przez aniołów;
2) przez Starców (czyli ludzi wierzących w Jezusa i żyjących w łasce Bożej).
W ujęciu katolickim werset Ap 5, 8 to biblijny dowód na to, że modlitwy zanoszone są Bogu przez pośrednictwo Świętych w niebie. Natomiast wersety Ap 8, 3-4 wskazują, że modlitwy kierowane do Boga są zanoszone za pośrednictwem aniołów i świętych.
Wyznania i religie akceptujące wstawiennictwo świętych Katolicyzm, prawosławie i starokatolicyzm Możliwość wstawiennictwa świętych jest uznawana przede wszystkim przez katolicyzm, prawosławie, Kościoły orientalne i starokatolicyzm. Wstawiennictwo świętych, oprócz źródeł biblijnych, tłumaczy się tym, że są oni przez swoją świętość zarówno bliżej Boga, jak również bardziej dostępni dla ludzi.
Według Tradycji święci mają udział w jedynym wstawiennictwie Jezusa Chrystusa. W Kościele rzymskokatolickim kult świętych uregulowany jest w prawie kanonicznym.
Anglikanizm W 39 artykułach wiary Kościoła anglikańskiego odrzuca się wzywanie (inwokację) świętych, lecz potwierdza się ich wstawiennictwo, zwane w teologii anglikańskiej advocation of the saints, co oznacza: "proszenie świętych o modlitwę z nimi i w ich imieniu, lecz nie modlenie się do świętych". W anglikanizmie istnieje kalendarz liturgiczny z wykazem dni ku czci świętych (wyznawców i męczenników). Jest wśród nich wielu świętych katolickich (również tych, którzy w 1954 r. zostali usunięci z rzymskokatolickiego kalendarza liturgicznego), a także liczne inne osoby, wyróżniające się heroicznością cnót i wiary.
Judaizm W judaizmie świętość, czyli ḳedushah, jest związana z prawem mojżeszowym i polega na szczególnym, ponadprzeciętnym jego przestrzeganiu. Święci dodatkowo muszą wyróżniać się wysokim poziomem wiedzy religijnej. Chasydyzm za świętych uznaje cadyków, takich jak np. Elimelech z Leżajska. Panuje przekonanie, że również po śmierci mogą oni swoją mocą duchową spełniać prośby i obdarzać łaskami. Stąd pochodzi zwyczaj odwiedzania ich grobów, szczególnie w określone dni lub święta, aby modlitwą lub pisemną prośbą uzyskać ich łaski.
Inne religie
Wiara we wstawiennictwo świętych jest rozpowszechniona w różnych odłamach islamu (np. w szyizmie i sufizmie), w buddyzmie, shintō, dżinizmie i hinduizmie.
Wyznania odrzucające wstawiennictwo świętych
Protestantyzm Protestantyzm w całości odrzuca praktykę wzywania świętych i modlenia się za ich pośrednictwem w myśl zasady solus Christus. Luteranizm uznaje przy tym, że święci w niebie modlą się za innych ludzi.
Antytrynitaryzm Świadkowie Jehowy odrzucają wstawiennictwo i kult świętych oraz kult obrazów, rzeźb i innych wizerunków. Uważany jest on za bałwochwalstwo. Podobne stanowisko zajmują mormoni, chrystadelfianie i unitarianie.
Niektóre katolickie modlitwy ze wstawiennictwem świętych litania do Wszystkich Świętych Modlitwy do świętego Józefa Litania do świętego Józefa Nowenna do świętego Józefa Pieśni ku czci świętego Józefa Modlitwa ułożona przez papieża Piusa X Modlitwa o łaskę czystości Modlitwa o dobrą śmierć Modlitwy do świętego Antoniego Litania do świętego Antoniego Nowenna do świętego Antoniego Pieśni ku czci świętego Antoniego Modlitwy do świętego Franciszka Nowenna do świętego Franciszka Modlitwy i litanie do św. Franciszka Wspomnienie błogosławionej śmierci świętego Franciszka Modlitwy do świętej Klary Nowenna do świętej Klary Modlitwy i Litanie do świętej Klary Modlitwy do św. Andrzeja Boboli Modlitwy o wstawiennictwo i pomoc Modlitwy do św. Andrzeja Boboli Akt zawierzenia rodziny Inne: Modlitwy do świętych: Elżbiety, Ludwika i Jana z Dukli Modlitwy za przyczyną świętych franciszkańskich na każdy dzień tygodnia Litania do świętego Wojciecha
Zobacz też Solus Christus Kult świętych
Przypisy
Kategoria:Modlitwy chrześcijańskie Kategoria:Teologia chrześcijańska Kategoria:Judaizm