GKS Jastrzębie (hokej na lodzie)

JKH GKS Jastrzębie – polski klub hokeja na lodzie z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju.

Głównym sponsorem JKH został Jastrzębska Spółka Węglowa (JSW S.A.). Klub podjął współpracę z polską drużyną Orlik Opole oraz czeską HC Hawierzów. Do 2016 drużyna występowała w strojach meczowych o barwach czarno-pomarańczowo-czarnych, nawiązujących do kolorystyki logo sponsora JSW. Od sezonu 2016/2017 przyjęto barwy herbu klubu na koszulkach meczowych, a mianowicie zielono-czarno-żółte.

Historia Chronologia nazw Górnik Jas-Mos GKS Jastrzębie KKS "Zofiówka" JKH "Czarne Jastrzębie" (1993-2008) JKH GKS Jastrzębie (od 2008)

Powstanie klubu LZS Początki hokeja na lodzie w Jastrzębiu Zdroju sięgają końca 1952 roku. Wówczas kilku uczniów szkół średnich na czele z Janem Posłusznym i Florianem Gomolą postanowiło założyć klub hokejowy. Pierwszy z nich będąc uczniem cieszyńskiego liceum zetknął się z tą dyscypliną obserwując mecze pierwszoligowego ówcześnie Piasta Cieszyn, Gomola natomiast obserwował mecze na katowickim Torkacie. Było to trudne zadanie więc o pomoc zwrócili się do Stanisława Ogazy, pochodzącego z Rybnika przedwojennego oficera, który dobrze jeździł na łyżwach i jako jedyny w mieście posiadał parę łyżew hokejowych. Początkowo nie chciał się angażować w tworzenie klubu ze względu na niechęć do władz komunistycznych, jednak ponoć po namowach żony Ireny zmienił zdanie. Zwrócił się o dotację na utworzenie klubu do Wojewódzkiej Rady Ludowych Zespołów Sportowych. Działacze z Katowic nie byli przychylni w angażowanie środków w klub hokejowy, więc Ogaza na początku 1953 roku założył LZS Jastrzębianka - klub wielosekcyjny. W jego skład oprócz sekcji hokeja na lodzie weszły już wcześniej istniejące kluby szermierki i pływania. Jastrzębscy hokeiści swoje mecze i treningi prowadzili na tafli basenu letniego w Parku Zdrojowym, który zimą nadawał się do uprawiania hokeja. Zimy były na tyle mroźne, że zawodnicy korzystali z obiektu w okresie od końca października do kwietnia, choć były okresy, że większość meczów trzeba było przekładać. Dzięki pomocy ślusarza Edwarda Mazura wokół basenu zostały wykonane niewysokie bandy. Początkowo największy problem dla hokeistów stanowiły braki w sprzęcie. Pierwszych pięć kijów hokejowych Ogaza uzyskał dzięki kontaktom w Służbie Polsce. Stroje dla drużyny zostały z kolei pozyskane z warszawskiego CWKS-u i również tutaj Ogaza użył swoich znajomości w wojsku. Zdecydowanie najtrudniej było pozyskać łyżwy. Młodzi hokeiści wykonywali je sami przerabiając buty górnicze, do których za pomocą nitów mocowali łyżwy. Drużynie z pomocą przyszedł dentysta Józef Drobek, który udostępnił nieużywane już wiertła, co ułatwiło wiercenie otworów w podeszwach butów. Na początku 1953 roku uformował się skład drużyny, w której znaleźli się: Stanisław Ogaza, Jan Posłuszny, Florian Gomola, Alojzy Wowra, Jan Pisarski, Henryk Tesarczyk, Edward Juskowiak, Bogusław Cyroń, Bolesław Cofalik, Eryk Mazur, Ryszard Skrobol, Stanisław Marszolik, Piotr Paździor, Feliks Antończyk, Stanisław Borek, Bronisław Borek, Józef Gomola, Emil Błatoń, Stanisław Abrachamczyk, Hieronim Musioł, Jan Kowol, Paweł Knop, Jerzy Baczyński, Arnold Reichman, Bolesław Wolny, Stanisław Wziętek, Jan Wuwer, Ernest Sosna, Jan Korzuch, Henryk Korzuch i Eugeniusz Szymik. Pierwszy mecz zakończony porażką Jastrzębianka rozegrała w Rybniku, a jej przeciwnikiem była miejscowa Silesia. Większość zawodników w tym meczu nie potrafiła ustać na lodzie, a bramkarz Jan Pisarski zamiast łyżew, grał w butach piłkarskich z gwoździami w podeszwie.

Klub został zarejestrowany w Okręgowym Związku Hokeja na Lodzie, a treningi nadal prowadził Ogaza. Trener od podstaw musiał uczyć swoich podopiecznych jazdy na łyżwach, prowadzenia krążka, czy taktyki gry w hokeja. Ogaza zaczął przygotowywać drużynę do rozgrywek ligowych. W tym celu postanowił poszukać wzmocnień w pobliskim Wodzisławiu Ślaskim. Istniejąca tam drużyna trenowana była przez pochodzącego z Czech Janusza Stolarskiego. Ogaza doszedł z nim do porozumienia i wkrótce do Jastrzębianki przenieśli się wyróżniający się zawodnicy wodzisławskiego klubu w tym m.in. Marian Banot. Ostatecznie również Stolarski trafił do drużyny z Jastrzębia. Z nowymi zawodnikami w składzie LZS Jastrzębianka jesienią 1953 roku przystąpiła do rozgrywek klasy powiatowej. Zespół znalazł się w grupie II, a jego rywalami były kluby Ogniwo Łaziska, Górnik Knurów i Stal Rybnik. Większość spotkań drużyna rozegrała na wyjeździe i zakończyły się one wysokimi porażkami m.in. 0:5 z Górnikiem Knurów czy 3:10 ze Stalą Rybnik. Mecze rozgrywane w Jastrzębiu cieszyły się dużym zainteresowaniem mieszkańców miasta, a także kuracjuszy przebywających w uzdrowisku, którzy licznie odwiedzali lodowisko. Drużyna w tym czasie mogła również liczyć na pomoc swoich kibiców, którzy nosili sprzęt, podawali kije, cerowali stroje. W sezonie 1954/1955 klub nadal występował w klasie powiatowej, jednak tym razem został przyporządkowany do grupy I razem z zespołami Zrywu Nowe Tychy, Górnika Wesoła, Górnika Lędziny, LZS Kaczyce i Stali Będzin. Do ligi zgłoszeni zostali następujący zawodnicy: bramkarze – Henryk Tesarczyk, Herbert Pawliczek, Eugeniusz Szymik, Jan Pisarski, obrońcy – Jerzy Baczyński, Fojcik, Ernest Sosna, Jan Posłuszny, napastnicy – Stanisław Ogaza, Bronisław Bożek, Jerzy Drobik, Marian Banot, Jan Wuwer, Florian Gomola, Arnold Reichman, Bolesław Cofalik. Zespół prowadził nadal Stanisław Ogaza. Drużyna zainaugurowała rozgrywki ligowe dopiero w styczniu 1955 roku, gdyż ze względu na kruchy lód na basenie nie można było wcześniej rozgrywać meczów. Zawodnicy Jastrzębianki radzili sobie dużo lepiej niż przed rokiem i ostatecznie zajęli drugie miejsce tuż za drużyną z Nowych Tychów. Hokeiści nadal borykali się z dużymi brakami w sprzęcie zwłaszcza z niedostatkiem kijów hokejowych. Sytuacja poprawiła się kiedy produkcją kijów hokejowych zajął się miejscowy właściciel zakładu stolarskiego Franciszek Peterek. Mimo początkowej niechęci do wyrabiania kijów hokejowych, a za namową Justyna Karaska rozwinął swój fach do tego stopnia, że jego kije zamawiały kluby ekstraligowe, a produkował ich 500 sztuk dziennie. Od momentu utworzenia klubu jego rozwój utrudniał brak sztucznego lodowiska. Ze względu na trudne warunki pogodowe nie zawsze udawało się również rozgrywać mecze na zamarzniętym basenie. W połowie lat 50. działacze znaleźli rozwiązanie wynajmując dla drużyny „Torkat” jedyne wówczas sztuczne lodowisko na Śląsku. Ze względu na duże zainteresowanie lodowiskiem przez śląskie kluby jastrzębianie mogli trenować na lodzie tuż po północy. Na treningi kilka razy w tygodniu dojeżdżali ciężarówką, którą użyczył brat Ogazy będący dyrektorem Przedsiębiorstwa Materiałów Budowlanych w Wodzisławiu.

Górnik Jastrzębie Drużyna na wskroś amatorska mimo zaangażowania zawodników nie awansowała na szczebel wojewódzki. Część hokeistów zaczęła upatrywać szansy na dalszy rozwój klubu w nowo powstałych kopalniach. Takiemu rozwiązaniu stanowczo sprzeciwiał się Ogaza. Doszło do otwartego konfliktu z częścią zawodników zatrudnionych w kopalniach. Zwrócili się oni do związków zawodowych z prośbą o pomoc. Związki opodatkowały wszystkich pracowników jastrzębskich kopalń obowiązkową składką na sport w wysokości 2 zł. Na początku 1961 roku budowa kopalń „Jastrzębie” i „Moszczenica” wchodziła w decydującą fazę. Nad tą pierwszą patronat objął Związek Młodzieży Socjalistycznej i prawdopodobnie z jego inicjatywy przy pomocy dyrekcji budujących się kopalń w marcu 1961 roku założono wielosekcyjny Klub Sportowy „Górnik Jastrzębie”. Został on wpisany do rejestru przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach w dniu 15 czerwca 1961 roku. Szesnastoma członkami-założycielami klubu byli najważniejsi ludzie w miejscowym rodzącym się górnictwie: Mieczysław Kopka - dyrektor Przedsiębiorstwa Budowy Kopalń ROW, Włodzimierz Ostaszewski - dyrektor KWK „Jastrzębie-Moszczenica w budowie”, Edmund Dexheimer - kierownik budowy kopalni „Jastrzębie”, Bernard Hałupka, Florian Gomola - jeden z założycieli LZS Jastrzębianka, Alojzy Poloczek, Kazimierz Obracaj, Józef Gajda, Kazimierz Sitek, Tadeusz Plewnia, Lucjan Ratajczak, Józef Mucha, Augustyn Lasota, Henryk Kała, Rudolf Hyła i Franciszek Aprias - wybitny przodownik pracy. Pierwszym prezesem był Edmund Dexheimer, sekretarzem – Florian Gomola, a skarbnikiem – Kazimierz Sitek. W klubie funkcjonowały sekcje piłki nożnej, siatkówki i szermierki. Do tego stowarzyszenia swój akces zgłosili również hokeiści LZS i wkrótce stali się jedną z sekcji klubu. W mieście przestały ostatecznie funkcjonować ludowe zespoły sportowe. Włączenie LZS-u do Górnika wiązało się z zakończeniem pracy Ogazy z drużyną seniorów. Pracował on jeszcze przez kilka sezonów z grupami młodzieżowymi po czym odszedł z klubu. Jego miejsce w pierwszej drużynie zajął pozyskany z Piasta Cieszyn Edward Rusin. Przyjście Rusina było pierwszym transferem w klubie, a Górnik jako ekwiwalent przekazał Piastowi 300 metrów taśmy górniczej. Górnik wsparty dużymi środkami finansowymi pochodzącymi z kopalni zmienił zasady funkcjonowania. Hokeiści z amatorów stali się zawodowcami i przeszli na etaty górnicze. Zespół został wzmocniony prawie wszystkimi zawodnikami Silesii Rybnik, tak że rybnicki klub został rozwiązany. Do Grónika trafili również hokeiści Piasta Cieszyn, Górnika Katowice, Naprzodu Janów, a także z czeskiej Karwiny. W 1963 roku doszło do fuzji z LZS Moszczenica, co skutkowało zmianą nazwy klubu na „Grónik Jas-Mos”. W 1967 roku wzmocniona drużyna Górnika uzyskała awans do klasy wojewódzkiej. Grającym trenerem zespołu był Edward Rusin. W tym czasie zespół wszystkie swoje spotkania w roli gospodarza rozgrywał na katowickim „Torkacie”. W połowie 1970 roku klub zmienił nazwę na Górniczy Klub Sportowy Jastrzębie.

Lata 70. i 80. mały|Zmodernizowane lodowisko „Jastor” Rok 1975 był bardzo ważny w historii klubu, ponieważ wówczas oddano do użytku sztuczne lodowisko „Jastor”. W 1990 roku doszło do podziału wielosekcyjnego GKS Jastrzębie. Sekcja hokejowa zmieniła nazwę na KKS „Zofiówka” Jastrzębie co było podyktowane tym, że kopalnia węgla kamiennego „Zofiówka” była odpowiedzialna za sekcję hokejową w GKS–ie.

W sezonie 1990/1991 Zofiówka Jastrzębie nadal występowała w II lidze w grupie południowej, która wówczas liczyła pięć klubów. Trenerem zespołu był Krzysztof Pawłowski. Drużyna wygrała rozgrywki grupowe i awansowała do turnieju eliminacyjnego, gdzie rywalizowała o awans do I ligi. W półfinale rywalem była drużyna Stoczniowca Gdańsk, która zajęła drugie miejsce w grupie północnej. Rywalizacja w półfinałach i finale toczyła się w dwumeczu. Pierwsze spotkanie rozegrano w Gdańsku 2 marca 1991 roku i zakończyło się remisem 3:3. Mecz rewanżowy odbył się tydzień później w Jastrzębiu. Zofiówka pokonała Stoczniowiec 4:0 i awansowała do finału. Rywalem Jastrzębian w finale była drużyna Polonii Bydgoszcz, która w półfinałowym dwumeczu zwyciężyła Stal Sanok. Pierwsze spotkanie o mistrzostwo II ligi i awans do I ligi odbyło się 16 marca w Jastrzębiu. Zwyciężyli w nim jastrzębianie 4:3. W meczu rewanżowym rozegranym 23 marca był remis 3:3 i tym samym Zofiówka wywalczyła historyczny awans do I ligi. Kapitanem drużyny w sezonie był Andrzej Truty.