Kaulonia (gr. Καυλωνία), Aulonia (Αὐλών), łac. CauloDer Kleine Pauly. Lexikon der Antike. T. 3. München: Deutscher Taschenbuchverlag, 1979, kol. 171.) – greckie polis na południu Półwyspu Apenińskiego, obecnie stanowisko archeologiczne w pobliżu .

Kolonia osadników z Krotonu, założona w latach 675–650 p.n.e. na wybrzeżu Morza Jońskiego, w pobliżu przylądka . Uznawana za jeden z ośrodków myśli pitagorejczyków, Kaulonia w V i IV wieku p.n.e. należała do głównych członków sojuszu, zwanego Związkiem Italiockim. W 389 roku p.n.e. została zdobyta i zburzona przez tyrana Syrakuz Dionizjusza I.

Miasto odbudowano około 357 roku p.n.e. Podczas II wojny punickiej było ono miejscem starć pomiędzy wojskami rzymskimi i kartagińskimi. Ostatecznie zostało opuszczone w I wieku p.n.e.

Historia

Kaulonia (gr. Καυλωνία). powstała na obszarze Bruttium, założona przez Achajów (osadników z Krotonu); ; .. Jej oikistesem był Typhon z Aigion. Na północ od niej leżały i Kroton, natomiast na południe Lokry; .. Granica pomiędzy Kaulonią a Lokrami opierała się przypuszczalnie na rzece Sagras, brak natomiast pewności co do jej przebiegu względem ziem Krotonu (prawdopodobnie biegła w rejonie Skylletionu). Szacunkowo terytorium pod władzą Kaulonii zajmowało około 200 kilometrów kwadratowych.

Miasto wzniesiono na pochyłości nad brzegiem morza.. Podobnie jak w przypadku innych achajskich poleis na tych terenach, w jego okolicy nie brakowało żyznych ziem, natomiast port nie stwarzał dla żeglugi dostatecznie korzystnych warunków..

Kaulonia stała się jednym z centrów filozofii pitagorejczyków., którzy pod koniec VI i w pierwszej połowie V wieku mieli odgrywać istotną rolę w życiu miasta, lecz przekazy na ten temat są bardzo niepewne. Wiadomo, że polis zakładało własne kolonie. Trudno jest określić bliżej jego ustrój; wyjątkowo jedna inskrypcja podaje pewne wiadomości co do podziału administracyjnego oraz wymienia konkretnego urzędnika („eponima damiogrosa”), chociaż być może nie pochodzi wcale z Kaulonii.

W drugiej połowie V wieku Kaulonia, wraz z Thurioj i Krotonem, stanowiła główną siłę sojuszu zwanego Związkiem Italiockim.. Jego zawiązanie łączy się z budową sanktuarium Zeusa z przydomkiem Homarios, być może przynależnego do dzisiejszego Punta Stilo. Poza Kaulonią i Krotonem należeć miało do niego także Sybaris.

Wiadomo, że Kaulonia wraz z Tarentem i Metapontion, zaangażowała się w arbitraż pomiędzy władzami Krotonu a powracającymi tam wygnańcami. Z kolei w drugiej połowie lat 90. wieku(?) Związek Italiocki przyciągnął do siebie kilka innych poleis – Rhegion, i Eleę, być może także Neapolis. Głównym przeciwnikiem sprzymierzeńców byli Lukanowie oraz Dionizjusz I, tyran Syrakuz, od 391 roku współpracujący ze sobą.

W roku 389, po zwycięstwie nad Rhegion, Dionizjusz, wspierany także przez Lokry, zaatakował Kaulonię i zdobył ją. Mimo pomocy ze strony sojuszników, miasto zostało całkowicie zniszczone, a jego mieszkańcy przeniesieni do Syrakuz, gdzie nadano im syrakuzańskie obywatelstwo i zwolniono od podatków na okres 5 lat. Ziemie Kaulonii Dionizjusz przekazał LokryjczykomByć może z tego powodu niektórzy starożytni autorzy podawali, że Kaulonia była kolonią lokryjską, .; ; ..

Z Kaulonii pochodził Dikon, sportowiec, który odniósł zwycięstwa w czterech igrzyskach panhelleńskich. Prawdopodobnie był jednym z przesiedlonych do Syrakuz, bowiem po swym pierwszym sukcesie występował z przydomkiem urobionym od tego miasta.

Miasto odbudowano w IV wieku; na podstawie dzieła Diodora i życiorysu Diona autorstwa Plutarcha przypuszcza się, że nastąpiło to około 357 roku z inicjatywy Dionzjusza II.

Kaulonia stała się miejscem walk podczas II wojny punickiej. Obsadzona przez kartagiński garnizon była celem ataku rzymskich sił z Rhegion w 209 roku, zgodnie z rozkazem Kwintusa Fabiusza Maksimusa. Oblężenie zakończyło się fiaskiem, bowiem na pomoc miastu przybył sam Hannibal i zmusił Rzymian do poddania się. Jednak zaangażowanie się kartagińskiego wodza w tym miejscu pozwoliło Fabiuszowi uderzyć na Tarent, który został zdobyty. W I wieku p.n.e. Kaulonia została opuszczona.

Mennictwo

Początek mennictwa w Kaulonii datowano na około 550 rok, kiedy to podobnie jak kilka innych poleis z południa Italii, miało rozpocząć bicie własnej monety z korynckiego srebra i zgodnie z tamtejszą stopą menniczą.. Wedle późniejszych ustaleń nastąpiło to jednak później, w 525 lub 510 roku. Na samym początku bito jedynie duże nominały (statery) o reliefie wklęsłym, dopiero na późniejszym etapie podjęto emitowanie nominałów mniejszych w tej samej technice.

Typowym wyobrażeniem na awersach monet Kaulonii był wizerunek nagiego, kroczącego Apolla, trzymającego w prawej wyciągniętej dłoni gałąź, z widniejącą na jego lewym ramieniu też nagą postacią trzymającą gałązki w obu dłoniach, i z umieszczonym w dolnym polu jeleniem. Legendą był skrócony etnikon ΚΑΥΛ, ΚΑΥΛΟ, oznaczający „Kaulończyków”, często zapisywany w odwrotnym porządku. W latach 480–475 wprowadzono monety o podwójnym reliefie, z tym samym typem awersowym, lecz z jeleniem umieszczonym na rewersie. W V wieku wypuszczano także monety brązowe, z awersowym wyobrażeniem głowy rogatego boga rzeki (być może Sagras) i z jeleniem na rewersie. Kres mennictwu Kaulonii położyło zniszczenie miasta przez Dionizjusza I.

Stanowisko archeologiczne thumb|Pozostałości doryckiej świątyni w Kaulonii Prace archeologiczne z początku XX wieku umożliwiły ustalenie przebiegu murów miejskich i przyniosły odkrycie fundamentów domów z portykami z okresu hellenistycznego oraz świątyni w dzielnicy Castellone. Oprócz tego wykopaliska przyniosły sporo znalezisk terakoty architektonicznej z obszaru akropolu miasta.

Prowadzone w kolejnych latach badania nie przyniosły wielu odkryć z czasów archaicznych i klasycznych. Przeważającą część rozpoznanej zabudowy wzniesiono w IV wieku p.n.e., fragmenty murów obronnych określono na drugą połowę tego stulecia, jedynie od strony morza zachowały się ślady wcześniejszych umocnień, z V lub może VI wieku p.n.e. W epoce hellenistycznej miasto obejmowało obszar 45 lub 46 hektarów. Jak wynika z zachowanych śladów, taki sam lub nieco mniejszy obszar (35–36 ha) zajmowało ono wcześniej, przed zburzeniem.

W obrębie murów z IV stulecia p.n.e. odkryto ślady poprzedniego osadnictwa, jak również pozostałości świątyni z epoki klasycznej (i wcześniejszej, archaicznej, stojącej na tym samym miejscu) w rejonie Punta Stilo. Nie wiadomo, które z bóstw było tam czczone: czy Apollo z przydomkiem Daphnephoros (główny patron polis, na co wskazuje mennictwo), czy może Zeus Homarios. Znaleziona przy świątyni ciężka, wykonana z wapienia pokrywa pojemnika może świadczyć o istnieniu tam skarbca lub archiwum (może Związku Italiockiego), podobnego do znanego z Lokrów.

Na otaczającym budynek kultowy obszarze temenos odkryto liczne resztki małych naiskoi i thesauroi (skarbców). Prócz nich natrafiano tam na prostokątną budowlę, która bywa identyfikowana jako teatr lub siedziba władz związku. Ponadto na wzgórzu Faro di Punto Stilo odkryto fragmenty masywnych murów i terakotowe elementy architektoniczne, które najprawdopodobniej są pozostałością najstarszego sanktuarium miasta z VI wieku p.n.e. Cmentarze leżały poza obrębem murów obronnych, na północny-zachód od miasta.

Zobacz też wielka kolonizacja Wielka Grecja

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Wielka kolonizacja Kategoria:Stanowiska archeologiczne we Włoszech Kategoria:Prowincja Reggio di Calabria