Monoterpeny – grupa organicznych związków chemicznych, podgrupa terpenów, posiadające silne własności zapachowe.
Związki te są w temperaturze pokojowej cieczami lub ciałami stałymi o intensywnym zapachu. Dobrze rozpuszczalne w rozpuszczalnikach organicznych i tłuszczach. Są nierozpuszczalne w wodzie.
Są bardzo rozpowszechnione w świecie roślinnym, wyodrębnia się je z olejków eterycznych, żywic, soków.
Stosowane są głównie jako rozpuszczalniki i substancje zapachowe. Właściwości monoterpenów są zbliżone do właściwości olejków eterycznych, z których są izolowane.
Monoterpeny dzieli się w zależności od charakteru chemicznego (grup funkcyjnych) i budowy:
w zależności od posiadanych grup funkcyjnych: węglowodory (mircen) alkohole (nerol) aldehydy (cytral) ketony (karwon) kwasy (kwas geraniowy)
w zależności od budowy: acykliczne (mircen) jednopierścieniowe (limonen) bicykliczne (pinen) grupa tujanu grupa karanu grupa pinanu grupa bornanu(kamfanu) grupa izokamfanu grupa fenchanu grupa izobornylanu trójcykliczne (tricyklen)
Biosynteza monoterpenów opiera się na eliminacji grupy pirofosforanowej ze związków takich jak pirofosforan izopentenylowy, oraz pirofosforan dimetyloallilowy.