Stanisław Sztarejko (ur. 20 września 1895 w Oranach, zm. 13 października 1976 w Londynie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się 20 września 1895 w Oranach, w ówczesnym powiecie trockim guberni wileńskiej, w rodzinie Wincentego i Ewy z Bałukonisów. W czasie wojny z bolszewikami dowodził kompanią i I batalionem 82 pułku piechoty w Brześciu.

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1106. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 10 lipca tego roku został zatwierdzony na stanowisku pełniącego obowiązki dowódcy batalionu w 82 pp. W 1923 pełnił obowiązki dowódcy I batalionu. W sierpniu 1924 został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu na stanowisko referenta w Oddziale Wyszkolenia Sztabu. Pełniąc służbę w DOK IX pozostawał oficerem nadetatowym 82 pułku piechoty. 1 grudnia 1924 został mianowany majorem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 245. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W maju 1925 nadal dowodził I batalionem 82 pp. W maju 1927 został przydzielony do 14 Dywizji Piechoty w Poznaniu na stanowisko oficera Przysposobienia Wojskowego. Obowiązki objął 21 czerwca 1927. 23 grudnia 1927 został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z pozostawieniem na dotychczas zajmowanym stanowisku. 2 listopada 1928 rozpoczął studia na Kursie Normalnym Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 1 listopada 1930, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, przydzielony został do Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia w Rembertowie, które wkrótce przeformowane zostało w Centrum Wyszkolenia Piechoty, na stanowisko wykładowcy taktyki broni połączonych. 2 grudnia 1930 został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 i 39. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W marcu 1932 wyznaczony został na stanowisko szefa sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu. Z dniem 8 maja 1934 został przeniesiony do 39 pułku piechoty w Jarosławiu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W 1937 objął dowództwo 84 pułku piechoty w Pińsku, na czele którego walczył w kampanii wrześniowej 1939. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 14. lokatą w korpusie oficerów piechoty.

Dowodził podczas bitwy nad Bzurą oddziałem wydzielonym w Puszczy Kampinoskiej (16–19 września). Ranny podczas bombardowania Modlina w ostatnich dniach oblężenia. Po zakończeniu działań w niewoli niemieckiej w Oflagu IIC Woldenberg. Uczestnik konspiracji obozowej. W Oflagu IIC Woldenberg wyznaczony na dowódcę samoobrony w wypadku podjęcia przez Niemców akcji zmierzającej do likwidacji obozu. Podczas ewakuacji w styczniu 1945 stał na czele kolumny „Zachód”, złożonej z 879 jeńców, która przechodziła pod eskortą oddziałów Landswehry do Oflagu VIIA Murnau. 23 listopada 1945 objął dowództwo 4 Wołyńskiej Brygady Piechoty. Po zakończeniu służby pozostał na emigracji. Zmarł 13 października 1976 w Londynie.

Był żonaty z Celiną z Kierszniewskich (1900–1940), z którą miał córkę Danutę Marię (ur. 8 września 1923) i syna Andrzeja Jerzego Stanisława (ur. 5 listopada 1929). Bratem żony był Feliks Kierszniewski (ur. 1895), kapitan łączności Wojska Polskiego, który miał córkę Grażynę (1924–1940). 8 lipca 1940 Celina Sztarejko z córką Danutą i bratanicą Grażyną Kierszewską zostały zamordowane w niemieckim obozie Rotunda Zamojska. Andrzejem Sztarejko, po aresztowaniu matki i siostry, zaopiekowała się żona kapitana Zygmunta Kozika, który razem ze Stanisławem Sztareko przebywał w Oflagu IIC Woldenberg. W 1942 w Warszawie trafił pod opiekę chrzestnego p. Kruczyńskiego. Od września 1943 w konspiracji był łącznikiem w Oddziale VII Komendy Głównej Armii Krajowej. Walczył w powstaniu warszawskim.

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari 28 września 1939 „za wybitne zasługi dowódcze, męstwo i poświęcenie” Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 350 – 26 marca 1921 Krzyż Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – pośmiertnie 11 listopada 1976 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1936 „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych trzykrotnie (po raz 2 i 3 „za czyny orężne w bojach b. 5-ej Dywizji Wojsk Polskich na Syberii”) Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka za Rany i Kontuzje z jedną gwiazdką francuski Krzyż Wojenny z gwiazdą srebrną – 13 lipca 1922 Medal Zwycięstwa francuski Medal Pamiątkowy Wielkiej Wojny – 28 czerwca 1930

Przypisy

Bibliografia

Franciszek Dindorf-Ankowicz, Zarys historii wojennej 82-go Syberyjskiego Pułku Piechoty, Warszawa 1929.

Włodzimierz M. Drzewieniecki, Wrześniowe wspomnienia podporucznika, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1978, wyd. I. Mieczysław Bielski, Grupa Operacyjna Piotrków 1939, Wydawnictwo Bellona 1991. Narcyz Klatka, Wieluński Wrzesień 1939, Wydawnictwo Komandor, Wieluń-Gdynia 2006, .

Kategoria:Dowódcy 84 Pułku Strzelców Poleskich Kategoria:Dowódcy brygad Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg Kategoria:Ludzie urodzeni w Oranach Kategoria:Ludzie związani z Pińskiem Kategoria:Obrońcy Modlina (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 82 Syberyjskiego Pułku Piechoty Kategoria:Oficerowie Centrum Wyszkolenia Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie dowództwa 4 Wołyńskiej Brygady Piechoty Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Pamiątkowym Wielkiej Wojny Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy bitwy nad Bzurą (1939) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zastępcy dowódcy 39 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej