Krzysztof Antoni Klenczon pseudonim Niuniek (ur. 14 stycznia 1942 w Pułtusku, zm. 7 kwietnia 1981 w Chicago) – polski kompozytor, wokalista, gitarzysta i akordeonista muzyki rockowej (bigbit, pop rock, blues rock). Lider zespołów muzycznych: Pięciolinie (1964), Czerwone Gitary (1965–1970) i Trzy Korony (1970–1972).
Życiorys Wczesne życie Urodził się 14 stycznia 1942 w Pułtusku, był synem Heleny (1909–2001) i Czesława (1910–1975) Klenczonów. Jego matka w filmie Zagubiona dusza wspominała:
Ze względu na nową pracę rodziców przeniósł się z nimi do Szczytna, gdzie zaczął uczęszczać do Szkoły Podstawowej. W 1946 jego ojciec, jako były żołnierz Armii Krajowej i Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Olsztynie, a w oczekiwaniu na wyrok schronił się na dziesięć lat pod zmienionym nazwiskiem „Antoni Ambroziak“ w Czaplinku w powiecie drawskim. Do Szczytna powrócił po odwilży politycznej w październiku 1956.
W 1959 ukończył Liceum Ogólnokształcące w Szczytnie. W październiku tego samego roku rozpoczął studia na wydziale budowy dróg i mostów Politechniki Gdańskiej, ale po kilku miesiącach z nich zrezygnował. W latach 1960–1962 kształcił się w Gdańsku-Oliwie w Studium Wychowania Fizycznego / Studium Nauczycielskim (obecnie Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku).
Był samoukiem muzycznym, godzinami ćwiczył grę na gitarze, nie potrafił czytać nut. By zaoszczędzić na pierwszą gitarę, podobno odżywiał się tylko cukrem. W 1962 w duecie z Karolem Warginem został laureatem I Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie za piosenkę „Pluszowe niedźwiadki” według wiersza Marii Prawdzic Szczawińskiej i muzyki Piotra Kaliny.
Niebiesko-Czarni Po ukończeniu Studium Nauczycielskiego otrzymał nakaz pracy w Rumach, ale już następnego dnia dostał od Franciszka Walickiego telegram z prośbą o stawienie się na próbę zespołu Niebiesko-Czarni. W tym celu wyjechał do Trójmiasta i dołączył do zespołu jako gitarzysta. Pierwszym utworem muzycznym, który napisał, był „Gdy odlatują bociany”. W 1963 wystąpił z zespołem w „Olympii” w Paryżu. Pomimo sukcesów zespołu, w 1964 postanowił z niego odejść, bo chciał tworzyć własną muzykę, poza tym nie podobało mu się występowanie „w cieniu” Czesława Niemena i Wojciecha Kordy.
Czerwone Gitary W 1964 dołączył jako gitarzysta i wokalista do nowo powstałego, gdańskiego zespołu Pięciolinie, który w 1965 został przekształcony w Czerwone Gitary. Był (obok Seweryna Krajewskiego) kompozytorem największych przebojów grupy: „Taka jak ty”, „Biały krzyż”, „Jesień idzie przez park”, „Historia jednej znajomości”, „Nikt na świecie nie wie”, „Wróćmy na jeziora”, „Gdy kiedyś znów zawołam cię”, „Kwiaty we włosach” i „Powiedz stary gdzieś ty był”. W 1969 za „Biały krzyż” otrzymał Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki na 7. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. W następnym roku, wskutek konfliktu z Sewerynem Krajewskim o przyszły repertuar Czerwonych Gitar, odszedł z zespołu.
Trzy Korony W 1969 zaczął słuchać wówczas popularnych zespołów hardrockowych i heavymetalowych, takich jak Black Sabbath, Led Zeppelin i Deep Purple. Zainspirowany nimi, postanowił założyć nowy zespół, grający w ich stylu. Zaprosił do współpracy swojego kuzyna, gitarzystę Ryszarda Klenczona. Wkrótce dołączyli do nich perkusista Marek Ślazyk i basista Grzegorz Andrian, z którymi w styczniu 1970 uformowali zespół Trzy Korony. Klenczon skomponował dla grupy m.in. piosenki: „10 w skali Beauforta”, „Port”, „Czyjaś dziewczyna”, „Natalie-piękniejszy świat” i „Nie przejdziemy do historii”. Zespół nie powtórzył sukcesu Czerwonych Gitar, co popchnęło Klenczona do wyjazdu z Polski.
Stany Zjednoczone W maju 1973 na stałe wyjechał z żoną i córkami do Stanów Zjednoczonych, gdzie komponował, nagrywał i występował (głównie w małych klubach), a także wspierał innych wykonawców przyjeżdżających z Polski oraz dorabiał jako taksówkarz i dozorca domu, a także pracował jako kontroler produkcji w wydawnictwie książkowym. W 1977 pod pseudonimem „Christopher“ wydał album pt. The Show Never Ends, który z uwagi na brak promocji przeszedł bez echa na amerykańskim rynku. W latach 1978–1979 koncertował w Polsce. Rozważał powrót do grania w Czerwonych Gitarach.
Został ciężko ranny w wypadku samochodowym, gdy wracał 27 lutego 1981 z koncertu charytatywnego w klubie Milford w Avondale (Chicago). Przeszedł kilka operacji ratujących życie, zmarł po 40 dniach 7 kwietnia 1981 w Szpitalu św. Józefa (Saint Joseph Hospital) w Chicago. Bezpośrednią przyczyną zgonu było zapalenie płuc. Uroczystości żałobne odbyły się w kościele w Chicago.
Urna z prochami Klenczona została złożona 25 lipca 1981 na cmentarzu komunalnym przy ulicy Mazurskiej w Szczytnie.
Życie prywatne W grudniu 1967 w katedrze oliwskiej zawarł związek małżeński z Alicją CywińskąTygodnik „Życie na Gorąco” nr 27, 7 lipca 2016, s. 12-13, która urodziła w Chicago córki Caroline (ur. 1969) i Jaqueline-Natalie (ur. 1973). Córki nabyły obywatelstwo amerykańskie zgodnie z prawem ziemi (Ius soli).
Pamięć o artyście mały|Pomnik Krzysztof Klenczona w Szczytnie, odsłonięty 9 lipca 1996; ul. Polska 12 thumb|Pomnik Krzysztofa Klenczona w Szczytnie; zbliżenie mały|Kładka im. Krzysztofa Klenczona w Bydgoszczy (Wyspa Młyńska) mały|Mural upamiętniający Krzysztofa Klenczona w Sopocie mały|Ulica Krzysztofa Klenczona w Bydgoszczy
mały|Pułtusk grająca ławeczka Na cześć muzyka odbywają się co roku Dni i Noce Szczytna, na których główny koncert nosi imię Krzysztofa Klenczona. Odbywał się też Ogólnopolski Konkurs Piosenki im. artysty, którego pierwsza edycja odbyła się w 2005, a ostatnia – w 2008. Stałymi jurorami w konkursie byli: Janusz Kondratowicz i Alicja Klenczon-Corona, a konferansjerem we wszystkich edycjach był dziennikarz muzyczny Grzegorz Kasjaniuk.
Podobny festiwal odbywa się corocznie w okresie letnim od 2013 w miejscu urodzenia Klenczona, czyli Pułtusku. W ramach festiwalu oprócz Ogólnopolskiego Konkursu Piosenek Klenczona i Czerwonych Gitar odbywają się m.in. koncerty innych znanych polskich wokalistów z dawnych lat.
Istnieje dział poświęcony jego pamięci na otwartej w czerwcu 2004 wystawie Franciszka Walickiego w Gdyni.
11 października 1993 zarejestrowane zostało w Gdyni stowarzyszenie mające na celu propagowanie twórczości artystycznej Krzysztofa Klenczona. Była to inicjatywa trzech miłośników jego muzyki: Adama Jarzębińskiego, Wiesława Wilczkowiaka i Krzysztofa Arsenowicza. Pierwotna nazwa to „Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Krzysztofa Klenczona”, obecna: Stowarzyszenie Muzyczne „Christopher” im. Krzysztofa Klenczona.
Jedna z warszawskich ulic w dzielnicy Bielany na Radiowie nosi imię Krzysztofa Klenczona. Jedną z ulic w centrum Pułtuska nazwano Bulwarem Krzysztofa Klenczona. Nazwiskiem Klenczona nazwano także ulice w Sopocie i Białogardzie. Krzysztof Klenczon jest też patronem Publicznego Gimnazjum w Dźwierzutach oraz sali koncertowej w Wieliszewie.
Jeden z gdańskich tramwajów (nr taborowy 1039) nosi imię artysty.
W Pułtusku od 2017 znajduje się jedyna w Polsce grająca ławka poświęcona artyście.
Narodowy Bank Polski w 2020 wydał upamiętniającą Krzysztofa Klenczona srebrną monetę kolekcjonerską o nominale 10 złotych należącą do serii „Historia polskiej muzyki rozrywkowej”.
Pułtusk Festiwal im. Krzysztofa Klenczona Od 2013 w Pułtusku organizowany jest festiwal poświęcony twórczości Krzysztofa Klenczona. Obok rywalizacji uczestników konkursu organizowane są: warsztaty wokalno-instrumentalne, koncert finałowy z udziałem laureatów festiwalu i zaproszonych gwiazd (m.in. Czerwone Gitary, Żuki, Stan Borys, Wojciech Korda, Natalia Niemen), pokazy, wystawy, koncerty.
Od 2017 jest honorowym obywatelem Pułtuska.
Filmy o Krzysztofie Klenczonie 2020: Niuniek (film dokumentalny) 2011: 10 w skali Beauforta (film dokumentalny) 1992: Zagubiona dusza (film dokumentalny)
Książki o Krzysztofie Klenczonie Ryszard Wolański: Krzysztof Klenczon. Wspomnienie i piosenki. Wydawnictwo Lester, Warszawa 1996, . Dariusz Michalski: Krzysztof Klenczon, który przeszedł do historii. Wydawnictwo MG, Warszawa 2013, . Alicja Klenczon: Krzysztof Klenczon. Historia jednej znajomości. Wydawnictwo WAM, Kraków 2017, Marek Szpejankowski: Krzysztof Klenczon. Polski John Lennon. Agencja Wydawnicza CB, Warszawa 2019, .
Dyskografia
Albumy Studyjne Krzysztof Klenczon i Trzy Korony (1971, Pronit) (z grupą Trzy Korony) The Show Never Ends (1977, Clay Pigeon Productions) (jako Christopher) Powiedz Stary Gdzieś Ty Był (1978, Pronit)
Single Port / Czyjaś Dziewczyna (1970, Polskie Nagrania Muza) Nie Przejdziemy Do Historii / Wiosenna Miłość (1971, Polskie Nagrania Muza) The Show Never Ends / All For You (1977, Clay Pigeon Productions)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Dyskografia Krzysztofa Klenczona w bazie Rate Your Music Dyskografia Krzysztofa Klenczona w bazie Apple Music
Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki rozrywkowej Kategoria:Polscy wokaliści rockowi Kategoria:Polscy gitarzyści rockowi Kategoria:Polscy akordeoniści Kategoria:Polscy tekściarze Kategoria:Honorowi obywatele Pułtuska Kategoria:Ludzie urodzeni w Pułtusku Kategoria:Ludzie związani ze Szczytnem Kategoria:Muzycy związani z Gdańskiem Kategoria:Artyści polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Muzycy związani z Chicago Kategoria:Polskie ofiary wypadków drogowych Kategoria:Muzycy Czerwonych Gitar Kategoria:Muzycy Niebiesko-Czarnych Kategoria:Urodzeni w 1942 Kategoria:Zmarli w 1981