Izba Poselska Parlamentu Republiki Czeskiej (, ) – izba niższa czeskiego parlamentu. Tworzy ją 200 przedstawicieli wybieranych raz na 4 lata w wyborach powszechnych, systemem proporcjonalnym. Obecny skład Izby pochodzi z wyborów w 2025 roku.

Siedziba Siedziba czeskiej Izby Poselskiej mieści się w praskiej dzielnicy Malá Strana przy ulicach: Sněmovní oraz ThunovskéInformacja na stronie Pragi, (dostęp: 16.02.2011). Główny budynek stanowi Pałac Thunovský, pochodzący z końca XVII wieku, który w l. 1779–1794 służył jako siedziba miejscowego teatru, a w 1801 roku został wykupiony przez czeską szlachtę, która urządziła w nim archiwum i kancelarię Komitetu Krajowego Królestwa Czeskiego. W 1861 roku po nadaniu Królestwu Czeskiego samorządu pałac został przebudowany na potrzeby Sejmu Krajowego. Między innymi dobudowano dwie kondygnacje oraz urządzono w nim salę plenarną, która po dziś dzień pełni swoją rolę. W 1918 roku w jego wnętrzach proklamowano niepodległą Czechosłowację, a następnie urzędowała w nim pierwsza konstytuanta nowo powstałej republiki. Obecnie w gmachu mieszczą się: sala plenarna, komisje parlamentarne, kancelaria i biura klubów poselskich. W skład zabudowań sejmowych wchodzą także sąsiednie budynki przy ulicy Thunovskiej.

Historia Geneza Początków czeskiego parlamentaryzmu należy dopatrywać się w połowie XIX wieku, co związane jest to z rozwojem takiej instytucji jaką był parlament. Czechy w tym czasie były częścią składową Cesarstwa Austriackiego, a mieszkańcy ziem tworzących dzisiejsze państwo czeskie wybierali swoich przedstawicieli do austriackiej Rady Państwa, dwuizbowego parlamentu działającego w latach 1861–1918H. Wereszycki, Historia Austrii, Wrocław 1986..

Czechosłowacja Jednym ze skutków I wojny światowej było utworzenie niepodległej Czechosłowacji w 1918 roku. W tym czasie w Pradze obradowało jednoizbowe Zgromadzenie Konstytucyjne, które dwa lata później uchwaliło pierwszą konstytucję w dziejach tego państwaJ. Balík, S. Hloušek, V. Holzer, J. Šedo, Politický systém českých zemí 1848–1989, Brno 2006, s. 81.. Na jej mocy powstała Pierwsza Republika Czechosłowacka, która posiadała parlament bikameralny podobnie jak dzisiaj złożony z Izby Poselskiej (300 posłów) i Senatu (150 senatorów). Obie izby wybierane były w ordynacji proporcjonalnej na 6 lat – Izba Poselska i 8 lat – Senat. W latach 1938–1960 działał parlament jednoizbowy – Zgromadzenie Narodowe, liczące 300 deputowanychJ. Tomaszewski, Czechy i Słowacja, Warszawa 2003..

Od 1968 roku na podstawie konstytucyjnej ustawy o federalizacji Czechosłowacji został ponownie wprowadzony parlament dwuizbowy, zwany Zgromadzeniem Federalnym, w którego skład wchodziła Izba Ludu (150 posłów), której członkowie byli wybierani proporcjonalnie co do liczby ludności w poszczególnych republikach związkowych oraz Izby Narodów (150 posłów), do której 75 deputowanych wybierano w Czechach i 75 na Słowacji. Poza tym w obu częściach składowych działały parlamenty republikańskie – Rady NarodoweM. Bankowicz, Zlikwidowane państwo. Ze studiów nad polityką Czechosłowacji, Kraków 2003..

Współczesność Po likwidacji Czechosłowacji 31 grudnia 1992 roku, kompetencje parlamentu niezależnych od tej pory Czech przejęła Czeska Rada Narodowa, która została przemianowana na Izbę Poselską. Reaktywowano także Senat, do którego pierwsze wybory odbyły się w 1996 rokuJ. Tomaszewski, op. cit..

Wybory Izba Poselska jest wybierana co 4 lata według ordynacji proporcjonalnej w 14 okręgach wyborczych. W podziale mandatów uczestniczą te partie, które przekroczyły 5% próg wyborczy w skali całego kraju. Dla koalicji złożonych z dwóch, trzech lub więcej partii próg ten wynosi odpowiednio: 10, 15, 20%. Przyznawanie mandatów dokonywane jest za pomocą metody D’Hondta. Czynne prawo wyborcze przysługuje osobom, które są obywatelami Republiki Czeskiej i ukończyły w dniu wyborów 18 lat, zaś minimalny wiek kandydata do izby niższej czeskiego parlamentu wynosi 21 latSystem polityczny Republiki Czeskiej – informacja na stronie Ambasady Republiki Czeskiej w Warszawie, (dostęp: 17.02.2011).

Kadencja Kadencja Izby Poselskiej trwa 4 lata, nie może być ona rozwiązana na trzy miesiące przed jej upływem. Poza tym może być rozwiązana przez prezydenta, ale tylko w wypadkach określonych przez konstytucję. Należą do nichKonstytucja Republiki Czeskiej, Art. 35, ust. 2., (dostęp: 17.02.2011): wyrażenie dwa razy z rzędu wotum nieufności wobec nowo mianowanego przez prezydenta rządu, powołanego na wniosek przewodniczącego izby, niepodejmowanie przez trzy miesiące działalności legislacyjnej, niezwoływanie obrad przez okres dłuższy, niż jest to dopuszczalne (tj. 120 dni), brak kworum przez okres dłuższy niż 3 miesiące, samorozwiązanie izby przyjęte większością trzech piątych głosów wszystkich członków.

Organy Izby Poselskiej Przewodniczący Jest wybierany spośród członków Izby Poselskiej i zgodnie z Konstytucją Republiki Czeskiej jest trzecim najwyższym konstytucyjnym urzędnikiem w Republice Czeskiej. Do jego głównych zadań należy zarządzanie izbą i prowadzenie obrad, a także zarządza wspólnym posiedzeniu obu izb parlamentu. Reprezentuje także izbę na zewnątrz. Obecnie funkcję tę sprawuje Tomio Okamura z SPD.

L.p. Imię i nazwisko Lata Partia 1 Milan Uhde 30 lipca 1992–27 lipca 1996 ODS 2 Miloš Zeman 27 lipca 1996–17 lipca 1998 ČSSD 3 Václav Klaus 17 lipca 1998–11 lipca 2002 ODS 4 Lubomír Zaorálek 11 lipca 2002–14 sierpnia 2006 ČSSD 5 Miloslav Vlček 14 sierpnia 2006–30 kwietnia 2010 ČSSD * Miroslava NěmcováPełniąca obowiązki przewodniczącego 1 maja 2010–24 czerwca 2010 ODS6 Miroslava Němcová 24 czerwca 2010–28 sierpnia 2013 ODS7 Jan Hamáček 27 listopada 2013–22 listopada 2017 ČSSD8Radek Vondráček 22 listopada 2017–21 października 2021ANO9Markéta Pekarová Adamová10 listopada 2021–8 października 2025TOP 0910Tomio Okamuraod 5 listopada 2025SPD

Prezydium W jego skład wchodzi przewodniczący oraz pierwszy zastępca przewodniczącego i pięcioro pozostałych zastępców. Obecnie funkcję wiceprzewodniczących piastują: I wiceprzewodniczący, ANOod 5 listopada 2025Wiceprzewodniczący, AUTOod 5 listopada 2025Jan Skopeček, ODSod 14 listopada 2025

Komitety, komisje, delegacje Posłowie pracują w komisjach, komitetach i delegacjach, których celem jest rozpatrywanie i przygotowywanie spraw stanowiących przedmiot prac parlamentu, wyrażanie opinii w sprawach przekazanych pod ich obrady przez izbę, przewodniczącego izby lub prezydium izby, kontrola w zakresie określonym konstytucją i ustawąWykaz komitetów, komisji i delegacji poselskich na stronie Izby Poselskiej, (dostęp: 17.02.2011). thumb|Sala plenarna Izby Poselskiej Komitety: Komitet Ekonomiczny Komitet Rewizyjna Komitet ds. Mandatów Poselskich i Przywilejów parlamentarnych Komitet Organizacyjna Komitet ds. Petycji Komitet Budżetowy Komitet Prawny i Konstytucyjny Komitet Wyborczy Komitet ds. Europejskich Komitet ds. Obrony i Bezpieczeństwa Komitet Polityki Społecznej Komitet ds. Administracji Publicznej i Rozwoju Regionalnego Komitet Nauki, Edukacji, Kultury, Młodzieży i Sportu Komitet ds. Zdrowia Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego Komitet Spraw Zagranicznych Komitet Rolnictwa

Komisje Stała Komisja ds. kontroli działalności Informacyjnej Służby Bezpieczeństwa Stała Komisja ds. Kontroli Narodowego Urzędu Bezpieczeństwa Stała Komisja ds. kontroli działalności wywiadu wojskowego Stała Komisja do kontroli stosowania podsłuchów i nagrań telekomunikacji i nadzoru stosowania osób i rzeczy, które zakłócają funkcjonowanie łączności elektronicznej oraz kontroli działalności Inspekcji Policji Stała Komisja ds Kancelarii Izby Poselskiej Stała Komisja ds. Rodziny i Równych Szans Komisja Wyborcza

Delegacje Stała Delegacja do Unii Międzyparlamentarnej Stała Delegacja do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO Stała Delegacja do Zgromadzenia Parlamentarnego Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie Stała Delegacja do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy Stała Delegacja do Zgromadzenia Unii Zachodnioeuropejskiej Stała Delegacja do Inicjatywy Środkowoeuropejskiej

Funkcje Główną funkcją Izby Poselskiej jest uchwalanie ustaw obowiązujących na terytorium Republiki Czeskiej i zatwierdzanie ważnych umów międzynarodowych, dotyczących podstawowych praw człowieka i wolności, umów politycznych i gospodarczych o charakterze ogólnym. Ponadto podejmuje decyzje w sprawach najwyższej rangi – ogłoszenie stanu wojennego, zgoda na pobyt obcych wojsk na terenie kraju.

Izba jest w stanie podejmować uchwały w obecności co najmniej 1/3 liczby swych członków. Do przyjęcia uchwały izby wymagana jest zgoda bezwzględnej większości obecnych posłów. Do przyjęcia ustawy konstytucyjnej i do zatwierdzenia umowy międzynarodowej wymagana jest zgoda 60% wszystkich obecnych posłów.

Proces legislacyjny Projekty ustaw są przedkładane Izbie Poselskiej. Projekt ustawy może zgłosić poseł, grupa posłów, Senat, rząd lub przedstawicielstwo samorządowej jednostki terytorialnej wyższego stopnia. Projekt ustawy, na który Izba Poselska wyraziła zgodę, jest niezwłocznie przekazywany do Senatu, który może ustawę zatwierdzić, odrzucić lub zwrócić Izbie Poselskiej z poprawkami. Jeśli zostanie przyjęty przez obie izby, trafia do Prezydenta, który może ją skierować do Sądu KonstytucyjnegoProces legislacyjny – główne założenia, informacja na stronie czeskiej ambasady w RP, (dostęp: 17.02.2011).

Skład Izby Poselskiej Kompozycja polityczna Izby Poselskiej po wyborach w 2025 roku: +Wyniki według partiicentruj|300x300pxPartiaMiejsca +/–ANO 2011 80 +8Obywatelska Partia Demokratyczna 27 –7Burmistrzowie i Niezależni 22 –11Czeska Partia Piratów 18 +14KDU-ČSL 16 –7Wolność i Demokracja Bezpośrednia 15 –5Kierowcy dla Siebie13 +13TOP 09 9 –5

Zobacz też Parlament Czech Czeska Rada Narodowa

Przypisy

Bibliografia Bankowicz M., Systemy władzy państwowej Czechosłowacji i Czech : studium instytucjonalno-polityczne, PiT, Kraków 1998. Systemy polityczne państw Europy Środkowej i Wschodniej, pod red. Marka Barańskiego, Wydawnictwo UŚ, Katowice 2004. Skotnicki K., System konstytucyjny Czech, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2000. Tomaszewski J., Czechy i Słowacja, wyd. Trio, Warszawa 2003.

Linki zewnętrzne Oficjalna witryna czeskiej Izby Poselskiej

Kategoria:Izby niższe parlamentów Kategoria:Instytucje państwowe i organy władzy w Czechach