Eminem, właśc. Marshall Bruce Mathers III (ur. 17 października 1972 w St. Joseph) – amerykański raper, producent muzyczny, producent filmowy, autor tekstów piosenek, aktor, filantrop oraz businessman.
Jest jednym z najlepiej sprzedających się artystów na świecie oraz najlepiej sprzedającym się artystą pierwszej dekady XXI wieku. Dwutygodnik Rolling Stone sklasyfikował go na 83. miejscu na liście 100 najlepszych artystów wszech czasów. Ten typ magazyn nazwał Eminema „Królem Hip Hopu”. Wliczając twórczość z D12 oraz Bad Meets Evil, Eminem osiągnął 10 albumów nr 1 na listach Billboard 200. Raper sprzedał ponad 240 milionów płyt na całym świecie. Jest jednocześnie dzięki temu na szczycie listy najlepiej sprzedających się raperów.
Były członek amerykańskiej grupy hiphopowej D12 oraz część duetu hiphopowego z Detroit – Bad Meets Evil, który tworzy wraz z Royce da 5'9". Piętnastokrotny zdobywca Nagrody Grammy oraz laureat Oscara. W 2022 wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.
W 1996, jako undergroundowy raper, Eminem wydał swój debiutancki solowy album Infinite. Album został źle przyjęty przez krytyków i bardzo źle się sprzedawał. Marshall Mathers zyskał światową sławę w 1999 za sprawą swego debiutanckiego albumu dla dużej wytwórni – The Slim Shady LP, za ten album otrzymał również swoją pierwszą Nagrodę Grammy za Najlepszy album Rap. Następne dwie płyty, The Marshall Mathers LP z 2000 oraz The Eminem Show z 2002 przyniosły mu dwie kolejne Nagrody Grammy za Najlepsze albumy Rapowe, czyniąc go pierwszym artystą który otrzymał 3 Grammy za 3 kolejne albumy. Eminem otrzymał jeszcze czwartą statuetkę Grammy za swój czwarty z rzędu album Encore wydany w 2004. Po trasie koncertowej w 2005 Eminem przerwał swoją karierę. Powrócił po 4-letniej przerwie, wydając w maju 2009 album Relapse. W 2010 wydał siódmy studyjny album zatytułowany Recovery. Recovery okazał się światowym sukcesem, i został najlepiej sprzedającym się albumem 2010, dołączając tym samym do The Eminem Show, który sprzedał się najlepiej w 2002. Eminem również otrzymał Nagrodę Grammy za Relapse i Recovery, łącznie w karierze ma ich już 13. Eminem wydał swój ósmy studyjny album, The Marshall Mathers LP 2 5 listopada 2013. W 2017 cztery lata po poprzednim albumie światło dzienne ujrzał dziewiąty longplay rapera pt. Revival. Wśród gości na nim można wymienić Beyoncé, Eda Sheerana czy Skylar Grey i jest to pierwsza płyta Marshalla bez udziału innego rapera. Za produkcję albumu odpowiadał Rick Rubin, Illa da Producer czy Alex da Kid. W 2018, jako pierwszy album Eminema wydany bez żadnej zapowiedzi ukazał się Kamikaze. Za jeden z singli nagrany z Joynerem Lucasem pt. „Lucky You” otrzymał nominację do nagrody Grammy. W 2020, tak jak poprzedni album bez zapowiedzi wyszedł longplay pt. Music to Be Murdered By zainspirowany albumem, który o tym samym tytule nagrał znany reżyser filmowy Alfred Hitchcock. W 2024, wydał kolejny album pt. The death of slim shady w którym miał rozliczyc sie ze swoim alter ego „slim shady”
Raper zajął się też innymi przedsięwzięciami, m.in. założył własną wytwórnię Shady Records wraz ze swoim menedżerem Paulem Rosenbergiem. Slim posiada również własną stację radiową Shade45. Eminem rozpoczął karierę aktorską w 2002, grając główną rolę w hiphopowym dramacie 8. Mila. Za utwór przewodni do filmu, pt. „Lose Yourself” otrzymał Oscara, stając się pierwszym raperem w historii, który zdobył tę nagrodę. Eminem ma na swoim koncie również kilka ról epizodycznych w The Wash: Hiphopowa myjnia, Funny People oraz w telewizyjnym serialu Ekipa.
Wczesne życie Marshall Mathers III urodził się 17 października 1972 w Saint Joseph. Jego matką była Deborah Nelson Mathers-Briggs (1955-2024Debbie Nelson, Eminem’s Mother, Dies at 69.), a ojcem Marshall Mathers Jr. (1951-2019). Eminem ma szkockie, angielskie, niemieckie, szwajcarskie korzenie. Jego ojciec zostawił rodzinę i odrzucił wszystkie próby nawiązania kontaktu z nim. Gdy Marshall miał półtora roku, dorastał wyłącznie z matką w skrajnym ubóstwie. Gdy miał 12 lat wraz z matką przeprowadzili się na przedmieścia Detroit, w okolice 8 Mili.
W młodości był terroryzowany przez grupę szkolnych chuliganów. Został dotkliwie pobity, co skończyło się krwotokiem z uszu i śpiączką. Wówczas w szpitalu spędził 10 dni. Po tym wydarzeniu matka zdecydowała, że przeprowadzą się do Kansas.
Marshall Mathers zaczął interesować się hip-hopem mając 14 lat za sprawą albumu Licensed to Ill zespołu Beastie Boys oraz ścieżki dźwiękowej filmu Reckless skomponowanej przez Ice-T, którą dostał od swojego wujka Ronniego. Rapował amatorsko pod pseudonimem „M&M”. W szkole średniej Lincoln High School, jak i Osborn High School brał udział w bitwach na słowa, tj. freestyle’u. Pomimo iż w tej branży przeważali głównie Afroamerykanie, Marshall Mathers zdobył uznanie podziemnych odbiorców hip-hopu. Po dwukrotnym powtórzeniu dziewiątej klasy ze względu na wagary i negatywne oceny, w wieku 17 lat został wyrzucony ze szkoły.
W 1991 wujek Eminema, Ronald Dean Polkinghorn popełnił samobójstwo. Ku jego pamięci Eminem wytatuował sobie na lewym ramieniu napis „Ronnie R.I.P.”. O zmarłym wujku Eminem wspomina w utworach „Stan”, „Cleanin’ Out My Closet”, „My Dad’s Gone Crazy”, „When I’m gone”, „How Come”.
Kariera muzyczna 1988–1996: Początki kariery, Infinite W 1988 Mathers początkowo należał do wytwórni FBT Productions, kierowanej przez braci Jeffa i Marka Bassów. Przez pewien czas posiadał również słabo płatną pracę, jaką było gotowanie i zmywanie w restauracji Gilbert’s Lodge w St. Clair Shores. W 1995 nagrał demo Soul Intent. W 1996 jego debiutancki album Infinite, który nagrany został w Bassmint Studio, należącym do Bass Brothers, został wydany przez ich wytwórnię Web Entertainment. Tematy jakie w nim poruszył to głównie jego walka o utrzymanie swojej nowo narodzonej córeczki Haillie Jade Scott, podczas gdy posiadał niewielkie fundusze ledwo wystarczające na utrzymanie samego siebie, oraz jego silne pragnienie by stać się bogatszym. Na początku swojej kariery Eminem współpracował z innym MC z Detroit Royce da 5'9", pod pseudonimem Bad Meets Evil. Problemy osobiste po wydaniu Infinite, nadużywanie alkoholu i narkotyków, a także śmierć wujka, doprowadziły do nieudanej próby samobójczej.
Wraz z wydaniem minialbumu The Slim Shady EP Mathers został oskarżony o naśladowanie stylu i tematyki podziemnego rapera Cage’a.
Jimmy Iovine, prezes Interscope Records, poprosił o demo Eminema po tym, jak zajął on drugie miejsce na olimpiadzie freestyle’owej Rap Olympics w Los Angeles. Eminem wygrał także Wake Up Show’s Freestyle Performer Of The Year co pomogło mu zdobyć kontrakt. Iovine puścił taśmę demo Eminema producentowi muzycznemu Dr. Dre, założycielowi Aftermath Entertainment. Pewnego dnia Dre skontaktował się z Marshallem i umówili się na spotkanie. Eminem wymyślił swoje alter ego i wybrał pseudonim Slim Shady. Przychodząc na spotkanie do wytwórni ubrany był w żółtą bluzę. Miał również blond włosy, „Wyglądał wtedy jak ptaszek Tweety” – śmieje się Dr. Dre. „Nigdy nie pracowało mi się z nikim tak dobrze” – powiedział Dre, dodając „Chyba że ze Snoop Doggiem”. Obaj zaczęli nagrywanie utworów na nadchodzący debiutancki album Eminema z wytwórnią Aftermath, The Slim Shady LP. Eminem pojawił się również gościnnie na albumie Devil Without a Cause Kid Rocka.
1997–1999: The Slim Shady LP mały|Eminem w Niemczech w 1999 roku Według magazynu Billboard, w tym momencie życia Eminema „realizowanie swoich muzycznych ambicji było jedynym sposobem, żeby uciec od szarego, nieszczęśliwego dotychczas życia”. Po podpisaniu kontraktu z wytwórnią Aftermath Entertainment/Interscope Records w 1998, Eminem wydał swój pierwszy studyjny album pt. The Slim Shady LP dla dużej wytwórni. W dużym stopniu oparty na produkcji Dr. Dre album wydany został 23 lutego 1999. Billboard pochwalił album, napisał o nim, że jest „lata świetlne przed materiałem, który Eminem napisał wcześniej”. Płyta została jednym z najbardziej popularnych albumów 1999 roku, pod koniec którego stała się potrójną platyną. Z płyty tej pochodzi pierwszy wielki hit artysty „My Name Is”. Wraz z popularnością przyszło wiele kontrowersji wokół tekstów utworów. W utworze „'97 Bonnie & Clyde” opisuje drogę jaką przebywa ze swoją córką z ciała swojej żony, natomiast „Guilty Conscience” kończy się zamordowaniem żony i jej kochanka. Utwór „Guilty Conscience” był początkiem przyjaźni i muzycznej więzi pomiędzy Eminemem a Dr. Dre. Obaj będą później współpracować przy tworzeniu takich utworów jak „Forgot About Dre” i „What’s The Difference” z albumu Dre 2001, „Bitch Please II” z The Marshall Mathers LP, „Say What You Say” z The Eminem Show, „Encore/Curtains Down” z krążka Encore oraz „Old Time’s Sake” i „Crack a Bottle” z albumu Relapse. Obecnie The Slim Shady LP pokryty jest pięciokrotną platyną RIAA.
2000–2001: The Marshall Mathers LP thumb|Eminem podczas festiwalu Voodoo w 2000 roku Drugi album The Marshall Mathers LP został wydany 23 maja 2000. Płyta sprzedała się w 1 760 000 egzemplarzy w pierwszym tygodniu, bijąc rekord ustanowiony przez Doggystyle Snoop Dogga jako najszybciej sprzedający się album hip-hopowy, oraz …Baby One More Time Britney Spears, jako najszybciej sprzedający się album solowy w historii Stanów Zjednoczonych. Pierwszy singiel „The Real Slim Shady” odniósł sukces i stworzył wiele kontrowersji, poprzez obrażanie gwiazd i tworzenie wątpliwych twierdzeń na ich temat; raper stwierdził m.in., że Christina Aguilera uprawiała seks oralny z Fredem Durstem i Carsonem Daly. W swoim drugim singlu „The Way I Am” artysta ukazuje fanom presję, jaką wywiera na niego wytwórnia, by przebić utwór „My Name Is” i sprzedać więcej płyt. Mimo że Eminem parodiował Marilyna Mansona w teledysku do „My Name Is”, artyści są w dobrych relacjach. Wykonali remiks utworu „The Way I Am” razem na koncercie. W trzecim singlu „Stan” Eminem próbuje poradzić sobie ze swoją nową sławą, w teledysku ukazuje obłąkanego fana, który zabija siebie i swoją ciężarną dziewczynę. W wideoklipie pokazane jest również jak Eminem pisze lewą ręką, czym ucina debatę o tym która ręka jest jego dominującą. Album był również krytykowany za rzekome propagowanie homofobii i mizoginii. W lipcu 2000, Eminem jako pierwszy biały człowiek znalazł się na okładce magazynu The Source. Album The Marshall Mathers LP pokrył się dziesięciokrotną platyną RIAA, oficjalnie uzyskując status diamentowej płyty.
Eminem wystąpił z Eltonem Johnem na 43. ceremonii rozdania Nagród Grammy w 2001 roku, wykonując utwór „Stan”.
2002–2003: The Eminem Show Trzeci studyjny album Eminema The Eminem Show wydany został 4 czerwca 2002 i okazał się kolejnym hitem rapera, pierwsze miejsca na listach przebojów i sprzedaży, ponad 1 mln sprzedanych egzemplarzy w pierwszym tygodniu po premierze. Album promowany był singlem „Without Me”, w którym raper obraźliwie wyraża się m.in. o boys bandach, Limp Bizkit, Moby, czy Lynne Cheney. Album, podobnie jak jego poprzednik zdobył status diamentowej płyty. The Eminem Show tematycznie było rozliczeniem rapera z jego drogą do sławy, relacji z żoną, córką i matką, a także jego wagi w społeczności hip-hopu oraz kontrowersji jakie wzbudzał w amerykańskim życiu publicznym. Odnosi się również do oskarżeń o napaść na bramkarza, którego przyłapał na całowaniu jego żony w 2000. Stephen Thomas Erlewine z AllMusic czuł, że choć w kilku utworach obecny jest gniew, album ten był znacznie mniej podburzający niż The Marshall Mathers LP. The Eminem Show był najlepiej sprzedającym się albumem 2002 roku.
2004–2005: Encore mały|Eminem podczas trasy koncertowej promującej Encore