Hugo (Hugon) ze św. Wiktora CRSA, (ur. w 1096 w Saksonii, zm. 11 lutego 1141 w Paryżu) – średniowieczny filozof, teolog, kanonik regularny św. Augustyna, autor traktatów mistycznych, w latach 1125–1141 stał na czele szkoły wiktorynów w Paryżu o orientacji platońsko-augustyńskiej. Nauczyciel Ryszarda ze św. Wiktora.
Poglądy Hugon przyjmował postawę chrześcijańskiego sokratyzmu, uznając istotę doskonałego dobra w dążeniu do mądrości. Umiłowanie mądrości nazywał filozofią. Człowiek jest z natury zdolny do poszukiwania mądrości dzięki najwyższej z trzech obecnych w nim sił: ratio (rozum). Człowiek ma w sobie także dwie niższe siły: wspólną z roślinami i wspólną ze zwierzętami. "Rozum" wyróżnia go w świecie stworzeń (Didascalion I,4 PL 176, 744 A). Jako istota duchowo-cielesna człowiek jest postawiony pośrodku stworzenia: positus est in medio homo (De sacramentis christianae fidei I, 2.1 (PL 176,205 D). Hugon reprezentował augustyński pogląd na duszę ludzką, uznając, że jest ona niematerialnym, jednostkowym bytem. Będąc nieśmiertelna współtworzy naturę człowieka poprzez związek z ciałem. Złożoność ta nie może być uznawana za niedoskonałość. Przeciwnie, płyną z niej szczególne możliwości i zadania człowieka.
W kwestii sporu o uniwersalia Hugon był zwolennikiem koncepcji Piotra Abelarda, czyli opowiadał się za koncepcją abstrakcji pojęć z terminów jednostkowych.
Teologię mistyczną Hugona inspirowała myśl Augustyna z Hippony oraz dzieło Hierarchia niebiańska Pseudo-Dionizego Areopagity. Zasadnicze elementy augustyńskiej inspiracji widoczne są w jego koncepcji mistyki jako skutku łaski, oraz w wysuwaniu miłości na plan pierwszy w działalności intelektualnej – uznawał ją za cel studiowania. Kontynuatorem Hugona był św. Bonawentura.
Dzieła Didascalicon de studio legendi w: PL 176, 737 – 812; nowe stanowisko, różne od św. Bernarda z Clairvaux o równoległości poznania przez rozum i objawienie; także, myśl o naturze jako "rękopisie Bożym". De institutione novitiorum, w: PL CLXXVI, 925 – 952 Epitome Dindinmi in philosophiam, w: R. Baron, Hugonis de Sancto Victori Opera propedeutica, Notre Dame, 1966 De grammatica, w: R. Baron, Hugonis de Sancto Victori Opera propedeutica, Notre Dame, 1966 Practica geometriae, w: R. Baron, Hugonis de Sancto Victori Opera propedeutica, Notre Dame, 1966 Descriptio mappae mundi, w: P. Gauthier-Dalché, La "Descriptio mappae mundi" de Hugues de Saint-Victor. Texte inédit avec introduction et commentaire, Parigi 1988 Chronicon, inedito De Scripturis et scriptoribus sacris, w: PL CLXXV, 9-28;[O pismach i pisarzach świętych] – Hugo rozróżnia tu 'cztery rodzaje sensu', (zwłaszcza sens dosłowny wobec sensu alegorycznego), według których należy rozumieć Pismo Święte; Annotationes in Pentateuchon, w: PL CLXXV, 29-86 Annotationes in libros Iudicum et Ruth, w: PL CLXXV, 87-96 Annotationes in libros Regum, w: PL CLXXV, 95-114 Homiliae in Ecclesiasten, w: PL CLXXV, 113-256 Expositio super Psalmos, w: PL CLXXVII, 589-634 Expositio super Threnos, w: PL CLXXV, 255-322 Institutiones in Decalogum, w: PL CLXXVI 9-14 Eulogium sponsi et sponsae, w: PL CLXXVI, 987-994 In canticum beatae Mariae, w: PL CLXXV, 413-432 De oratione dominica, w: PL CLXXV, 774-789 De assumptione beatae Mariae, w: PL CLXXVII, 1209-1222 Commentarius in Hierarchiam coelestem, w: PL CLXXV, 923-1154 Dialogus de sacramentis legis naturalis et scriptae, w: PL CLXXVI, 17-42 Sententiae de divinitate, w: A. M. Piazzoni, Ugo di San Vittore 'auctor' della "Sententiae de divinitate, Studi Medievali, 23 (1982) De sacramentis christianae fidei, w: PL CLXXVI, 173-618; [O sakramentach wiary chrześcijańskiej], pisane około 1136-1141, pierwsza wielka summa teologii średniowiecznej, stwierdza tu status działań określanych mianem sakramentów kościelnych jako narzędzi Bożego planu zbawczego. De verbo Dei, w: Pl CLXXVII, 289-294 De quatuor voluntatibus, w: PL CLXXVI, 941-846 De Verbo incarnato collationes, w: PL CLXXVII, 320-324 De sapientia Christi, w: PL CLXXVI, 845-856 De tribus diebus, w: PL CLXXVI, 811-838 De potestate et voluntate Dei uta maior sit, w: PL CLXXVI, 839-842 De beatae Mariae verginitate, w: PL CLXXVI, 857-876 De tribus rerum subsistentiis, w: C. H. Buttimer, Hugonis de Sancto Victore Didascalicon De studio legendi. A critical Text, Washington 193 De arca Noe morali, w: PL CLXXVI, 617-680 De arca Noe mystica, w: PL CLXXVI, 681-704 De vanitate mundi, w: PL CLXXVI, 703-740 De septem donis Spiritus sancti, w: PL CLXXV, 410-414; [O siedmiu darach Ducha Świętego] De quinque septenis, w: PL CLXXV, 405-410 De unione corporis et spiritu, w: PL CLXXVII, 285-289; [O jedności ciała i ducha] De meditatione, w: PL CLXXVI, 993-998; [O medytacji] De virtute orandi, w: PL CLXXVI, 977-988; [O cnocie modlitwy] De substantia dilectionis, w: PL CLXXVI, 15-18 De laude caritatis, w: PL CLXXVI, 696-976; [O pochwale miłości bliźniego] Soliloquium de arrha animae, w: PL CLXXVI, 951-970 Epistolae duae ad Ranulphum de Mauriaco, w: PL CLXXVI, 1011 Epistola ad Iohannem Hispalensem, w: PL CLXXVI, 1014 Miscellanea, w: PL CLXXVII, 469-590
Przypisy
Bibliografia
Didascalion, czyli co i jak czytać (tłum. Małgorzata Frankowska-Terlecka), w: "Wszystko to ze zdziwienia. Antologia tekstów filozoficznych z XII wieku", Małgorzata Frankowska-Terlecka (red. nauk.), 2006, Wydawnictwo Naukowe PWN, Liczba stron: 468, , strony 278-317.
Stanisław Janeczek, HUGON ze ŚWIĘTEGO WIKTORA (de Sancto Victore) "Hugo a s. Victore", w: Encyklopedia Kościelna Nadworskiego, 1873–1933, tom VII, s.490-492; Encyklopedia kościelna w Polskiej Bibliotece Internetowej.
Linki zewnętrzne Hugon od św. Wiktora – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Filozofowie średniowiecza Kategoria:Urodzeni w 1096 Kategoria:Zmarli w 1141 Kategoria:Niemieccy teolodzy katoliccy Kategoria:Wiktoryni