thumb|Sarkofag ku czci Stanisława Kostki Potockiego z 1824 roku z Gucina Gaju, obecnie w parku w Wilanowie Gucin Gaj – założenie parkowe z lat 1817–1821 znajdujące się na terenie Gucina, dawnej rezydencji Stanisława Kostki Potockiego, w pobliżu kościoła św. Katarzyny w Warszawie

Opis Nazwa założenia nawiązuje do imienia wnuka Stanisława Kostki Potockiego Augusta, nazywanego Guciem.

Gucin był ogrodem z domkiem mieszkalnym i małym „gajem“ z drzewami różnych odmian, posadzonych przez znanych ludzi z epoki. Na terenie gaju zachowały się tzw. katakumby – romantyczna budowla ogrodowa, wzniesiona na przełomie XVIII i XIX w. w skarpie wiślanej, między kościołem św. Katarzyny i wsią Służew. Podziemny ceglany korytarz, na planie w kształcie litery „U”, jest sklepiony kolebkowo i ma długość ok. 60 m. Po obu stronach korytarza symetrycznie rozmieszczone wnęki; część z nich zaopatrzona w trzy rzędy nisz. Wejście znajdowało się w pawilonie o nieznanym wyglądzie. W okresie, gdy okolica ta należała do Stanisława Kostki Potockiego, prawdopodobnie było to miejsce spotkań członków loży wolnomularskiej.

Od lat 30. XIX w. budowla użytkowana jako piwnica gospodarcza; w pobliżu wejścia zbudowano szyb wentylacyjny. W późniejszym okresie pawilon z wejściem uległ całkowitemu zniszczeniu. Zawalił się również południowo-wschodni odcinek korytarza i większość ścian zamykających wnęki. Obecnie budowla jest mało dostępna i bardzo zniszczona. W połowie lat. 90. XX w. została wpisana do ewidencji zabytków jako cmentarz. Jest ostoją i miejscem zimowania nietoperzy. W 2021 w ramach działalności Wilanowskiego Parku Kulturowego na zlecenie miasta została wykonana inwentaryzacja podziemnego korytarza przy użyciu skanera laserowego.

U podnóża skarpy rośnie grupa dębów szypułkowych, będących pomnikami przyrody.

W 2012 roku ogród Gucin Gaj wraz z otoczeniem został ujęty w gminnej ewidencji zabytków.

Przypisy

Bibliografia Boguszewski Przemysław, Katakumby. Czy ceglane krypty na Służewie były miejscem pochówku polskich wolnomularzy, [w:] „Życie Warszawy”, nr 241, Warszawa,15.10.1997, s. 6. (ISSN 0137-9437) Majdecki Longin, Gucin-gaj. Analiza układu kompozycyjno-przestrzennego na tle warunków naturalnych i zarysu historycznego, Warszawa: PWN, 1965. Kategoria:Obiekty w Warszawie wpisane do gminnej ewidencji zabytków Kategoria:Parki i ogrody w Warszawie Kategoria:Stary Służew