thumb|Konrad Wimpina – pierwszy rektor Uniwersytetu Viadrina (1506–1529) thumb|Gmach KolegiumUniwersytetu Viadrina z 1694 (1911) thumb|Szczyt fasady gmachu Kolegiumz herbem książąt elektorów brandenburskich i datą MDCXCIV (1911) thumb|Portal wejściowy gmachu Kolegiumz herbem Uniwersytetu Viadrina (1911) thumb|Hall gmachu Kolegium (1911) thumb|Bursa profesorska i studenckaz pocz. XVII w. (1900) thumb|Woskowa pieczęćRektora Uniwersytetuz dokumentu z 9 lipca 1518 thumb|Spis wykładów na rok akademicki 1689 thumb|Niemiecki znaczek pocztowy wydany w 2006 z okazji 500. rocznicy założenia Uniwersytetu Viadrina thumb|Pamiątkowa ściana Historia Starego Uniwersytetu z lat 80. XX w.w Parku Lenné we Frankfurcie nad Odrą (2006) Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą (łac. Universitas literarum Viadrina, Universitas Viadrina, Universitas electoralis Marchicae, Universitas Francofurtensis; niem. Brandenburgische Universität Frankfurt) – uniwersytet założony w 1506 we Frankfurcie nad Odrą, a w 1811 przeniesiony do Wrocławia i połączony z Akademią Leopoldyńską (łac. Academia Leopoldina) w Uniwersytet Wrocławski.
Historia Uniwersytet został założony 26 kwietnia 1506 przez księcia elektora brandenburskiego Joachima I. Organizatorem uczelni (od 1505) i pierwszym Rektorem (od 1506) został teolog (katolicki) Konrad Wimpina. Studiowało w niej wtedy 900 studentów z Niemiec, Śląska, Polski, Szwecji, Norwegii oraz Danii. W tym samym czasie Frankfurt miał tylko 5000 mieszkańców. Rozkazem gabinetowym pruskiego króla Fryderyka Wilhelma III z 24 kwietnia 1811 Viadrina została przeniesiona do Wrocławia, tworząc w połączeniu z tamtejszą Akademią Leopoldyńską (Leopoldina) dzisiejszy Uniwersytet Wrocławski.
Główny zasób archiwum (w tym rejestry uniwersyteckie), bibliotekę i wyposażenie frankfurckiej Viadriny przewieziono do Wrocławia. Część starszych archiwaliów w 1811 przekazano do pruskiego Tajnego Archiwum (niem. Geheime Staatsarchiv). Tam też trafiły, przeniesione z Wrocławia w 1873, akta gospodarcze uniwersytetu z XVI–XIX w. Kolejny, duży przekaz akt wrocławskich miał miejsce w 1968, w efekcie czego w Brandenburgisches Landeshauptarchiv w Poczdamie przechowywane są obecnie spore zasoby archiwaliów Viadriny, w tym rejestry uniwersyteckie z lat 1506–1648.
Prawnym następcą pierwszej frankfurckiej Viadriny jest dzisiejszy Uniwersytet Wrocławski (poprzez niemiecki Schlesische Friedrich-Wilhelms-Universität), a do tradycji uczelni nawiązuje założony w 1991 Uniwersytet Europejski Viadrina we Frankfurcie nad Odrą.
Herb Uniwersytetu Herbem Viadriny frankfurckiej i wrocławskiej (niemieckiego Uniwersytetu Wrocławskiego, w latach 1506–1945) była Madonna na półksiężycu, czyli Immaculata (niem. Mondsichelmadonna).
Rektorzy Konrad Wimpina (Konrad Koch) (1460–1531), organizator (1505–1506) i rektor-założyciel (1506) (ok. 1470–1540) Johann II. von Blankenfelde (Johann Blankenfelde) (1471–1527) Gregor Günther († 1519) Urban Pierius (1546–1616), rektor od 1577 Ludolph Schrader (1531–1589), rektor 1559, 1568, od 1579 Erdmann Kopernikus († 1573) Johann Knobloch (1520–1599) Jacobus Bergemann († 1595) Heinrich Wenzel von Münsterberg (1592–1639), rektor 1608 (1592–1642) 1629 (1608–1672) WS 1638, 1649, 1655, 1669 Johann Christoph Bekmann (1641–1717), rektor 1672 Bernhard Albinus (1653–1721), rektor 1687 (1664–1727) Christian Gottfried Hoffmann (1692–1735), rektor 1722 Johann Lorenz Fleischer (1689–1749), rektor 1744–1749 Johann Samuel Friedrich von Böhmer (1704–1772), rektor 1750, 1759, 1769 Joachim Georg Darjes (1714–1791), rektor 1772, 1779, 1788 Christian Ernst Wünsch (1744–1828), rektor 1792, 1803, 1811, ostatni rektor we Frankfurcie
Znani absolwenci
Carl Philipp Emanuel Bach (niemiecki kompozytor) Alojzy Prosper Biernacki (minister skarbu Rządu Narodowego w 1831) Karol Bogumił Diehl (superintendent ewangelicko-reformowany w Królestwie Polskim) Achacy Freundt (duchowny katolicki, doktor praw) Krzysztof Hegendorfer (doktorat z prawa 1536) Karl Georg von Hoym (minister Śląska i Prus Południowych) Alexander von Humboldt (niemiecki przyrodnik i podróżnik) Wilhelm von Humboldt (niemiecki filozof i językoznawca) Ulrich von Hutten (niemiecki rycerz, pisarz, humanista) Stanisław Kaczkowski (poseł i deputowany na Sejmy Królestwa Polskiego (1820–1831), pisarz oraz autor prac historycznych) Heinrich von Kleist (niemiecki pisarz, poeta, dramaturg) Paul Lütkemann (niemiecki kompozytor epoki wczesnego baroku) Teodor Konstanty Orzechowski (działacz kalwiński, prawnik, urzędnik) Michael Praetorius (niemiecki kompozytor przełomu renesansu i baroku) Atanazy Raczyński (ziemianin wielkopolski, dyplomata pruski) Magda Sakowska (polska dziennikarka) Johann Tetzel (niemiecki duchowny, inkwizytor generalny Polski) Christian Ernst Wünsch (do 1811)
Centrum Studiów Polskich i Ukraińskich Ważnym elementem struktury naukowej uczelni są studia regionalne skupione wokół Europy Wschodniej. 29 listopada 2023 roku oficjalnie otwarto Center of Polish and Ukrainian Studies. Instytucja ta wyrosła z utworzonego w 2011 roku Centrum Interdyscyplinarnych Studiów o Polsce, które było jednym z pierwszych niemieckich instytutów skupiających tę tematykę badawczą w jednej placówce.
Kierownictwo nad nowym centrum objęli prof. Dagmara Jajeśniak-Quast oraz prof. Andrii Portnov. Do zadań centrum należy m.in. integracja i włączanie badań dotyczących Polski oraz krajów wschodnioeuropejskich do programów studiów na uniwersytecie. Zajęcia dydaktyczne w instytucie są oferowane w trzech językach: niemieckim, polskim i angielskim, a program edukacyjny obejmuje regularne wycieczki naukowe w region przygraniczny.
Przypisy
Bibliografia Günther Haase, Joachim Winkler (Hrsg.), Die Oder-Universität Frankfurt. Beiträge zur ihrer Geschichte, Weimar: Hermann Böhlaus Nachfolger, 1983, s. 288, 48 ilustr.
Linki zewnętrzne We created a community across borders. Wywiad z Prof. Dagmarą Jajeśniak-Quast
Strona Europejskiego Uniwersytetu Viadrina
Kategoria:Uczelnie w Niemczech Kategoria:Frankfurt nad Odrą