thumb|Żołnierze z batalionu „Parasol” po wyjściu z kanału na ul. Wareckiej. Pośrodku Maria Stypułkowska, po prawej Krzysztof Palester „Krzych” thumb|Maria Stypułkowska-Chojecka „Kama” w 70. rocznicę zamachu w czasie ceremonii pod tablicą upamiętniającą Bronisława Pietraszewicza „Lota” (2014) thumb|Grób Marii Stypułkowskiej-Chojeckiej na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
Maria Stypułkowska-Chojecka, ps. „Kama” (ur. 24 września 1926 w Warszawie, zm. 5 lutego 2016 tamże) – polska pedagog, działaczka podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej, łączniczka i sanitariuszka batalionu „Parasol” Armii Krajowej, uczestniczka powstania warszawskiego, honorowa obywatelka Warszawy i Piastowa.
Życiorys Urodziła się na warszawskiej Woli. Była jedyną córką Jana i Ireny z domu Obrzydowskiej. Ojciec, członek PPS, pracował w kolejowych warsztatach naprawczych. Od 1937 należała do 58. Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerzy. W 1940 ukończyła szkołę powszechną nr 139 przy ul. Młynarskiej 2.
W czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 brała udział w pogotowiu wojennym harcerek pełniąc służbę pomocniczą na Dworcu Głównym. W 1941, po ponownym zorganizowaniu jej drużyny, przeszła przeszkolenie na kursach: samarytańskim, pielęgniarskim i łączności. W konspiracji od 3 sierpnia 1942. Przyjęła pseudonim „Kama”, od imienia bohaterki powieści Andrzeja Struga Dzieje jednego pocisku.
Uczestniczyła w akcjach małego sabotażu „Wawra”. 1 sierpnia 1943 przeszła z Szarych Szeregów do oddziału specjalnego Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej „Agat” (na bazie którego w 1944 utworzono batalion „Parasol”). Pełniła funkcję łączniczki zastępcy dowódcy II plutonu Kazimierza Kardasia ps. „Orkan”, rozpoczynając jednocześnie pracę wywiadowczyni. Pierwszą akcją, w której wzięła udział, była likwidacja 1 października 1943 SS-Rottenführera Ernesta Weffelsa, komendanta oddziału kobiecego Pawiaka (Serbii). Uczestniczyła w rozpoznaniu lub wzięła bezpośredni udział w 7 akcjach: Weffels, Kutschera, Koppe, Stamm, Frühwirth, Hahn i Braun.
Ukończyła Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola”.
W czasie powstania warszawskiego jako łączniczka i sanitariuszka 2. kompanii przeszła szlak bojowy „Parasola” (Wola-Stare Miasto-Śródmieście-Czerniaków-Mokotów). Na Starym Mieście współorganizowała punkt sanitarny dla rannych żołnierzy „Parasola”, których następnie przeprowadziła kanałem z placu Krasińskich na ul. Warecką. Była dwukrotnie ranna. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę wraz z ludnością cywilną. Wróciła do Warszawy w lutym 1945.
W czasie okupacji uczyła się w zawodowej szkole krawieckiej i uczęszczała na tajne komplety Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Prusa przy ul. Jasnej 10. W 1968 ukończyła studia na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Pracowała w szkolnictwie, a następnie jako redaktor w Wydawnictwach Szkolnych i Pedagogicznych.
Podczas uroczystego wieczoru organizowanego w lipcu 1967 roku przez ZBOWiD z okazji 23 rocznicy Powstania Warszawskiego zgłosiła rezolucję poparcia ówczesnej polityki Władysława Gomułki prowadzonej w kraju„W pełni popieramy walkę narodów arabskich przeciwko izraelskim agresorom (...) tak samo jak darzymy najwyższym uznaniem bohaterską walkę naszych braci wietnamskich przeciwko amerykańskim interwentom. (...) wyrażamy jednocześnie jednoznaczne poparcie dla polityki PZPR i Rządu PRL. Solidaryzujemy się całkowicie z przemówieniem Wł. Gomułki wygłoszonym na VI Kongresie Związków Zawodowych i w ślad za nim stwierdzamy, że obywatel polski może mieć tylko jedną ojczyznę – Polskę Ludową. (...) nie pozostaniemy obojętni w stosunku do ludzi, którzy (...) opowiadają się za agresorem, za burzycielami pokoju, za imperializmem. (...)Na pamięć (...) Powstańców Warszawskich(...) – zapewniamy, że nie odstępując ani na krok od linii PZPR wytężymy wszystkie siły, aby we Froncie Jedności Narodu nadal budować socjalistyczną przyszłość(...).” – „Życie Warszawy” 180/1967, str. 5.
Była przewodniczącą Komisji Historycznej i Współpracy z Młodzieżą środowiska żołnierzy „Parasola”. Działała także w Stowarzyszeniu Szarych Szeregów, Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej i Związku Powstańców Warszawskich. Członkini Zarządu Głównego ZBoWiD w kadencji 1974–1979.
6 lutego 2007 otrzymała honorowe obywatelstwo Piastowa, a 15 lipca 2010 honorowe obywatelstwo miasta stołecznego Warszawy. Została awansowana do stopnia majora w stanie spoczynku.
Została członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi w 2010 oraz przed wyborami prezydenckimi w 2015.
Jej pogrzeb odbył się 16 lutego 2016 na warszawskim cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Została pochowana w Alei Zasłużonych (kwatera G-tuje-22)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.
Życie prywatne W listopadzie 1945 wyszła za mąż za kolegę z batalionu „Parasol”, Jerzego Chojeckiego ps. „Spokojny”. Była matką Mirosława Chojeckiego (1949-2025) i Sławomira Chojeckiego (ur. 1954).
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie 2016) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2006) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1997) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1977) Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (od Rady Państwa 15 stycznia 1972) Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Krzyż Partyzancki (1975) Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Armii Krajowej Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” (1987) Medal za Warszawę 1939–1945 (1972) Medal „Pro Memoria” Srebrny Medal „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej” (1989) Medal Komisji Edukacji Narodowej Rozeta z Mieczami do Krzyża za Zasługi dla ZHP (1986) Order UśmiechuKawalerowie Orderu Uśmiechu, orderusmiechu.pl Odznaka Weteran Walk o Niepodległość Odznaka pamiątkowa Akcji „Burza” Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1975) Odznaka Pamiątkowa Zgrupowania „Radosław” Odznaka Pamiątkowa Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty ZWZ–AK Złota Honorowa Odznaka Towarzystwa Przyjaciół Warszawy
Inne informacje W 2025 roku archiwum Marii Stypułkowskiej zostało przekazane przez jej synów do Archiwum Akt Nowych w Warszawie.
Wyróżnienia Honorowy Obywatel Miasta Piastów (2007)Miasto Piastów – Honorowi Obywatele – Maria Stypułkowska-Chojecka, piastow.pl Honorowy Obywatel m.st. Warszawy (2010)
Upamiętnienie W 2007 w chodnik Alej Ujazdowskich w miejscu, w którym podczas akcji Kutschera (na wysokości alei Róż) stała „Kama”, wmurowano tablicę pamiątkową.
Przypisy
Linki zewnętrzne Biogram na stronie Piastowa Maria Stypułkowska-Chojecka na stronach Muzeum Powstania Warszawskiego Biogram na stronach Towarzystwa Przyjaciół Warszawy Przejść próby. Rozmowa z Marią Stypułkowską-Chojecką, Podkowiański Magazyn Kulturalny nr 52 (2007)
Kategoria:Absolwenci Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Organizacji Małego Sabotażu „Wawer” Kategoria:Członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (kombatanci) Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Harcerze – uczestnicy kampanii wrześniowej Kategoria:Honorowi obywatele miasta stołecznego Warszawy Kategoria:Honorowi obywatele Piastowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Łączniczki w powstaniu warszawskim Kategoria:Majorowie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Obrońcy Warszawy (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Za Zasługi dla ZHP Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej” Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939” Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową Akcji „Burza” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Sanitariuszki Armii Krajowej Kategoria:Sanitariuszki w powstaniu warszawskim Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2016