thumb Edith Wharton (ur. 24 stycznia 1862 w Nowym Jorku, zm. 11 sierpnia 1937 niedaleko Paryża) – amerykańska pisarka, pierwsza kobieta, która zdobyła Nagrodę Pulitzera, wielokrotnie nominowana do Nagrody Nobla.
Pochodziła z zamożnej nowojorskiej rodziny Jonesów, nazwisko Wharton dał jej mąż, który w 1913 roku trafił do szpitala psychiatrycznego.
W twórczości zajmowała się uprzywilejowanymi klasami Ameryki, zwłaszcza rodzinnego miasta oraz losami swoich rodaków odwiedzających Europę, zwłaszcza Paryż, ale pisała też o farmerach Nowej Anglii. Zjadliwie komentowała różne klasy amerykańskiego i europejskiego społeczeństwa, przenikliwie przyglądała się zmianom obyczajowym. Znała elitę literacką i polityczną swojej epoki i była trendsetterką w dziedzinie architektury krajobrazu i wystroju wnętrz. Pisała bardzo regularnie, powstało kilkadziesiąt książek.
Przebywała we Francji z małymi tylko przerwami od 1911 roku, także w czasie I wojny światowej (Legia Honorowa za pomoc uchodźcom).
Miała elegancką posiadłość w Massachusetts, potem w Hyères we Francji.
W latach 90. XX wieku powstały trzy znaczące filmy oparte na jej powieściach: , reż. John Madden, 1993, Wiek niewinności, reż. Martin Scorsese, 1993, Świat zabawy, reż. Terence Davies, 2000.
Twórczość Powieści The Touchstone, 1900 The Valley of Decision, 1902 Sanctuary, 1903 The House of Mirth, 1905 (Świat zabawy) Madame de Treymes, 1907 The Fruit of the Tree, 1907 Ethan Frome, 1911 (Ethan Frome) The Reef, 1912 The Custom of the Country, 1913 (Jak każe obyczaj, tłum. Karolina Rybicka) Summer, 1917 The Marne, 1918 The Age of Innocence, 1920 (Wiek niewinności) (Nagroda Pulitzera) The Glimpses of the Moon, 1922 A Son at the Front, 1923 Old New York, 1924 The Mother’s Recompense, 1925 Twilight Sleep, 1927 The Children, 1928 Hudson River Bracketed, 1929 The Gods Arrive, 1932 The Buccaneers, 1938 Fast and Loose, 1938 (pierwsza nowela, pisana w latach 1876–1877)
Zbiory opowiadań The Greater Inclination, 1899 Crucial Instances, 1901 The Descent of Man and Other Stories, 1903 The Other Two, 1904 The Hermit and the Wild Woman and Other Stories, 1908 Tales of Men and Ghosts, 1910 Xingu and Other Stories, 1916 Here and Beyond, 1926 Certain People, 1930 Human Nature, 1933 The World Over, 1936 Ghosts, 1937
Poezje Verses, 1878 Artemis to Actaeon and Other Verse, 1909 Twelve Poems, 1926
Literatura faktu The Decoration of Houses, 1897 Italian Villas and Their Gardens, 1904 Italian Backgrounds, 1905 A Motor-Flight Through France, 1908 Fighting France, from Dunkerque to Belfort, 1915 French Ways and Their Meaning, 1919 In Morocco, 1920 The Writing of Fiction, 1925 A Backward Glance, 1934 (autobiografia)
Jako redaktor The Book of the Homeless, 1916
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy poeci XIX wieku Kategoria:Amerykańscy poeci XX wieku Kategoria:Amerykańscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Amerykańscy prozaicy XX wieku Kategoria:Amerykańscy redaktorzy Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Pisarze związani z Nowym Jorkiem Kategoria:Pisarze związani z Paryżem Kategoria:Poeci anglojęzyczni Kategoria:Prozaicy anglojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1862 Kategoria:Zdobywcy Nagrody Pulitzera Kategoria:Zmarli w 1937