Jan Huskowski (ur. 23 kwietnia 1883 w Piaskach Wielkich, zm. w 1941 w Kulparkowie) – poeta, prozaik, dramatopisarz.
Życiorys Podził z Lubelszczyzny w ówczesnym Królestwie Polskim pod zaborem rosyjskim. Uczył się w szkole handlowej w Łodzi. Później wyjechał do Galicji pod zaborem austriackim. We Lwowie przystąpił do Teatru Ludowego. Został zatrudniony na stanowisku dyrektora Hotelu Imperium. Po odejściu stamtąd poświęcił się pracy literackiej, udzielając się we lwowskich dziennikach.
Debiutował tomem poezji Po drodze. Opublikował też kilka tomów fantastycznych nowel napisanych w duchu twórczości Poego. Wydał też powieść Gesty oraz dramat Dzieło, który w 1911 grano w lwowskim Teatrze Niezależnym. W jego utworach objawia się fascynacja filozofią Schopenhauera i Nietzschego. Pisarz nawiązywał też do osiągnięć francuskich symbolistów. O jego twórczości wypowiadał się pozytywnie Karol Irzykowski.
Mieszkał we Lwowie. 30 maja 1912 w przystępie manii prześladowczej dokonał zamachu na dzierżawcę Hotelu George we Lwowie, Leona Bohosiewicza. Tego dnia tuż przed godz. 14 śledził ofiarę od hotelu aż do ulicy Karola Ludwika, po czym koło kawiarni Imperial strzelił dwukrotnie: raz w klatkę piersiową, a następnie – już do leżącego – w głowę, raniąc w policzek. Chwilę potem został zatrzymany przez żołnierza policyjnego. Na policji uznano, że zachowuje się nienormalnie, jako że twierdził, że cierpi niedostatek spowodowany przez Bohosiewicza, który miał go zwolnić z pracy w Hotelu Imperial i prześladować. Po złożeniu wyjaśnień został przekazany do aresztu. Stan postrzelonego mężczyzny uznano za niegroźny. Pod koniec czerwca 1912 zapowiedziano poddanie Huskowskiego badaniom psychiatrycznym.
24 lipca 1912 przewieziono Huskowskiego do Państwowego Zakładu dla Umysłowo Chorych we Lwowie-Kulparkowie, gdzie władze tego szpitala nie przyjęły go ze względów formalnych, po czym ponownie trafił do aresztu, jednak zamierzano doprowadzić go do umieszczenia w Kulparkowie. Jego kontakt z wydawcami urwał się w 1913, gdy nie odpowiedział na ankietę do opracowywanej wówczas Współczesnej kultury polskiej A. Peretiatkowicza i M.SobeskiegoTragedia we Lwowie, artykuł Marcina Bukalskiego, Biuletyn Carpe Noctem nr 4..
Ostatecznie trafił do zakładu kulparkowskiego. Tam zmarł w 1941, najprawdopodobniej w wyniku hitlerowskiej Akcji T4 („eliminacja życia niewartego życia”), czyli programu mordowania ludzi chorych psychicznieObłąkany literat mordercą, artykuł Pawła Miłosza [online], [dostęp 2025-08-31]..
Twórczość Po drodze (1907) – tomik wierszy – poezje Spojrzenia (1909) – nowele Cienie (1912) – szkic powieściowy W płomienisku (1912) – nowele Gesty (1913) – powieść Dzieło – dramat
Opracowania Stanisław Lam, Współcześni pisarze polscy (Literatura piękna – krytyka literacka), 1922 Kazimierz Czachowski – Obraz współczesnej literatury polskiej 1884-1933 Obłąkany literat, „Świat” 1919/25 Karol Irzykowski, „Świat” 1912/43 A. Niewiadowski, „Fantastyka” 1984/11 D. Samborska-Kukuć, "Żywot mój pełen bojaźni złowrogiej". Rekonstrukcja biografii i działalności literackiej Jana Huskowskiego (1883-1941) - cz.I, [w:] "Czytanie literatury. Łódzkie studia literaturoznawcze" 2025 nr 14.
Przypisy
Linki zewnętrzne Utwory Jana Huskowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Pisarze Młodej Polski Kategoria:Pisarze związani ze Lwowem Kategoria:Polscy autorzy fantastyki Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1941