Mierznica (Ballota L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych. Obejmuje ok. 25 gatunków (przy wyodrębnieniu odrębnego rodzaju Acanthoprasium) lub ok. 35 gatunków w szerszym ujęciu. Rośliny te występują głównie w południowej Europie i zachodniej Azji, na wschodzie sięgając po Iran. Jeden gatunek rośnie w południowej Afryce. W Polsce jako antropofit zadomowiony rośnie jeden gatunek – mierznica czarna B. nigra, która bywa wykorzystywana w ziołolecznictwie. B. acetabulosa wykorzystywana była jako pływający knot w lampkach oliwnych. Rośliny te zasiedlają tereny skaliste, klify, ruiny, siedliska ruderalne i suche pola.
Morfologia Pokrój Byliny osiągające do 1 m wysokości. Łodygi o kwadratowym przekroju wraz z liśćmi zwykle wełniście owłosione. Liście Naprzemianległe, pozbawione zapachu, tępo ząbkowane. Kwiaty Zebrane w okółkach. Kielich często sztywny, u nasady wąski, rozszerzający się ku górze, na końcu działki rozwidlone tak, że w efekcie jest 10-ząbkowy (tylko u mierznicy czarnej 5-ząbkowy), ząbki często koląco sztywne. Korona niewielka, zrosłopłatkowa, fioletowa, różowa lub biała, często z fioletowymi żyłkami. Płatki tworzą rurkę zakończoną dwoma wargami, górną prostą, czasem rozwidloną i dolną trójłatkową. Cztery pręciki, schowane pod górną wargą. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, cienka. Owoce Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze, gładkie rozłupki.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny jasnotowatych Lamiaceae. W obrębie rodziny klasyfikowany jest do podrodziny Lamioideae i plemienia Marrubieae.
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Jasnotowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza