Armée de l’air et de l’espace

Armée de l’air et de l’espace – siły powietrzne i kosmiczne, jeden z rodzajów sił zbrojnych Francji, pierwsze zorganizowane siły powietrzne na świecie, których zalążek powstał w 1909 roku, poprzez zakup kilku samolotów dla armii i powstanie pierwszej placówki wojskowej w Vincennes. Od 1912 roku znane jako Aéronautique Militaire.

Historia Początkowo podporządkowane były armii lądowej. Pod nazwą Armée de l’air, jako rodzaj francuskich sił zbrojnych, powstały w 1934 roku.

Historia lotnictwa powojennego dzieli się na trzy etapy. Pierwszym była powojenna odbudowa przemysłu, infrastruktury i tworzenia samolotów. Drugi etap rozpoczęty w latach sześćdziesiątych miał za zadanie tworzenie potęgi militarnej, a trzeci od lat dziewięćdziesiątych modernizację. Wprowadzono nowy myśliwiec Rafale, bezzałogowe samoloty, nowe systemy komunikacji. Ulepszono pozostałe konstrukcje i wycofano zużyty i przestarzały sprzęt. Wprowadzono bazową obsługę techniczną samolotów, zamiast dywizjonowej.

Program "Armées 2000" zmienił strukturę regionów lotniczych. Państwo francuskie podzielone było na trzy regiony: Region Północno-Wschodni, Region Morza Śródziemnego i Region Atlantycki. W ramach reformy od lipca 2000 roku powołano: Region Północny i Region Południowy.

thumb|Samolot bojowy Dassault Rafale

Maszyny Rafale wyparły samoloty Mirage F1, Jaguar, Mirage 2000C, Mirage IV oraz F-8, Super Etendard i Etendard IVP.

W 2006 roku zmieniono oznaczenia samolotów. Dotychczasowo wskazywały one na przynależność do eskadry i dywizjonu. Np. 2-EF oznacza 2 pułk 1 dywizjonu "Cigonges" (E). Kolejna litera oznaczać miała samolot w dywizjonie według ICAO. Obecnie numer poprzedzający przynależność eskadry został zmieniony na numer bazy lotniczej, który jest każdorazowo zmieniany w przypadku przebazowania.

Francuska doktryna odstraszania, nie zmieniła swoich głównych celów od 1964 roku, a jedynie zmieniono cele strategiczne ze względu na zakończenie okresu zimnej wojny. Głównym zadaniem jest obrona niepodległości, zapewnienie spokoju i obrona interesów Francji.

Od 2008 roku weszła w życie reforma organizacyjna, w ramach której zlikwidowano 12 baz lotniczych, zmniejszono liczbę dowództw z 14 do 7.

W 2010 zlikwidowano regiony lotnicze, zastępując je dowództwami.

Bazują one na samolotach własnej produkcji, a także po części na samolotach hiszpańskich, amerykańskich i brazylijskich. Obecnie dysponują największym w Europie potencjałem bojowym (także marynarka posiada własne myśliwce) oraz są drugimi po Royal Air Force pod względem całościowego potencjału.

W 2010 roku rząd USA i Direction Générale de l'Armement (DGA, francuska agencja ds. uzbrojenia) zawarły w ramach programu Foreign Military Sale porozumienie w sprawie modernizacji samolotów wczesnego ostrzegania i kierowania (AWACS) Boeing E-3F Sentry do standardu E-3F+. Wszystkie maszyny dostarczono w latach 2014–2016.

W listopadzie 2014 roku zakupiono 8 samolotów transportowo-tankujących Airbus A330MRTT.

22 grudnia 2015 zakupiono od Airbus Helicpoters 7 sztuk śmigłowców szturmowych Tiger HAD. W dniu 30 grudnia 2016 roku francuska agencja ds. zakupów wojskowych (DGA) podpisała ze szwajcarskim przedsiębiorstwem Pilatus Aircraft kontrakt w sprawie nabycia 17 turbośmigłowych samolotów szkolnych PC-21 będą one używane w jednostkach Armee de l’Air do szkolenia pilotów wojskowych.

II poziomy dowodzenia Francuskie siły powietrzne zbudowane są na zasadzie oddzielnej odpowiedzialności za rozkazy obejmujące działania zbrojne, rozkazy operacyjne oraz rozkazy o charakterystyce logistycznej.

Bazy wojskowe Baza Lotnicza (BL) jest podstawowym miejscem stacjonowania bojowych sił powietrznych. Dowódca bazy rozporządza wszystkimi samolotami które tam stacjonują oraz około 600–3500 ludźmi. Do zadań dowódcy należy nadzór nad wykonywaniem rozkazów. Siły powietrzne zorganizowane są na zasadzie sił szybkiego reagowania, zarówno w kraju jak i za granicą, co pozwala na tworzenie baz poza granicami Francji, a także w jej departamentach i terytoriach zamorskich.

Rozmieszczenie eskadr bojowych 102 BL Dijon 1/2 esk. „Cigognes” (Mirage 2000-5) 2/2 esk. „Cote d’Or” (Mirage 2000-5) 103 BL Cambrai 1/12 esk. „Cambresis” (Mirage 2000C RDI) 1/12 esk. „Picardie” (Mirage 2000C RDI) 112 BL Reims 1/33 esk. „Belfort” (Mirage F1 CR) 2/33 esk. „Savoie” (Mirage F1 CR) 113 BL Saint-Dizier 1/7 esk. „Provence” (Rafale B/C) 115 BL Orange 2/5 esk. „Ile de France” (Mirage 2000B/C RDI) 116 BL Luxeuil 881/4 esk. „Douphine” (Mirage 2000N) 2/4 esk. „Lafayette” (Mirage 2000N) 118 BL Mont-de-Marsan 2/30 esk. „Normandie-Niemen” (Rafale F3) 132 BL Colmar 1/30 esk. „Alsace” (Mirage F1 CT) 2/30 esk. „Normandie-Niemen” (Mirage F1 CT) 133 BL Nancy 1/3 esk. „Navarre” (Mirage 2000D) 2/3 esk. „Champagne” (Mirage 2000D) 3/3 esk. „Ardennes” (Mirage 2000D) 188 BL Djiboutti 4/33 esk. „Vexin” (Mirage 2000B/C)

Wyposażenie Obecne SamolotZdjęcieProducentTypWersjaLiczba sztukW służbie od"World Military Aircraft Inventory", Aerospace Source Book 2007, Aviation Week & Space Technology, 15 stycznia 2007.UwagiSamoloty myśliwskie 100px|Rafale B Dassault Rafale wielozadaniowy 4,5 generacji Rafale B, Rafale C 105 (+42 zamówione) 2006 Łącznie 105 sztuk, z czego 40 egzemplarzy przystosowana do przenoszenia pocisków atomowych ASMP-A. Dodatkowe, 40 Rafale M używanych jest przez francuską marynarkę wojenną na atomowym lotniskowcu Charles de Gaulle. Łącznie lotnictwo ma połowę ilości maszyn w wersji F3 / F3R, a połowę w wersji F4.1. Obecnie egzemplarze F3 są modernizowane do wersji F4.1. W trakcie projektu jest wersja F5. Docelowo Francja ma osiągnąć flotę 225 operacyjnych myśliwców Rafale do 2030 roku. Zamówiono nowe 42 sztuki w wersji F4.1 (5. transza). 100px|Mirage 2000D Dassault Mirage 2000 wielozadaniowy 4 generacjiuderzeniowy / myśliwsko-bombowy 2000-5F2000D 2655 19931995 Łącznie użytkowanych 81 sztuk. Dodatkowo 8 sztuk wersji 2000C zostało wydzierżawionych. Dodatkowe 7 sztuk wersji 2000B służą jako samoloty szkoleniowe. 48 sztuk przeznaczonych do modernizacji, z czego 36 zmodernizowano (stan na 01.2023). Wszystkie Mirage 2000 mają być docelowo zastąpione przez samoloty Rafale. 183 Wczesnego ostrzegania i powietrzne tankowce 100px Boeing KC-135 Stratotanker tankowiec/transportowy C-135FRKC-135R 113 1985 Płatowce powstały de facto w 1965. Zamówiono dziewięć Airbus A330 MRTT dla ich zastąpienia. 100px Boeing E-3 Sentry AWACS E-3F+ 4 1991 100px Transall C-160 ELINT C-160G Gabriel 2 1989 100px Airbus A330 MRTTtankowiec/transportowy 1 20Samoloty transportowe 100px Airbus A310 transport pasażerski/medyczny A310-304 3 1994 100px Airbus A340 transport pasażerski/medyczny A340-211 2 2006 100px Airbus A400M taktyczny transportowiec A400M 14 2013 Zamówiono 50. 100px Lockheed C-130 Hercules taktyczny transportowiec C-130HC-130H-30 77 19871988 Zamówiono 2 C-130J i 2 KC-130J. 100px Transall C-160 taktyczny transportowiec C-160R 18 1982 R od Renové. 100px CASA CN-235 lekki transportowiec CN-235-200CN-235-300 189 19912011 1 utracono. 100px de Havilland Canada DHC-6 Twin Otter lekki transportowiec DHC-6 4 1978 100px Airbus A330 transport VIP-ów A330-223 1 2010 Samolot prezydenta (F-RARF), wyprodukowany w 1998 dla Swiss, odkupiony od Air Caraïbes, zastąpił 2 A319 CJ (F-RBFA, F-RBFB). 100px Dassault Falcon 900 transport VIP-ów Falcon 900 2 1987 Falcony 50 i 900 mają być zastąpione przez 4 Falcony 2000LX. 100px Dassault Falcon 2000 transport VIP-ów 2000LX 2 2013 Zamówiono 4. 100px Dassault Falcon 7X transport VIP-ów Falcon 7X 2 2009 100px Socata TBM transportowy/VIP TBM 700 15 1992 108 Samoloty szkolno-treningowe 100px Dassault Mirage 2000 szkolenie zaawansowane 2000B 7 1993 100px Dassault/Dornier Alpha Jet szkolenie zaawansowane Alpha Jet E 18 1979 100px Embraer 121 Xingu szkolenie podstawowe EMB 121 23 1982 100px Socata TB szkolenie podstawowe TB 30 Epsilon 33 1985 100px Pilatus PC-21 szkolenie zaawansowane 26 2018 100px Grob G-120A szkolenie wstępne 18 2007 Cassidian Aviation Training Services (CATS). 100px Cirrus SR20 szkolenie wstępneszkolenie nawigatorów SR20SR22 3 2012 CATS, zamówiono 16 SR20 i 7 SR 22. 100px Walter Extra 300 treningowy Extra 300SC 3 2008 Grupa akrobacyjna. 155 Śmigłowce 100px|Puma Aérospatiale SA 330 PumaEurocopter AS 532 Cougar śmigłowiec transportowySAR SA 330AS 332L 263 19741980 100px|Super Couguar Eurocopter EC725 Caracal Combat SAR EC725R2 12 2005 100px|Super Puma Eurocopter AS332 Super Puma śmigłowiec VIP AS 532UL 3 ? 100px Eurocopter AS 555 Fennec wielozadaniowy AS 555AN 40 1986 84 Bezzałogowe aparaty latające 100px EADS Harfang Taktyczny BSL Eagle One 4 2008 alt=|100x100px MQ-9 Reaper Taktyczny BSL Eagle One 2 2013 Zamówiono 12.Systemy przeciwlotnicze 100px SAMP/T Naziemny system przeciwlotniczy i antyrakietowy o zasięgu ponad 100 km Mamba 8 baterii 2009 Suma 606 Flota rządowa składająca się z: 1 Airbus A330-200, 2 Falcon 7X, 2 Falcon 900, 2 Falcon 50, 7 TBM 700 i 3 Super Puma jest obsługiwana przez eskadrę sił powietrznych ETEC 65 (Escadron de transport, d'entraînement et de calibrage 00.065 ), ale nie podlega dowództwu sił powietrznych, a bezpośrednio Ministerstwu Obrony, dlatego te samoloty mogą być uznawane za odrębne od wyposażenia Armée de l’air.

Wycofane mały|MS.406 był podstawowy myśliwcem Armée de l’air podczas bitwy o Francję. mały|Curtiss H75-C1 i Dewoitine D.520 miały przeciwstawić się Bf 109 Luftwaffe mały|Dassault MD 454 Mystère IV mały|Dassault Mirage III mały|Dassault Mirage IV mały|Nord N2501 Noratlas mały|Airbus A319CJ mały|Embraer EMB 312 Tucano

Myśliwce/myśliwsko-bombowe Morane-Saulnier M.S.225 – 56 w latach 1933–1940. Dewoitine D.510 – 286 w latach 1935–1940. Loire 46 – 60 w latach 1936–1940. Blériot-SPAD S.510 – 60 w latach 1936–1940. Potez 63 – 700 w latach 1938–1942. Morane-Saulnier MS.406 – 1000 w latach 1938–1948. Bloch MB.152 – 120 w latach 1939–1940. Koolhoven F.K.58 – 18 w latach 1939–1940. Curtiss Hawk 75A-1/H75-C1 – 416 w latach 1939–1942. Dewoitine D.520 – 351 w latach 1940–1953 (także treningowe). Arsenal VG 33 – 19 w 1940. Wolna Francja: Supermarine Spitfire, Jak-3, Bell P-39 Airacobra, Curtiss P-40 Warhawk, Republic P-47 Thunderbolt. Republic P-47 Thunderbolt – 446 P-47D od 1943. de Havilland Mosquito – 114 po 1944. Gloster Meteor – 15 T7, 41 NF11, 4 NF-12 (ośrodek CEV) w latach 1948–1967. de Havilland Vampire (F.1/FB.5) – 123 od 1948. Sud-Est SE 535 Mistral (FB.53) – 250 od 1951. Republic F-84 Thunderjet – 354 od 1952 (z donacji USA). Dassault MD 450 Ouragan – 350 w latach 1952–1961 (za donacje USA). Dassault MD 454 Mystère IV – 223 w latach 1953–1985 (także treningowe). Dassault MD 452 Mystère II – 166 w latach 1954–1963. Republic F-84F Thunderstreak – 250 od 1955 (z donacji USA). North American F-86 Sabre (Fiat F-86K) – 62 od 1956. Dassault Super Mystère – 144 w latach 1956–1977. North American F-100 Super Sabre – 85 D i 15 F w latach 1958–1978 (z donacji USA). Dassault Mirage III – 410 w latach 1961–1999. Dassault Mirage 5 – 58 w latach 1972–1994. SEPECAT Jaguar – 200 w latach 1973–2005. Dassault Mirage F1 – 246 w latach 1973–2014.

Bombowce/rozpoznawcze Potez 540 – 192 w latach 1934–1940. Amiot 143 – 138 w latach 1935–1944. Bloch MB.200 – 208 w latach 1935–1940. Bloch MB.210 – 257 w latach 1936–1945. Bloch MB.131 – 141 w latach 1938–1940. Lioré & Olivier LeO 451 – 222 w latach 1938–1957. Breguet Bre.693 – 211 w latach 1939–1940. Bloch MB.174 – 84 w latach 1940–1944. Martin Maryland – 215 w 1940. Douglas DB-7 – 64 w 1940. Wolna Francja: Bristol Blenheim, Martin B-26 Marauder. North American P-51 Mustang – 13 F-6C, F-6D w latach 1944–1952 (z donacji USA). Douglas SBD Dauntless (z donacji USA). Douglas A-26 Invader – 219 od 1951 (z donacji USA). English Electric Canberra – 6 od 1954 (dla testów). Republic RF-84F Thunderflash – 89 od 1955 (z donacji USA). Sud Aviation Vautour II – 112 w latach 1958–1979. Douglas A-1 Skyraider – 113 od 1960 (z donacji USA).