56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej

thumb thumb|Punkt dowodzenia d-cy 6/56 pp Wlkp. pod Jakimowską Słobodą thumb|Odcisk pieczęci 56 pp Wlkp. 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej (56 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Pułk sformowany został w 1919 jako 2 pułk Strzelców Wielkopolskich i wszedł w skład 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich Armii Wielkopolskiej. W okresie wojny z bolszewikami walczył w składzie 14 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej. Od 1921 w 25 Dywizji Piechoty.

W okresie pokoju pułk stacjonował w garnizonie Krotoszyn. W czasie kampanii wrześniowej walczył w składzie macierzystej dywizji w obszarze działań Armii Poznań.

Formowanie i zmiany organizacyjne i walki 16 lutego 1919, po podpisaniu przez Niemcy rozejmu w Trewirze, kończącego formalnie walki na froncie wielkopolskim, utworzono z oddziałów powstańczych Grupy Zachodniej 2 pułk Strzelców Wielkopolskich pod dowództwem podporucznika Antoniego Nieboraka. Dzień 16 marca 1919 należy przyjąć jako datę powstania 2 pułku Strzelców Wielkopolskich. Pułk liczył 15 oficerów, 216 podoficerów i 2440 strzelców.

10 grudnia 1919 1 Dywizja Strzelców Wielkopolskich została przemianowana na 14 Dywizję Piechoty Wielkopolskiej, której podporządkowana została I Brygada Strzelców Wielkopolskich – XXVII Brygada Piechoty, pod dowództwem gen. ppor. Michała Milewskiego (sierpień 1919 – wrzesień 1921). W skład tejże brygady został wcielony 2 pułk Strzelców Wielkopolskich, przemianowany na 56 pułk piechoty Wielkopolskiej.

W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował we Wronkach.

Obsada personalna pułku w latach 1919–1920StanowiskoStopień imię i nazwiskoCzasokresdowódca pułkuppor. Antoni Nieborakkpt. Zygmunt Łęgowskiod 1 V 1919dowódca I batalionuppor. Stanisław Fryderppor. Stanisław Szymenderabył 20 VII 1920dowódca 1 kompaniippor. Wincenty Mischkebył 5 I 1920dowódca 2 kompaniippor. Adam Kowalczykbył 6 VIII 1920dowódca 4 kompaniippor. Skrzydlewskibył 5 I 1920ppor. Stanisław Przybylski–†4 IV 1920dowódca ? kompaniippor. Adam Majewski–†21 IV 1920dowódca ? kompaniippor. Stanisław Fryderbył VI 1920dowódca II batalionuppor. Bolesław Thomas†dowódca 5 kompaniisierż. Polinarekbył 9 XI 1919dowódca 7 kompaniippor. Władysław Kabschbył 17 III 1920dowódca 8 kompaniippor. Józef Kopczyńskibył 15 X 1919dowódca III batalionuppor. Stanisław Siudadowódca 9 kompaniippor. Żarnabył 17 III 1920ppor. Władysław Kaczmarekbył 15 IX 1920dowódca 10 kompaniisierż. Piosikbył 17 III 1920ppor. Józef Półchłopek–† 4 VI 1920ppor. Marcinkiewiczbył 20 VII 1920sierż. Franciszek Koziołek–† 20 VII 1920dowódca 12 kompaniippor. Marian Zaremba–†17 III 1920ppor. Edmund Kabzabył 6 VIII 1920dowódca plutonuppor. Stawickibył 16 IX 1920

Walki na froncie wschodnim W dniach od 5 do 7 września pułk ładował swoje pododdziały na stacji Kościan i wyruszył transportem kolejowym na front przeciwbolszewicki. W połowie września wyładował się w rejonie Hermanowicz, a już 19 września, wraz z przydzieloną artylerią, wziął udział w działaniach na Połock.

Po zluzowaniu przegrupował się do Bobrujska i dołączył do macierzystej 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich. 5 i 6 stycznia pułk uczestniczył w wypadzie na Szaciłki. W czasie walk zniszczono 2 mosty, stację kolejową i 64 wagony. Pododdział ppor. Stanisława Frydera zdobył 2 karabiny maszynowe, 4 konie, 126 karabinów i 10 aparatów telefonicznych. Za działania pułk otrzymał pochwałę od dowódcy frontu i dowódcy dywizji. 17 marca pułk bronił rubieży pod Jakimowską Słoboda. Szczególnie wyróżnił się III batalion kpt. Stanisława Siudy wzmocniony 9 baterią 14 pułku artylerii polowej. W okresie późniejszym do walki weszła 7 kompania, 4 kompania karabinów maszynowych, 7 bateria, bateria górska i szwadron 3 pułku ułanów. Po takim wzmocnieniu kpt. Siuda zdecydował o kontrataku. Nieprzyjaciel odrzucony został do Berezyny, a nie mogąc się przeprawić przez rzekę, poddał się. Do niewoli wzięto około 900 ludzi. Zdobyto 46 karabiny maszynowe. Straty własne to 36 zabitych i 4 rannych.

3 i 4 czerwca pułk brał udział w walkach pod Stołpiszczami. Pomimo że nieprzyjaciel dysponował samochodami pancernymi i czołgami, pułk odnosił sukcesy. Zdobyto lub zniszczono 3 samochody pancerne, 2 osobowe, 2 ciężarowe, 3 działa, 16 karabinów maszynowych i 1 czołg. Straty własne to 8 poległych oraz 16 rannych. Po walce pułk powrócił do Bobrujska.

Na skutek ofensywy wojsk Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego, 10 lipca pułk rozpoczął działania odwrotowe. Walczył pod Leśną, Słonimiem, Świsłoczą, Gnojnem i nad Bugiem. W ramach koncentracji do operacji warszawskiej, przegrupowany został do Bobrownik nad Wieprzem,. Tu został uzupełniony w sprzęt i ludzi. W Bitwie Warszawskiej pułk walczył na lewym skrzydle grupy uderzeniowej. Maszerując przez Kletnicę, Kobuzy i Łaskarzew, bił się o Kołbiel. Dalej prowadząc pościg przez Nur, Czyżew, Zambrów, dotarł 24 sierpnia do granicy Prus Wschodnich.

Następnie przetransportowany został na białoruski kierunek operacyjny, do Brześcia Litewskiego. Walczył pod Kobryniem, Laskowem, w rejonie Berezy i Bosiacza. Odnosił sukcesy w walkach o Baranowicze i Snów. Maszerując traktem mińskim sforsował Ptycz i 15 października, wspólnie z 55 pułkiem piechoty, zajął Mińsk. Po podpisaniu rozejmu pułk przegrupował się w rejon Miru, a następnie do Nieświeża.

Mapy walk pułku

Bilans walk W okresie działań wojennych pułk zdobył 27 armat, 233 karabiny maszynowe, 337 koni, 9 kuchni polowych, 3 samochody pancerne, 2 osobowe, 3 ciężarowe, 1 czołg, 2 lokomotywy; wziął do niewoli 3786 jeńców. Na polu walki poległo 346 żołnierzy, w tym 8 oficerów; rannych zaginionych lub wziętych do niewoli zostało 215 żołnierzy. 7 listopada 1920 w Nieświeżu udekorowano Orderem Virtuti Militari 45 oficerów i szeregowców. Krzyżem Walecznych odznaczono 267 żołnierzy. 8 grudnia w Zelwie marszałek Józef Piłsudski udekorował pułkowy sztandar Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. W 13–osobowej kapitule Orderu Virtuti Militari zasiadał żołnierz 56 pułku piechoty, dwukrotny kawaler VM (klasy IV i V) kpr. Stanisław Jakubowicz.

Kawalerowie Virtuti Militari

15px|left Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920Krzyżem Złotym i Srebrnymkpr. Stanisław JakubowiczKrzyżem Srebrnym:kpr. Aleksander Brodasierż. Franciszek Cieślikpchor. Czesław Chyżyńskipor. Kazimierz Dudzińskiplut. Stanisław Drygasppor. Stanisław Fryderplut. Jan Frąckowiakszer. Stanisław Fabjanppor. Tomasz Homerczykplut. Jan Jaryszkpr. Józef Józefowskist. szer. Stanisław Kaczmarekchor. Wiktor Kaczmarekchor. Stanisław Kaczmarekppor. Władysław Kaczmarekst. szer. Edmund Klemczakppor. Adam Kowalczykppor. Władysław Kabschppor. Edmund Kabzappor. Józef Kopczyńskipor. Franciszek Kijewskikpt. Czesław Konwerskiszer. Władysław Krzakmjr Ludwik Łęgowskippor. Wincenty Mischkesierż. Stanisław Migdałeksierż. Jan Mleczakst. szer. Tomasz Mazurekszer. Walenty Mitręgaszer. Stefan Nowakkpr. Władysław Nowaksierż. Jan Oleszakplut. Stanisław Pałkowskiplut. Stanisław Piotrowskisierż. Juliusz Rybaksierż. Kazimierz Ruchalskikpt. Stanisław Siudapor. Stanisław Szymenderakpr. Stanisław Stacheckiszer. Franciszek Szubertst. szer. Marcin Uryzajplut. Józef Tomyspor. Stanisław Tomiakkpt. Janusz Wężyksierż. Stanisław Wojtczak

Pułk w okresie pokoju Zakwaterowanie i struktura organizacyjna 24 grudnia 1920 Pułk został załadowany na transport kolejowy i skierowany przez Warszawę do Wielkopolski: dowództwo, I i II batalion do Wrześni, a III batalion do Śremu. Następnie pułk przeszedł z organizacji wojennej na pokojową. Zorganizowany został według francuskiego wzoru trójkowego (zlikwidowano czwarte kompanie i plutony) i został skierowany do Krotoszyna. 56 pułk piechoty Wielkopolskiej wraz z 29 pułkiem Strzelców Kaniowskich (z Kalisza), 60 pułkiem piechoty Wielkopolskiej (z Ostrowa Wielkopolskiego) oraz 25 pułkiem artylerii lekkiej 22 sierpnia 1921 utworzył 25 Dywizję Piechoty w Kaliszu. 200px|left thumb|Odsłonięcie pomnika Józefa Piłsudskiego w Krotoszynie - warta honorowa przy pomniku; czerwiec 1932. thumb|Delegacja miasta Krotoszyna i 56 pp u marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Wręczenie dyplomu honorowego obywatela miasta Krotoszyna oraz odznaki pułkowej 56 pp; 9 czerwca 1937. Według organizacji pokojowej pułku piechoty w jego skład wchodziło dowództwo, batalion sztabowy, trzy bataliony piechoty z numeracją od I do III oraz kadra batalionu zapasowego i inne pododdziały pułkowe. W czasie swego pobytu w Krotoszynie pułk zajmował budynki znajdujące się w różnych częściach miasta. Dowództwo pułku i I batalion stacjonowały w koszarach „Kościuszki”, II i III batalion, pluton zwiadu konnego i pluton artylerii piechoty zajmowały koszary „Hallera”, kompania gospodarcza, orkiestra pułkowa, pluton łączności, pluton pionierów i stacja gołębi pocztowych zajmowały koszary „Czerwone", a jedna z kompanii „Poklasztorne”. Kadra batalionu zapasowego została dyslokowana do Jarocina. W 1924 kadra batalionu zapasowego została przeformowana w składnicę wojenną bez zmiany miejsca stacjonowania. W 1928 ponownie występuje w składzie 56 pp, jako kadra batalionu zapasowego. Stanowisko komendanta kadry (składnicy wojennej) zajmowali kolejno: mjr piech. Stanisław Soczek (do XII 1925), kpt. piech. Józef Kokoszka (1926), mjr piech. Stanisław Jan Marek (X 1926 – VII 1929), kpt. piech. Zygmunt Nalepa (od I 1930) i kpt. piech. Ludwik Leon Proskurnicki (od VII 1935).

W maju 1927 stan pułku wynosił 9 kompanii strzeleckich (w tym 1 podoficerska, 4 starszego rocznika, 3 rekruckie i 1 rekrucka dla Korpusu Ochrony Pogranicza) oraz 3 kompanie karabinów maszynowych (2 starszego rocznika i 1 rekrucka).

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 56 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400–700 żołnierzy.

19 czerwca 1937 Minister Spraw Wojskowych nadał koszarom 56 pp w Krotoszynie nazwę „Koszary imienia Generała Mariana Langiewicza”Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 7 z 19 VI 1937, poz. 90..

W ostatnich latach przed wybuchem wojny nastąpiły zmiany w organizacji i wyposażeniu pułku. W jego składzie znalazła się kompania przeciwpancerna wyposażona w dziewięć 37 mm armat. Na wyposażeniu pułku znalazły się też przydzielone kompaniom strzeleckim karabiny przeciwpancerne wz 35; kompanie karabinów maszynowych otrzymały po 2 moździerze, a kompanie strzeleckie sekcję granatników 45 mm. Utworzono również oddział zwiadu pułku.

Działania bojowe w okresie pokoju thumb W okresie od listopada 1922 do kwietnia 1923 pułk pełnił służbę asystencyjną w Małopolsce Wschodniej. W okresie przewrotu majowego krotoszyniacy udali się do Warszawy aby walczyć po stronie rządowej. Złożony tylko z żołnierzy starszego rocznika (22 oficerów i 427 szeregowych) pułk wyruszył 13 maja 1926 w kierunku Warszawy. Po wielu perturbacjach udało się dotrzeć do stolicy, gdzie wraz z 68 pp i 14 pap utworzono grupę gen. Michała Żymierskiego. O małym zaangażowaniu w walki świadczy to, że straty 56 pp w czasie przewrotu majowego były minimalne (1 oficer został ranny).