thumb|Obraz Kaisers Dank autorstwa Ludwiga Kocha z 1915 r. Widoczne zróżnicowane flagi używane w Austro-Węgrzech Flagi Austro-Węgier – Austro-Węgry ze względu na specyficzną formę państwowości (połączenie unią realną dwóch formalnie suwerennych państw: Cesarstwa Austriackiego oraz Królestwa Węgier), nie posiadały jednej oficjalnej flagi państwowej, co było sytuacją nietypową wśród państw europejskich przełomu XIX – XX w. W praktyce, w zależności od sytuacji do reprezentowania wspólnego państwa stosowano różne flagi.

Flagi jako „symbol państwowy” Najczęściej jako pojedynczy symbol całego państwa wykorzystywano czarno-żółtą flagę w barwach panującej dynastii Habsburgów (używaną wcześniej jako flaga Cesarstwa Austrii), a zawarte na niej kolory miały symboliczne znaczenie dla monarchii jako tzw. „barwy imperialne” (Reichsfarben). Jednocześnie popularną praktyką było stosowanie flagi czarno-żółtej do reprezentowania austriackiej części państwa (Przedlitawii) oraz czerwono-biało-zielonej dla części węgierskiej (Zalitawii), a także wieszanie obu tych flag razem jako równorzędnych (np. podczas uroczystości państwowych czy w ambasadach i poselstwach).

W roli symbolu państwowego wykorzystywano również sztandar cesarski, wieszany np. w ambasadach (wespół z flagami: czarno-żółtą oraz czerwono-biało-zieloną). Pełnił on również rolę oficjalnego sztandaru Armii Austro-Węgier.

Oprócz tego na mocy ugody węgiersko-chorwackiej z 1868 r. ustalono, iż w czasie sesji wspólnego parlamentu w Budapeszcie wywieszane będą dwie flagi: czerwono-biało-zielona (Królestwa Węgier) oraz czerwono-biało-niebieska (Królestwa Chorwacji, Slawonii i Dalmacji). Natomiast w Wiedniu przed pałacem Schönbrunn, stosowano praktykę wieszania trzech flag: czarno-żółtej, czerwono-biało-zielonej oraz czerwono-biało-niebieskiej. W Królestwie Chorwacji, Slawonii i Dalmacji flaga ta miała status oficjalnej flagi cywilnej dopuszczonej do użytku w zakresie autonomii. Do użytku dopuszczano również flagę austriacką (czarno-żółtą) oraz węgierską (czerwono-biało-zieloną), a także flagi regionalnych ośrodków administracyjnych. Natomiast wieszanie innych flag cywilnych lub o charakterze politycznym było prawnie zabronione, i wiązało się z karą grzywny od 2 do 200 koron lub aresztem od 6 godzin do 14 dni, oraz konfiskatą flagi. Oficjalnie flaga królestwa obowiązywała w wersji z herbem ukoronowanym węgierską koroną św. Stefana (podkreślając podległość królestwa względem rządu w Budapeszcie), jednak popularnie (choć nieoficjalnie) stosowano również wariant herbu z „neutralną” koroną podkreślając własną niezależność

Jako barwy narodowe (Landesfarben) Austrii właściwej (Arcyksięstwo Austriackie) w monarchii Habsburgów tradycyjnie wykorzystywano flagi w kolorach czerwono-biało-czerwonym.

Z austro-węgierską „flagą państwową” często błędnie utożsamiana jest (zwłaszcza współcześnie) bandera austro-węgierskiej marynarki handlowej, która na mocy dekretu z 18 lutego 1869 r. zyskała również status flagi konsularnej (jako symbol „korporacyjnej jedności” w austro-węgierskim systemie konsularnym). Wywieszanie jej w urzędach konsularnych miało szczególne znaczenie w miastach portowych, umożliwiając kapitanom statków łatwą identyfikację właściwego urzędu. Na polecenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych konsulaty zaopatrywane były we flagi przez cesarski i królewski Urząd Morski w Trieście, posiadający duży zapas bander na potrzeby marynarki handlowej. Flaga ta była jednak stosowana jedynie w konsulatach, natomiast w mających wyższą rangę pozostałych placówkach dyplomatycznych wieszano odpowiednio flagi czarno-żółtą i czerwono-biało-zieloną (w poselstwach), oraz czarno-żółtą i czerwono-biało-zieloną wespół ze sztandarem cesarskim (w ambasadach).

Bandery Początkowo marynarka handlowa używała bandery z czasów Cesarstwa Austrii wprowadzonej w 1786 r. mającej analogiczną formę do flagi Arcyksięstwa Austriackiego (czerwono-biało-czerwona z herbem). Sytuacja uległa zmianie w 1869 r. kiedy to na jej potrzeby wprowadzono nową banderę stanowiącą połączenie dotychczasowej (czerwono-biało-czerwonej) z barwami flagi Królestwa Węgier (czewrono-biało-zielonej), z jednoczesnym umieszczeniem na niej dwóch herbów: austriackiego i węgierskiego. Nowa bandera miała być użytkowana na statkach morskich oraz statkach żeglugi śródlądowej operujących na wodach zagranicznych i międzynarodowych, stanowiąc niejako „kompromis” pomiędzy obiema częściami państwa. Inaczej wyglądała sytuacja na austro-węgierskich wodach terytorialnych gdzie w dalszym ciągu obowiązywało użytkowanie starej bandery. Sytuację dodatkowo zaczął komplikować fakt, że na terenach administrowanych przez Królestwo Węgier zaczęto używać nieoficjalnej bandery w barwach węgierskich (czewrono-biało-zielonych) z herbem Krajów Korony św. Stefana. Aby ukrócić ten proceder i ujednolicić bandery marynarki handlowej, w 1894 r. nakazano stosowanie bandery „kompromisowej” na wszystkich jednostkach floty handlowej, do czego Węgrzy i tak się nie zastosowali, w dalszym ciągu używając bandery we własnych barwach.

Marynarka wojenna (Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine) przez cały okres swojego istnienia używała bandery czerwono-biało-czerwonej z herbem (z 1786 r.), dzieląc ją również z marynarką handlową. Po wprowadzeniu nowej bandery cywilnej w 1869 r., w praktyce bandera czerwono-biało-czerwona stała się wyłączną banderą marynarki wojennej, jednak oficjalnie ten fakt zatwierdzono dopiero w 1894 r. W 1915 r. opracowano nową banderę marynarki wojennej, która jednak nigdy nie została wprowadzona, ze względu na toczącą się wojnę.

Flagi regionalne Oprócz flag o charakterze „ogólnopaństwowym” poszczególne Kraje Koronne oraz Kraje Korony Świętego Stefana wchodzące w skład monarchii posiadały własne flagi stosowane w zakresie lokalnym.

24px Przedlitawia Położenie Region Ośrodek adm. Flaga 200px Arcyksięstwo Austrii przed Anizą(Dolna Austria) Wiedeń border|100px 200px Arcyksięstwo Austrii za Anizą(Górna Austria) Linz border|100px 200px Królestwo Czech Praga border|100px 200px Królestwo Dalmacji Zadar border|100px 200px Królestwo Galicji i Lodomerii Lwów border|100px(1849–1890)

border|100px(1890–1918) 200px Książęce Hrabstwo Tyrolu Innsbruck border|100px 200px Księstwo Bukowiny Czerniowce border|100px 200px Księstwo Górnego i Dolnego Śląska Opawa border|100px 200px Księstwo Karyntii Klagenfurt border|100px 200px Księstwo Krainy Lublana border|100px 200px Księstwo Salzburga Salzburg border|100px 200px Księstwo Styrii Graz border|100px 200px Margrabstwo Moraw Brno border|100px 200px Pobrzeże Austriackie, w tym:

Wolne cesarskie miasto Triest

Książęce Hrabstwo Gorycji i Gradyski

Margrabstwo Istrii Triest

Triest

Gorycja

Poreč border|100px(Pobrzeże Austriackie)

border|100px(Wolne cesarskie miasto Triest)

border|100px(Książęce Hrabstwo Gorycji i Gradyski)

border|100px(Margrabstwo Istrii) 200px Vorarlberg Bregencja border|100px 24px Zalitawia Położenie Region Ośrodek adm. Flaga 200px Królestwo Węgier Budapeszt border|100px 200px Trójjedyne Królestwo Chorwacji,Slawonii i Dalmacji(1868-1918) Zagrzeb border|100px 200px Królestwo Chorwacji(do 1868) Zagrzeb border|100pxna podstawie źródła 200px Królestwo Slawonii(do 1868) Osijek border|100pxna podstawie źródła 200px Fiume i terytoria przyległe Rijeka(daw. Fiume) border|100px 24px24px Kondominium Położenie Region Ośrodek adm. Flaga 200px Kondominium Bośni i Hercegowiny Sarajewo border|100px

Przykłady stosowania w epoce

Zobacz też

herb Austro-Węgier flaga Austrii flaga Węgier flaga Chorwacji

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Austro-Węgry Austro-Węgry