Polish Institute of Arts and Sciences of America – PIASA (Polski Instytut Nauk i Sztuk, Polski Instytut Naukowy w Ameryce) – polonijna instytucja naukowa i dydaktyczna o charakterze organizacji non-profit, mająca siedzibę w Nowym Jorku na Manhattanie.

Historia Instytut powstał podczas II wojny światowej, w 1942. Jego założycielami byli znani polscy naukowcy, m.in. antropolog Bronisław Malinowski, historycy Oskar Halecki i Jan Kucharzewski, papirolog Rafał Taubenschlag, geograf i podróżnik Henryk Arctowski i poeta Jan Lechoń. Działalność instytutu miała być kontynuacją Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, która po rozpoczęciu niemieckiej okupacji została zlikwidowana. Instytut był w latach 1942–1945 subwencjonowany106 000 USD od maja 1942 do lipca 1945. przez Rząd RP na uchodźstwie, co było podstawą finansową jego działalności. Po wycofaniu w lipcu 1945 międzynarodowego uznania dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji ustaleń konferencji jałtańskiej Instytut odmówił podporządkowania się rządowi w Warszawie i domagał się wolności badań w ramach PAU. W konsekwencji członkowie Instytutu zostali w 1949 wykluczeni z działającej w Krakowie Polskiej Akademii Umiejętności. Po zakończeniu monopartyjnych rządów komunistycznych w Polsce w 1989 podjęto współpracę z odnowioną w Krakowie PAU.

Instytut stawia sobie za cel informowanie amerykańskiego społeczeństwa o Polsce i jej dziedzictwie kulturowym, jak również wzmacnianie polsko-amerykańskich relacji.

Na liście członków Instytutu znajduje (lub znajdowało) się ok. 1 500 nazwisk, w tym: Zbigniew Brzeziński, Stanisław Skrowaczewski, Aleksander Wolszczan, Hilary Koprowski, Michael Novak, oraz nobliści – Roald Hoffmann, Czesław Miłosz i Frank Wilczek.

PIASA utrzymuje polską bibliotekę oraz archiwa, wydaje też kwartalnik naukowy pt „The Polish Review”.

Prezesi PIASA 1942 Bronisław Malinowski 1942–1952 Jan Kucharzewski 1952–1964 Oskar Halecki 1964–1965 Zygmunt Nagórski 1965–1974 Stanisław Mrozowski 1974–1987 John A. Gronouski 1988–1999 Feliks Gross 1999–2008 Piotr Wandycz 2008–2011 Tadeusz V. Gromada 2011–2018 Mieczysław Biskupski od 2018 Robert Blobaum

Dyrektorzy wykonawczy 1942–1952 Oskar Halecki 1952–1955 Zygmunt Nagórski 1955–1961 Stanisław Strzetelski 1961–1962 Zygmunt Nagórski 1962–1965 Jan Wszelaki 1966–1969 Damian Stanisław Wandycz 1969-1973 Jan Librach 1973–1975 Eugene Kleban 1975–1988 Feliks Gross 1989–1990 Bolesław Łaszewski 1991–2011 Tadeusz V. Gromada od 2011 Bozena Leven

Sekretarze generalni 1957–1964 Zygmunt Nagórski 1965 Damian Stanisław Wandycz 1966–1970 Ludwik Krzyżanowski 1971–1990 Tadeusz V. Gromada

Przypisy

Bibliografia Elżbieta Kieszczyńska: Dom polskiej nauki i tradycji, kwart. Twój Dom, nr 9 Zima 2007, [w:] Damian Stanisław Wandycz, Polski Instytut Naukowy w Ameryce. W trzydziestą rocznicę 1942–1972, Nowy Jork: Polski Instytut Naukowy 1974.

Linki zewnętrzne historia Instytutu (1942–2005)

Kategoria:Instytucje badawczo-naukowe w stanie Nowy Jork Kategoria:Manhattan Kategoria:Organizacje polonijne w Stanach Zjednoczonych

Instytut Polski w Ameryce Kategoria:Polskie towarzystwa naukowe