Związek Stanowczych Chrześcijan – wspólnota religijna o zielonoświątkowym charakterze powstała na początku XX wieku na Śląsku Cieszyńskim, w 1947 włączona do Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego.

Początki W 1900 w ramach Kościoła luterańskiego powstają na Śląsku Cieszyńskim pierwsze spotkania i zalążki „Społeczności Chrześcijańskiej” której duchowym opiekunem był ks. Karol Kulisz. W dniu 8.02.1906 Społeczność Chrześcijańska zaczyna już oficjalnie działać dokonując wyboru swojego zarządu. W 1908 powstał w Nieborach zbór grupy osób należących do "Społeczności Chrześcijańskiej", która określiła się jako „Stanowczy Chrześcijanie”, nadal pozostając w ramach Kościoła Ewangelickiego. Część członków zboru w tym samym roku przyjęła poglądy zielonoświątkowe, które dotarły do Polski początkiem XX wieku ze Stanów Zjednoczonych (pośrednio: z Norwegii i Niemiec). W wyniku niezgodności stanowisk, osoby które przyjęły nową naukę, zostały wykluczone ze stowarzyszenia "Społeczność Chrześcijańska" (po Deklaracji berlińskiej) i stworzyły nowe stowarzyszenie, które prawnie zalegalizowały władze austro-węgierskie 10 lipca 1910Część źródeł podaje datę 15 lipca, co jest jednak dopiero datą przekazania Starostwu Cieszyńskiemu komunikatu o wcześniej dokonanej rejestracji przez Śląski Rząd Krajowy w Opawie (np. Zieliński, 2014, s. 78-79) pod nazwą Związek na rzecz Stanowczego Chrześcijaństwa (), nadal jednak pozostając w Kościele Ewangelickim. Wspólnocie tej miejscowa ludność nadała nazwę „Zielonoświątkowcy”.

W czerwcu 1912 otworzono pierwszą kaplicę Związku Stanowczych Chrześcijan w Nieborach. Rok później dzięki aktywności Adolfa Małysza powstał zbór w Ustroniu. Przed I wojną światową istniały już zbory w Nieborach, Ustroniu i Żukowie Dolnym. Grupa liczyła około 80 członków. W wyniku I wojny światowej zbory te zostały rozdzielone granicą polsko-czechosłowacką. Pismo „Głos Prawdy” z 1920 informowało, że nabożeństwa odbywały się w miejscowościach: Niebory, Sucha, Jaworze, Ustroń, Tyra, Wisła, Wędrynia i Puńców.

Dużym przedsięwzięciem finansowym Związku była budowa w latach 30. przytułku – schroniska w Gródku, który miał służyć wszystkim poważnie chorym. W 1935 wprowadzono karty członkowskie w kilku kolorach.

II wojna światowa W czasie II wojny światowej działalność związków religijnych nie posiadających uznania państwowego została zawieszona, a więc zarówno Społeczności Chrześcijańskiej jak i Związku Stanowczych Chrześcijan. Odbywali domowe nabożeństwa. Niektórzy ze Stanowczych podpisali Volkslistę. Tych, którzy nie podpisali Volkslisty dotknęły prześladowania: zsyłano ich do obozów, przesiedlano, rozstrzeliwano. 9 wyznawców zginęło w obozach.

Zjednoczony Kościół Ewangeliczny thumb|Wnętrze domu zborowego w Nieborach (1967) W maju 1946 odbyła się konferencja w Wiśle, w której wzięli udział przedstawiciele większości ugrupowań ewangelikalnych w Polsce. W 1947 ze Związku Ewangelicznych Chrześcijan, Związku Wolnych Chrześcijan i Związku Stanowczych Chrześcijan utworzono nowy Zjednoczony Kościół Ewangeliczny (ZKE).

Przed przystąpieniem do ZKE członkowie Związku Stanowczych Chrześcijan zrezygnowali z praktyki udzielania chrztu niemowlętom i począwszy od swoich przywódców przyjmowali świadomie chrzest przez zanurzenie. Chrztu takiego grupie 10 przedstawicieli tej wspólnoty (w tym Adolfowi Małyszowi) udzielił Stanisław Krakiewicz z WarszawyInformacja z witryny Zboru Kościoła Zielonoświątkowego w Ustroniu [dostęp: 5-09-2014]..

20 września 1950 roku Urząd Bezpieczeństwa zamknął wszystkie obiekty sakralne ZKE i aresztował część duchowieństwa pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Zachodu. Spośród Stanowczych aresztowano 9 osób. Najdłużej przesiedział Karol Śniegoń (5 miesięcy). Paweł Cieślar zachorował w więzieniu i po przewiezieniu do szpitala w Cieszynie zmarł (22 października 1950).

Dalsze losy stanowczych chrześcijan były związane z ZKE. Po dokonanej w 1988 likwidacji tego Kościoła znaleźli się oni w Kościele Zielonoświątkowym.

Przewodniczący ZSCh w Polsce 1910–1917: Jan Kajfosz 1917–1920: Karol Kaleta Od roku 1920 do wejścia w struktury ZKE przewodniczącymi byli: 1920–1927: Karol Śniegoń 1927–1931: Karol Kupka 1931–1935: Adolf Małysz 1937–1938: Karol Śniegoń 1938–1945: Paweł Wojnar 1945–1947: Karol Śniegoń

Stanowczy chrześcijanie w Czechosłowacji W Czechosłowacji po zawieszeniu działalności stowarzyszeń religijnych stanowczy chrześcijanie zostali w 1951 przyłączeni do Jednoty Czeskobraterskiej.

Na początku lat 60. w czasie nabożeństw Stanowczych Chrześcijan na Zaolziu zaczęło pojawiać się religijne proroctwo, które nawoływało do migracji do Polski, do „opuszczenia domów i przeniesienia się w odległe puste miejsce”. Od jesieni 1966 roku opuszczone w tym czasie wioski w Beskidzie Niskim zasiedliło w sumie około 100 rodzin zarówno z Czechosłowacji jak i Polski. Dopiero jednak w 1981 stanowczy chrześcijanie, którzy osiedlili się w Beskidzie Niskim uzyskali rejestrację jako Protestancka Wspólnota Regionu Bieszczadzkiego, przemianowana w latach 90. na Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa.

Charakter zielonoświątkowy Leszek Jańczuk zwrócił uwagę, że klasyfikowanie stanowczych chrześcijan jako zielonoświątkowców jest problematyczne. W okresie międzywojennym prawie w ogóle nie utrzymywali kontaktów z chrześcijanami wiary ewangelicznej i byli niechętni do podejmowania takich kontaktów, ale utrzymywali kontakty z wolnymi chrześcijanami. Jeszcze po roku 1950 Karol Śniegoń wielokrotnie podkreślał, że nie jest zielonoświątkowcem. W roku 1956 stanowczy chrześcijanie nie poparli chrześcijan wiary ewangelicznej, gdy ci uskarżali się na prześladowania zielonoświątkowców w ZKE i stanęli przeciwko nim. Dopiero w roku 1961 stanowczy chrześcijanie wysłali swego przedstawiciela na międzynarodową konferencję zielonoświątkową i od tego momentu zaczęła się w nich budzić tożsamość zielonoświątkowa. Krakiewicz jeszcze po roku 1970 utrzymywał, że stanowczy chrześcijanie nie są zielonoświątkowcami. W latach 60. i 70. stanowczy chrześcijanie mieli pewne braki w swoich kadrach, które zostały uzupełnione kilkoma działaczami pochodzącymi ze środowiska chrześcijan wiary ewangelicznej (Grzegorz Ilczuk, Mieczysław Suski, Michał Hydzik). Wpłynęło to na zielonoświątkową tożsamość stanowczych chrześcijan.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Stanowczy Chrześcijanie – Historia Związku Stanowczych Chrześcijan

Kategoria:Historia protestantyzmu w Polsce Kategoria:Organizacje na Śląsku Cieszyńskim Stanowczych Chrześcijan Kategoria:Protestantyzm na Śląsku Cieszyńskim Kategoria:Protestantyzm w Czechach Kategoria:Stowarzyszenia w województwie śląskim Kategoria:Zjednoczony Kościół Ewangeliczny