thumb|Pomnik François Arago w Perpignan François Jean Dominique Arago (kat.: Francesc Joan Dominic Aragò) (ur. 26 lutego 1786 w Estagel pod Perpignan w departamencie Pireneje Wschodnie, zm. 2 października 1853 w Paryżu) – francuski naukowiec i polityk; fizyk, astronom i matematyk. Profesor paryskiego École polytechnique, dyrektor Obserwatorium Paryskiego, członek Francuskiej Akademii Nauk, laureat Medalu Copleya (1825), Medalu Rumforda (1850), Pour le Mérite za Naukę i Sztukę (1842)Dominique François Jean Arago na liście odznaczonych; premier Drugiej Republiki, minister floty i minister wojny.
Jako fizyk Arago zajmował się optyką, m.in. dowodami falowej natury światła przez badanie polaryzacji. Miał też wkład do fizyki atmosfery.
Życiorys Pochodzenie François Arago był najstarszym z czterech braci: Jean (1788–1836) wyemigrował do Ameryki i został generałem w armii meksykańskiej; Jacques Étienne Victor (1799–1855) wziął udział jako rysownik w wyprawie badawczej Louisa de Fercineta na pokładzie statku Uranie w latach 1817–1821, a po powrocie do Francji poświęcił się dziennikarstwu i dramatopisarstwu; czwarty z rodzeństwa, Étienne Vincent (1802–1892), podobno współpracował z Balzakiem, a od 1822 do 1847 napisał znaczną liczbę utworów dramatycznych, głównie we współpracy z innymi autorami.
Kariera badawcza François studiował na École polytechnique w Paryżu, gdzie później został wykładowcą. Prowadził badania nad polaryzacją światła. Odkrył skręcenie płaszczyzny polaryzacji światła przez kryształ kwarcu (1811), chromosferę Słońca (1840), wykrył związek pomiędzy zorzą polarną i burzami magnetycznymi. Wyznaczył również tzw. południk paryski.
Od 1809 członek Akademii Nauk. W latach 1843–1853 był dyrektorem obserwatorium paryskiego. Był członkiem honorowym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół NaukAleksander Kraushar, Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800–1832 : monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych. Ks. 4, Czasy polistopadowe : epilog : 1831–1836, 1906, s. 478., oraz członkiem zagranicznym Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk.
Polityka Od 5 kwietnia 1848 do 11 maja 1848 piastował urząd ministra wojny Francji, a już od lutego tego roku był ministrem floty. Przyczynił się do zniesienia niewolnictwa w koloniach francuskich Tekst dekretu: Abolition de l'esclavage, 1848.
Upamiętnienie mały|Nazwisko Arago na Wieży Eiffla w Paryżu – po lewej, obok nazwiska Poissona mały|Tabliczka ulicy François Arago w Le Vésinet
Nazewnictwo Od François Arago pochodzi nazwa planetoidy (1005) Arago. W Le Vésinet jego nazwiskiem nazwano jedną z ulic.
Inne formy Jego nazwisko pojawiło się na liście 72 nazwisk na wieży Eiffla. W Perpignan w rodzinnych stronach postawiono mu pomnik.
Dzieła Dominique Arago: Œuvres complètes. – Paris : Baudry/Gide 1854–1862 (Hrsg.: J. A. Barral).
Przypisy
Bibliografia
François Sarda: Les Arago. François et les autres. – Paris : Tallandier, 2002; (słowo wstępne Emmanuel Le Roy Ladurie).
Linki zewnętrzne
François Arago – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci École polytechnique Kategoria:Członkowie Akademii Francuskiej Kategoria:Członkowie Akademii Szwedzkiej Kategoria:Członkowie Francuskiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Francuscy astronomowie XIX wieku Kategoria:Francuscy fizycy XIX wieku Kategoria:Francuscy fizycy doświadczalni Kategoria:Francuscy laureaci Medalu Rumforda Kategoria:Francuscy matematycy XIX wieku Kategoria:Francuscy ministrowie marynarki Kategoria:Laureaci Medalu Copleya Kategoria:Francuscy optycy Kategoria:Osoby upamiętnione nazwami planetoid Kategoria:Odznaczeni cywilnym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Urodzeni w 1786 Kategoria:Wyróżnieni na liście 72 nazwisk na wieży Eiffla Kategoria:Zmarli w 1853