Jasa także jassa, jossa – prawo imperium mongolskiego, stworzone przez Czyngis-chana w pierwszych latach jego działalności. Słowo prawdopodobnie pochodzi od turkijskiego „yas” – rozprzestrzeniać.
Powstanie Jasa ukształtowała się w pierwszych latach po ogłoszeniu Temudżina Czyngis-chanem. Jej zalążkiem była przysięga złożona chanowi przez jego pierwszych poddanych, której tekst przytacza Tajna historia Mongołów. Wymienia ona obowiązki poddanych: Będziemy na czele armii wyruszać w pochód przeciw licznym wrogom, będziemy zdobywać [dla ciebie] piękne młode kobiety i bogate jurty, będziemy przyprowadzać ci w darze... wspaniałe konie, a także zestaw kar: Jeżeli w dniu bitwy nie posłuchamy twojej komendy, pozbaw nas naszego mienia i naszych żon! Rzuć nasze czarne głowy na ziemię! Jeżeli w dniu pokoju naruszymy porozumienie, pozbaw nas naszych ludzi, żon i dzieci! Porzuć nas w bezpańskiej ziemi!
Rozwój Jasa rozwijała się dalej w drodze kolejnych umów między chanem a przyłączającymi się do niego ludami. Od Wielkiego kurułtaju wyroki wydawane w zgodzie z jasą w postaci rozkazów wielkiego chana) miały być spisywane i stanowić precedens dla kolejnych spraw.
Pełna treść jasy nie jest znana, możemy się jej jedynie domyślać na podstawie nielicznych wzmianek w źródłach. Prócz zasad wymienionych wyżej zawierała też obowiązek pomocy towarzyszom, których życie było zagrożone w czasie walki. Wiadomo, że nie rozszerzył się zestaw kar. Były to wciąż jedynie śmierć, pozbawienie majątku i wygnanie. Zawierała też specyficzną formę uprzedzającego ułaskawienia: szczególnie zasłużeni poddani otrzymywali zwolnienie z kary za dziewięć przestępstw, które mogliby w przyszłości popełnić. Po śmierci Czyngis-chana Strażnikiem Jassy został jego syn Czagataj.
Bibliografia
Stanisław Kałużyński (tłumaczenie, wstęp i komentarz), Tajna historia Mongołów. Anonimowa kronika mongolska z XIII wieku, wyd. I, PIW 1970, Lew Gumilow, Śladami cywilizacji Wielkiego Stepu, PIW Warszawa 2004, Lew Gumilow, Od Rusi do Rosji, PIW Warszawa 2004,
Linki zewnętrzne The Yasa of Chingis Khan. A code of honor, dignity and excellence
Kategoria:Historia Mongolii Kategoria:Historia prawa