Hal Hartley (ur. 3 listopada 1959 w Lindenhurst, w stanie Nowy Jork) – amerykański reżyser, scenarzysta i kompozytor. Twórca kina niezależnego.
Życiorys Wychował się w katolickiej irlandzkiej dzielnicy na Long Island (nazywany jest „Godardem Long Island”). Jego ojciec był jednym z najlepszych brygadzistów wznoszących drapacze chmur na Manhattanie. Młody Hal Hartley poszedł w ślady ojca – został robotnikiem wysokościowym i dołączył wraz z bratem do brygady ojca. W 1977 wyjechał jednak na studia artystyczne do Bostonu (do Massachusetts College of Art). Chciał być malarzem, w trakcie studiów odkrył jednak, że jego prawdziwym marzeniem jest film.
W 1984 ukończył (z wyróżnieniem) wydział filmowy na Uniwersytecie Stanowym w Purchase, Nowy Jork. Początkowo pracował dorywczo jako asystent przy produkcji filmów, między innymi przy projekcie Laurie Anderson, Home of the Brave. Wkrótce jednak znalazł stałą pracę w firmie Action Productions, realizującej reklamy i filmy na zamówienie. Zdobył sympatię jej szefa – Jerome Brownsteina. Dzięki jego przychylności, Hartley w godzinach pracy mógł pisać scenariusze i realizować filmy krótkometrażowe.
W 1987 wziął kredyt na zakup komputera i namówił do tego samego swoich kuzynów. Za te pieniądze oraz dzięki finansowej pomocy Brownsteina, zrealizował w 1989 (za 75.000 USD) swój pierwszy film – „Niezwykła prawda”. Realizacja filmu trwała 11 dni, większość scen była kręcona w domach bliskich i znajomych Hartleya. Film przyniósł Hartleyowi rozgłos, otrzymał nagrodę na festiwalu filmowym w Toronto (w 1989). Kolejny film reżysera, Trust, potwierdził jego reżyserskie umiejętności.
Hal Hartley w swoich filmach nie stroni od eksperymentów i bawi się różnymi gatunkami filmowymi. W jego twórczości można znaleźć i film gangsterski (Amator, 1994), i biblijne science fiction (Księga życia, 1998) czy polityczny antykapitalistyczny pamflet (Dziewczyna z planety Poniedziałek, 2005), a nawet dramat psychologiczny (Henry Fool, 1997). Jego filmy charakteryzują nieruchome, pedantycznie skomponowane kadry, ekscentryczne postacie recytujące krótkie, ale koronkowo i humorystycznie skonstruowane teksty, monotonne podmiejskie pejzaże, emocje ukryte w beznamiętnym stylu narracji i manifestacyjny brak zainteresowania dla filmowego "dziania się". Bohaterami jego filmów są ekscentryczne, dziwaczne postacie (posępni amanci, ekstrawaganckie femme fatale, zakonnice, które piszą powieści pornograficzne i deklarują się jako wybredne nimfomanki-dziewice, profesorowie, którzy cały semestr poświęcają jednemu akapitowi twórczości Dostojewskiego).
Hal Hartley często sam komponuje i wykonuje muzykę do swoich filmów pod pseudonimem Ned Rifle. Jest również autorem wielu filmów krótkometrażowych, których przykładem są zrealizowane w 1991 Teoria sukcesu (Theory of Achievement) i Ambicja (Ambition) oraz filmów reklamowych.
Życie prywatne Hal Hartley obecnie mieszka w Berlinie. Jego żoną od 1996 jest japońska aktorka Miho Nikaido.
Filmografia Kid, 1984 The Cartographer's Girlfriend, 1987 Dogs, 1988 Niezwykła prawda (The Unbelievable Truth, 1989) Zaufanie (Trust, 1990) Przeżyć pożądanie (Surviving Desire, 1991) Ambition (II), 1991 Theory of Achievement, 1991 Prości faceci (Simple Men, 1992) Amator (Amateur, 1994) NYC 3/94, 1994 Opera No. 1, 1994 Iris, 1994 Flirt (Flirt, 1995) Henry Fool (Henry Fool, 1997) Księga życia (The Book of Life, 1998) The New Math(s), 2000 Kimono, 2000 Nie ma takiej rzeczy (No Such Thing, 2001) The Sisters of Mercy, 2004 Dziewczyna z planety Poniedziałek (The Girl from Monday, 2005) Strach (Fay Grim, 2006) Meanwhile, 2011 My America, 2014 Ned Rifle, 2014
Nagrody 2015 – Nagroda Jury Ekumenicznego w sekcji Panorama za film Ned Rifle na 65. MFF w Berlinie 2007 – nagroda publiczności dla Fay Grim na MFF RiverRun 1998 – nagroda za najlepszy scenariusz za film Henry Fool na 51. MFF w Cannes 1994 – Silver Award na MFF Tokio za Amateur 1991 – nagroda publiczności dla Trust na Deauville Film Festival 1991 – nagroda Waldo Salt Screenwriting Award dla Trust na Sundance Film Festival 1991 – Grand Prize dla Trust na MFF w Houston 1991 – nagroda publiczności dla Trust na MFF w São Paulo
Bibliografia Kenneth Kaleta, Hal Hartley, Kino prawdziwej fikcji i filmy potencjalne (wywiad z reżyserem), przeł. Ewa Penksyk-Kluczkowska, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2007,
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Hala Hartleya i Filmów Potencjalnych
Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi Kategoria:Urodzeni w 1959