thumb|Pierwszy prototyp H8K1 po modyfikacji usterzenia pionowego thumb|Drugi dodatkowy prototyp H8K1 o numerze seryjnym 73 startuje z wód zatoki Osaka thumb|Kawanishi H8K2 na lądzie thumb|H8K2 Model 12 o oznaczeniu 51-085 z 851. Kokutai, sfotografowany z pokładu amerykańskiego samolotu Consolidated PB4Y-1 z dywizjonu VB-115 (pilot Lt. Stoughton Atwood), który w kilka chwil później zestrzelił go thumb|Widok z boku na H8K thumb|Amerykańscy żołnierze oglądają wrak H8K znaleziony w atolu Makin na Wyspach Gilberta thumb|Jedyny zachowany egzemplarz H8K (H8K2 nr 426) startuje do swojego jedynego lotu nad Stanami Zjednoczonymi, 27 sierpnia 1946 roku thumb|Kawanishi H8K2 nr 426 w NAS Norfolk, 1949 rok thumb|H8K2 nr 426 przed gmachem Museum of Maritime Science w Tokio thumb|H8K2 nr 426 w bazie Kanoya thumb|Nos samolotu thumb|Stanowisko tylnego strzelca thumb|Górna wieżyczka strzelecka thumb|Boczne stanowisko strzeleckie thumb|Dno samolotu Kawanishi H8K (kodowe oznaczenie amerykańskie Emily) – ciężka łódź latająca konstrukcji japońskiej z okresu II wojny światowej. Prawdopodobnie najlepszy samolot morski produkcji japońskiej tamtego okresu.
Historia W wyniku ograniczeń dotyczących zbrojeń morskich, nałożonych przez traktaty waszyngtoński i londyński, Japońska Cesarska Marynarka Wojenna bardziej zainteresowała się lotnictwem jako siłą ofensywną w wojnie na morzu. Ze względu na ogrom Pacyfiku, Sztab Generalny Marynarki Wojennej poza lotniskowcami i lotnictwem pokładowym, zwrócił również uwagę na rozwój samolotów rozpoznawczych i torpedowo-bombowych dalekiego zasięgu, zarówno kołowych, jak i łodzi latających. Te drugie były szczególnie przydatne w rejonach pozbawionych gęstej sieci lotnisk, takich jak japońskie terytoria mandatowe, czyli Karoliny i Wyspy Marshalla.
Koncepcja rozwoju i użycia samolotów rozpoznawczych i uderzeniowych dalekiego zasięgu została zawarta w Gunbi ni Kansuru Kenkyu (Studium uzbrojenia lotniczego), opracowanym w lipcu 1937 roku przez Główne Biuro Lotnictwa Marynarki Wojennej. Na tej podstawie Gijutsubu (Wydział Techniczny Głównego Biura Lotnictwa) opracował założenia taktyczno-techniczne dla dwóch nowych typów wielkich czterosilnikowych samolotów: lądowego 13-Shi Ogata Rikujo Kogekiki (wielki lądowy samolot uderzeniowy 13-Shi) oraz łodzi latającej 13-Shi Ogata Hikotei (wielka łódź latająca 13-Shi). Konieczność ich pozyskania zapisano w planie zamówień prototypów nowych samolotów na rok budżetowy 1938. 18 kwietnia 1938 r. skierowano wstępną propozycję opracowania łodzi latającej do firmy Kawanishi, a bombowca lądowego do firmy Nakajima. Do wykonania nowej łodzi latającej wybrano firmę Kawanishi, ze względu na jej ogromne doświadczenie w projektowaniu i budowaniu tego typu samolotów, a sukces H6K tylko to potwierdził. Oficjalne zlecenie dotyczące opracowania projektu i budowy prototypu łodzi 13-Shi Taitei zostało przekazane tej firmie 21 sierpnia 1938 roku. Nowy samolot, oznaczony H8K, a nieoficjalnie nazwany 4-hatsu Ogata Kogeki Hikotei (4-slinikowa wielka uderzeniowa łódź latająca), miał mieć o jedną trzecią większą prędkość maksymalną, o połowę większy zasięg i dwukrotnie większy udźwig uzbrojenia niż H6K. Prędkość maksymalna miała wynosić co najmniej 444 km/h, prędkość przelotowa 296 km/h, zasięg w misjach rozpoznawczych 7400 km, a w misjach bombowo-torpedowych 6500 km. Miano wzmocnić uzbrojenie obronne, w porównaniu do H6K2, do pięciu działek kal. 20 mm i kilku karabinów maszynowych. Udźwig uzbrojenia bombowego zwiększono do 2000 kg. Mogły to być bomby różnych wagomiarów lub dwie torpedy Typ 91. Zwrotność H8K miała być porównywalna z mniejszymi samolotami bombowo-torpedowymi, co miało umożliwić przeprowadzanie skutecznych ataków torpedowych na szybkie i manewrujące cele. Gijutsubu zażądał również opancerzenia stanowisk załogi i ochrony zbiorników paliwa. Konstruktorem odpowiedzialnym za projekt nowej łodzi latającej został inż. Shizuo Kikuhara, pracujący wcześniej przy H6K.
Budowa Aby zapewnić zaplanowane osiągi, należało wykorzystać odpowiedni układ aerodynamiczny i zespół napędowy. Dla zminimalizowania oporu dla H8K przyjęto układ wolnonośnego górnopłatu ze skrzydłami mocowanymi bezpośrednio do kadłuba. Kadłub miał długość 26,83 m i maksymalną szerokość 3030 mm. Jego kształt był kompromisem pomiędzy wymaganiami aero- i hydrodynamiki. W odróżnieniu od H6K zastosowano wolnonośne usterzenie z pojedynczym statecznikiem pionowym. H8K miał całkowicie metalową półskorupową konstrukcję z wysoko wytrzymałych stopów aluminium, krytą blachą duraluminiową. Pokryte płótnem zostały jedynie lotki, stery oraz fragmenty klap i zewnętrznych części skrzydeł za tylnym dźwigarem dla zmniejszenia masy samolotu.
Proste skrzydła o trapezowym obrysie z zaokrąglonymi końcówkami miały konstrukcję dwudźwigarową. Dzieliły się na centropłat o rozpiętości 16 m i wzniosie 5° oraz dwie części zewnętrzne o rozpiętości po 11 m i wzniosie 4°. Ich wydłużenie wynosiło 9, co uznano za optymalne dla zapewnienia jednocześnie dużej długotrwałości lotu i prędkości. Skrzydła były zaklinowane do kadłuba pod kątem 3°. Wyposażone były w dwusegmentowe klapy o rozpiętości 9190 mm. Specjalnie dla nowej maszyny, inżynierowie Kawanishi skonstruowali nowego typu klapy szczelinowe, które na dolnej powierzchni przy krawędzi spływu miały mniejsze, pomocnicze klapy krokodylowe, zajmujące jedną trzecią cięciwy klap głównych. Klapy pomocnicze wychylały się razem z klapami głównymi, znacznie zwiększając siłę nośną. Dzięki nowym klapom prędkość lądowania H8K wynosiła jedynie 130 km/h.
Jako napęd wybrano 14-cylindrowe silniki w układzie podwójnej gwiazdy Mitsubishi Kasei 11 (MK4A), wyposażone w jednostopniową dwubiegową sprężarkę. Były to wtedy najmocniejsze japońskie silniki lotnicze produkowane seryjnie. Osiągały moc startową 1530 KM oraz moc trwałą 1480 KM na wysokości 2200 m i 1380 KM na wysokości 4100 m. Silniki te napędzały metalowe czteropłatowe śmigła samoprzestawialne typu o średnicy 3,9 m, produkowane w zakładach Sumitomo Kinzoku Kogyo KK, Puropera Seizosho (Wydział Produkcji Śmigieł Zakładów Przemysłu Metalowego Sumitomo).
Aby uzyskać wymagany zasięg, zapas paliwa wynosił 17 080 l i mieścił się w czternastu zbiornikach – sześciu dużych w kadłubie na dolnym pokładzie (łącznie 10 660 l) oraz ośmiu mniejszych w skrzydłach pomiędzy dźwigarami (łącznie 6420 l). Taka ilość zbiorników miała zmniejszyć prawdopodobieństwo całkowitej utraty paliwa w przypadku przestrzelenia któregoś z nich. Na początku zbiorniki w skrzydłach nie były niczym zabezpieczone w przeciwieństwie do zbiorników w kadłubie, które zostały wyposażone w instalację gaśniczą (butle ze sprężonym CO2) oraz rozbudowany układ wentylacyjny, zapobiegający gromadzeniu się oparów paliwa w uszczelnionej dolnej przestrzeni kadłuba. Ponadto zainstalowano pompę, która po przestrzeleniu któregoś ze zbiorników tłoczyła zbierające się w zęzie paliwo z powrotem do jednego z nieuszkodzonych zbiorników.
H8K spoczywał na wodzie na dwuredanowym podłodziu i wspierał na dwóch pływakach pomocniczych, zamontowanych pod skrzydłami na dwóch zastrzałach, usztywnionych naciągami z drutu. Na brzeg samolot można było wytoczyć za pomocą ciągnika po specjalnie przygotowanej rampie. W tym celu po bokach i pod tylną częścią kadłuba należało przymocować dwukołowe wózki transportowe, z których każdy ważył kilkaset kilogramów. Gdy samolot stał na kołach, jego silniki znajdowały się na wysokości ponad sześciu metrów, przez co dostęp do nich dla mechaników był znacznie utrudniony. Aby rozwiązać ten problem w krawędziach natarcia skrzydeł po obu stronach gondoli silnikowej znajdowały się rozkładane pomosty obsługowe.
Główne uzbrojenie obronne składało się z pięciu ruchomych działek 99-Shiki 1-Go 1-Gata Kai 1 (Typ 99 Wzór 1 Model 1 Modyfikacja 1) kal. 20 mm, umieszczonych w pięciu stanowiskach strzeleckich: przednim, górnym, dwóch bocznych i tylnym. Półkolista osłona przedniego stanowiska była obracana elektrycznie, co pozwalało prowadzić ostrzał niemal w całej przedniej półsferze. Górne i boczne stanowiska były zakryte stałymi oszklonymi kroplowymi osłonami. Tylna wieżyczka była nieruchoma, natomiast samo działko miało możliwość ruchu w płaszczyźnie pionowej w zakresie 90° i poziomej w zakresie 80°. Działka były zasilane z magazynków bębnowych mieszczących po 45 nabojów. W przednim stanowisku było miejsce dla pięciu dodatkowych magazynków, w górnym na dziesięć, w bocznych na po cztery, a w tylnym na od pięciu do siedmiu. W tylnej wieżyczce zastosowano taśmociąg napędzany korbką, za pośrednictwem przekładni łańcuchowej, do dostarczania zapasowych magazynków. Dodatkowe uzbrojenie defensywne składało się z trzech lub czterech karabinów maszynowych Typ 92, których łączny zapas amunicji wynosił 12 magazynków po 97 nabojów. Można było prowadzić z nich ogień ze stanowisk pomocniczych: dolnego (otwór w spodzie tylnej części kadłuba, zamykany wodoszczelną klapą), górnego (otwierany właz na grzbiecie kadłuba, przed przednim dźwigarem skrzydeł) oraz dwóch bocznych (otwierane okienka w dolnej powierzchni skrzydeł tuż przy kadłubie), ewentualnie przez otwierane boczne okna w głównej kabinie załogi. Dzięki temu H8K był najsilniej uzbrojonym samolotem produkowanym seryjnie w Japonii>.
Uzbrojenie ofensywne tworzyły bomby lub torpedy, podwieszane na zewnętrznych zaczepach pod centropłatem, pomiędzy gondolami silników. Mogły być to maksymalnie dwie torpedy Typ 91, dwie bomby o masie po 500 kg lub 800 kg, osiem bomb po 250 kg lub 16 bomb po 60 kg.
Standardowa załoga samolotu składała się z 10 osób: pilota, drugiego pilota, dowódcy, radiooperatora, nawigatora/bombardiera (przedni strzelec), dwóch techników pokładowych (strzelcy boczni), operatora radionamiernika (strzelec górny), drugiego radiooperatora (strzelec dolny) oraz strzelca tylnego. Można było dodatkowo zabrać na pokład jeszcze dwie lub trzy osoby, na przykład dodatkowych strzelców, lub w późniejszych wersjach operatora radaru. Do samolotu można było wejść przez przednie i tylne drzwi po lewej stronie kadłuba. Ze względu na możliwą długość niektórych misji (ponad 24 godziny), konstruktorzy wprowadzili pewne udogodnienia, niedostępne w innych typach japońskich samolotów, jak leżanki, zbiornik wody pitnej, małą elektryczną lodówkę, umywalkę czy spłukiwaną toaletę.
Kadłub był podzielony podłogą na dwa pokłady. Na dolnym pokładzie znajdowały się zbiorniki paliwa i butle instalacji tlenowej. Na przodzie kadłuba znajdowało się przednie stanowisko strzeleckie, stanowisko nawigatora/bombardiera, przednie drzwi wejściowe do samolotu oraz drabinka prowadząca na górny pokład. W głównej kabinie na górnym pokładzie umieszczono obok siebie dwa fotele pilotów, za nimi po prawej stronie fotel dowódcy samolotu, a dalej stanowiska radiooperatora i technika pokładowego, natomiast po lewej stronie fotel pasażera i stanowisko operatora radionamiernika. Za główną kabiną znajdował się przedział wypoczynkowy oraz boczne i górne stanowiska strzeleckie. Dalej był przedział drugiego radiooperatora, za nim przedział końcowy z tylnymi drzwiami wejściowymi, a na samym końcu znajdowała się tylna wieżyczka strzelecka. W przedziale końcowym umieszczono toaletę, podręczną drabinkę wejściową, stelaże na spadochrony oraz nadmuchiwaną tratwę ratunkową. Poszczególne przedziały były od siebie pooddzielane grodziami z drzwiami.
W skład standardowego wyposażenia radiowego wchodziła radiostacja 1-Shiki Ku 3-Go lub 2-Shiki Ku 3-Go oraz radionamiernik 1-Shiki Ku 3-Go.
Wersje samolotu Prototyp H8K1