Erik Maria Anton Friedrich Ritter von Kuehnelt-Leddihn (ur. 31 lipca 1909, zm. 26 maja 1999) – austriacki myśliciel, pisarz i dziennikarz katolicki. Był zdecydowanym krytykiem demokracji oraz totalitaryzmu. Sam nazywał siebie "skrajnie konserwatywnym arcyliberałem". Opowiadał się za monarchią absolutną.
Życiorys Kuehnelt-Leddihn urodził się 31 lipca 1909 roku w Haselsdorf-Tobelbad. Wywodził się z arystokratycznej rodziny o tradycjach katolickich. Studiował prawo państwowe oraz kanoniczne na Uniwersytecie Wiedeńskim. Przeniósłszy się do Budapesztu w 1929 roku, studiował politologię oraz ekonomię (m.in. pod kierunkiem Pála Telekiego) tam uzyskał doktorat. Studiował także teologię.
Kuehnelt-Leddihn zaczął pracę dziennikarza w wieku 16 lat dla londyńskiej gazety „The Spectator”. Około roku 1929 został wysłany przez węgierską gazetę jako korespondent do ZSRR i spędził tam dwa lata. W 1935 roku wyjechał do Wielkiej Brytanii i uczył historii w jezuickiej szkole Beaumont College. W 1937 roku Kuehnelt-Leddihn wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Wykładał przez rok na Georgetown University. Później został dyrektorem instytutu historii i socjologii w St. Peter's College. W latach 1942–1943 uczył języka japońskiego na Uniwersytecie Fordham. Od 1943 do końca swojego pobytu w Stanach wykładał na Chestnut Hill College w Filadelfii. W 1946 roku współzałożył Stowarzyszenie Mont Pelerin, towarzystwo grupujące zwolenników klasycznego liberalizmu (w 1961 je opuścił). Do końca II wojny światowej nie mógł wrócić do okupowanej przez nazistów Austrii z powodu opublikowanej w 1933 roku książki Jesuiten, Spießer und Bolschewiken, w której krytykował partię narodowo-socjalistyczną.
W 1947 roku wrócił do Austrii, aby poświęcić się pisaniu i samodzielnym badaniom intelektualnym. Co roku wracał do Ameryki na wykłady z europejskiej kultury i historii. Na początku lat 50. współzałożył amerykańskie konserwatywne pismo „The National Review” i przez 35 lat pracował jako jego europejski korespondent. W latach 1946–1958 był stałym współpracownikiem miesięcznika „Neues Abendland”, katolickiego i prawicowego pisma ukazującego się w Austrii i Niemczech. W 1981 roku ogłosił Deklarację portlandzką.
Przez cały okres trwania swojej kariery pisał artykuły dla kilkudziesięciu czasopism ukazujących się w różnych krajach: amerykańskich, angielskich, hiszpańskich, niemieckich, austriackich, argentyńskich, szwedzkich, norweskich, polskich, szwajcarskich, francuskich, japońskich, nowozelandzkich i australijskich. Współpracował także przy tworzeniu niemieckiej encyklopedii wydawnictwa „Brockhaus”. Napisał cztery powieści oraz sześć książek politologicznych.
Życie prywatne Kuehnelt-Leddihn ożenił się z hrabianką Christiane Goess w 1937 roku. Mieli troje dzieci. Był udałym poliglotą; znał 8 języków czynnie, natomiast 11 dalszych biernie, w tym polski. Odwiedził ponad 100 krajów. W wolnym czasie malował, swoją pierwszą wystawę miał w 1971 roku.
Poglądy W swoim największym i najsłynniejszym dziele – Wolność czy równość (Liberty or Equality) – zawarł ostrą krytykę demokracji. Uważał, że lud nie ma wystarczających kompetencji do wyboru odpowiedniej władzy, ze względu na rozpiętość między Scita - wiedzą jaką posiadają masy, jak również wybierana przez nie klasa polityczna (której członkowie nie są "politykami z zawodu"), a Scienda - wiedzą jaką należy posiadać, by należycie sprawować władzę, względnie oceniać decyzje rządzących. Przepaść ta pogłębia się stale i nieuchronnie, z racji niemożności zatrzymania postępu technologicznego, a co za tym idzie, ilości informacji jaką należy posiadać (Scienda). Jego zdaniem, demokracja, w zestawieniu z monarchią, jest ustrojem złym i niesprawiedliwym. Monarchia natomiast nie tylko opiera się na wzorze chrześcijańskiego ustroju społecznego, jakim jest rodzina i Kościół, ale również zapewnia więcej wolności. W tej samej książce von Kuehnelt-Leddihn analizował również źródła nazizmu w Niemczech. Jego zdaniem tych źródeł należy szukać m.in. w protestantyzmie i racjonalizmie czasów rewolucji francuskiej.
Początkowo był bardzo krytyczny wobec Lutra. Po przeczytaniu jego ponad 100 dzieł uznał go za konserwatystę, który popełnił błąd. Von Kuehnelt-Leddihn uważał luteranizm za bunt przeciwko renesansowi i właściwemu mu humanizmowi.
Sentencje "Prawica jest prawa [ma rację], a lewica jest zła [w błędzie]". (ang. the right as always right, and the left is always wrong) "Człowiek jest raczej głupi niż nikczemny". "Trzy całkowicie lewicowe rewolucje – francuska, bolszewicka i nazistowska – ukształtowały historię ostatnich 200 lat i sprawiły, że były one 'Stuleciami G': gilotyn, więzień, szubienic, komór gazowych i łagrów (ang. guillotines, gaols, gallows, gas chambers, gulags)".
Dzieła Powieści Jesuiten, Spiesser, Bolschewiken (wyd. angielskie Gates of Hell) (wyd. polskie Jezuici, burżuje, bolszewicy) Night Over the East Moscow 1979 Black Banners
Prace socjologiczno-polityczne The Menace of the Herd (wydane pod pseudonimem "Francis S. Campell") Liberty or Equality The Timeless Christian The Intelligent American's Guide to Europe Leftism, From de Sade and Marx to Hitler and Marcuse Leftism Revisited, From de Sade and Marx to Hitler and Pol Pot Demokratie. Eine Analyse (wyd. polskie Demokracja - opium dla ludu. Wydawnictwo PROHIBITA ) Die falsch gestellten Weichen: Der rote faden 1789-1984 (wyd. polskie Ślepy tor. Ideologia i polityka lewicy 1789-1984. Wydawnictwo "Wektory" )
Przypisy Tomasz Gabiś, O Autorze, [w:] Erik von Kuehnelt-Leddihn, Demokracja – opium dla ludu, Wydawnictwo PROHIBITA, Warszawa 2012, ss. 166–175.
Damian Leszczyński, Erik von Kuehnelt-Leddihn – ostatni konserwatywny arcyliberał, [w:] Erik von Kuehnelt-Leddihn, Ślepy tor, Wektory, s. 7
Linki zewnętrzne
Kategoria:Konserwatyści Kategoria:Monarchiści Kategoria:Tradycjonaliści katoliccy Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Austriaccy pisarze Kategoria:Austriaccy dziennikarze Kategoria:Austriaccy myśliciele polityczni Kategoria:Liberałowie Kategoria:Austriaccy politolodzy Kategoria:Absolwenci uczelni w Budapeszcie Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Stanach Zjednoczonych