thumb|250px|Wzgórze katedralne we Fromborku – historyczna i religijna stolica Warmii thumb|250px|Pałac biskupów w Lidzbarku Warmińskim thumb|250px|Jan Fryderyk Endersch, Mapa Świętej Warmii, 1755 thumb|250px|Ignacy Krasicki – biskup warmiński w latach 1767–1795, ostatni zwierzchnik Księstwa Warmińskiego (od 1766 do 1772) Księstwo warmińskie () – istniejące w latach 1466–1772 księstwo kościelne w obrębie Korony Królestwa Polskiego obejmujące terytorium dominium biskupstwa warmińskiego. Księstwo powstało z wcześniejszego dominium warmińskiego istniejącego w obrębie państwa zakonu krzyżackiego. Jego obszar pokrywał się z terenem krainy historycznej Warmia.
Wraz z województwami: pomorskim, malborskim i chełmińskim wchodziło w skład Prus Królewskich Korony Królestwa Polskiego I Rzeczypospolitej.
Władzę zwierzchnią w księstwie sprawowali biskupi warmińscy, którzy będąc zależni bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej jako książęta Świętego Cesarstwa Rzymskiego (łac. Sacri Romani Imperii Principes), jako prezydenci senatu Prus Królewskich przewodniczyli obradom sejmów stanów pruskich (sejmików generalnych Prus Królewskich). Biskupi jako książęta warmińscy byli zarazem poddanymi i lennikami królów polskich.
Status księstwa warmińskiego był na tle podziału terytorialnego I Rzeczypospolitej podobny do księstwa siewierskiego. Władzę lokalną w księstwie sprawowali bowiem biskupi warmińscy, a terytorium dominium warmińskiego wchodziło od 1466 na statusie zależnym w skład Korony Królestwa Polskiego. Król Polski zachował pewne wpływy lenne (personalna obsada biskupstwa warmińskiego, zaprzysiężenia wierności państwu polskiemu itd.).
Zależność ta była jednak wielokrotnie kwestionowana, dopiero po zwycięskiej dla Polski wojnie popiej, zawarto w 1479 tzw. „układ piotrkowski”, w którym potwierdzono wcielenie księstwa warmińskiego do Korony, przyznano biskupowi warmińskiemu tytuł radcy królewskiego, przyznano też jego poddanym prawo do oporu, w przypadku, gdyby władca duchowny odmówił zaprzysiężenia wierności państwu polskiemu. Zastrzeżono, że kapituła warmińska „wybierze osobę miłą królowi polskiemu”. W 1512 („drugi układ piotrkowski”) dodatkowo wzmocniono polską kontrolę nad księstwem, wprowadzając zapis o wyborze biskupa spośród czterech kanoników przedstawionych królowi przez kapitułę. W rzeczywistości władca sam wskazywał swojego kandydata, którego kapituła musiała kreować na swojego kanonika, który zazwyczaj znajdował się potem na pierwszym miejscu listy czterech.
Biskupi warmińscy jako władcy świeccy w księstwie warmińskim mieli m.in. prawo do posiadania własnych sił zbrojnych i bicia własnej monety. Administrację cywilną sprawowali za pośrednictwem burgrabiów, stojących na czele 7 komornictw biskupich i 3 będących w posiadaniu kapituły warmińskiej. Przynależną sobie władzę wojskową sprawowali na terytorium księstwa wojewodowie malborscy.
Biskupi zwoływali sejmiki warmińskie do Lidzbarka Warmińskiego, do których kompetencji należało zatwierdzanie uchwał podatkowych zapadłych na generale pruskim. Ich obrady poprzedzały zwołane przez burgrabiów zjazdy w komornictwach, na które przybywała warmińska szlachta i wolni chłopi. W 1718 wprowadzono w księstwie stałe podatki na wojsko Rzeczypospolitej i od tego czasu coraz rzadziej zwoływano sejmiki. W 1766 wprowadzono nową Ordynację Krajową (niem. Landesordnung), która regulowała ustrój polityczno-gospodarczy Warmii.
W roku 1772 w efekcie I rozbioru Warmia weszła w skład zaboru pruskiego. Nastąpiła wówczas sekularyzacja i likwidacja księstwa warmińskiego.
Podział administracyjny Komornictwa biskupie komornictwo braniewskie (Braniewo) komornictwo lidzbarskie (Lidzbark Warmiński) komornictwo orneckie (Orneta) komornictwo dobromiejskie (Dobre Miasto) komornictwo jeziorańskie (Jeziorany) komornictwo reszelskie (Reszel) komornictwo wartemborskie (Barczewo)
Komornictwa kapitulne komornictwo melzackie (Pieniężno) komornictwo fromborskie (Frombork) komornictwo olsztyńskie (Olsztyn)
Zwierzchnicy (książęta) Warmii Okres Państwa Zakonu Krzyżackiego 1250–1279 – Anzelm z Miśni 1279–1300 – Henryk Fleming 1301–1326 – Eberhard z Nysy 1327–1328 – Jordan 1329–1334 – Henryk Wogenap 1337–1349 – Herman z Pragi 1350–1355 – Jan Belger z Miśni 1355–1373 – Jan Stryprock 1373–1401 – Henryk Sorbom 1401–1415 – Henryk Vogelsang z Lidzbarka 1415–1424 – Jan Abezier 1424–1457 – Franciszek Kuhschmalz 1457–1458 – Eneasz Sylwiusz Piccolomini (późniejszy papież Pius II) 1458–1467 – Paweł Legendorf
Okres Korony Królestwa Polskiego 1468–1489 – Mikołaj Tungen 1489–1512 – Łukasz Watzenrode 1512–1523 – Fabian Tetinger von Lossainen 1523–1537 – Maurycy Ferber 1538–1548 – Jan Flachsbinder (Jan Dantyszek) 1549–1550 – Tiedemann Giese 1551–1579 – Stanisław Hozjusz, kardynał 1579–1589 – Marcin Kromer 1589–1599 – Andrzej Batory, kardynał 1600–1604 – Piotr Tylicki (następnie bp włocławski) 1604–1621 – Szymon Rudnicki 1621–1633 – Jan Olbracht Waza, kardynał (następnie bp krakowski) 1633–1643 – Mikołaj Szyszkowski 1643 Jan Karol Konopacki (nominat) 1644–1658 – Wacław Leszczyński (następnie prymas) 1659–1677 – Jan Stefan Wydżga (następnie prymas) 1679–1687 – Michał Stefan Radziejowski (następnie prymas) 1688–1697 – Jan Stanisław Zbąski 1698–1711 – Andrzej Chryzostom Załuski 1711–1722 – Teodor Potocki (następnie prymas) 1724–1740 – Krzysztof Jan Szembek 1741–1766 – Adam Stanisław Grabowski 1766–1772 – Ignacy Krasicki (likwidacja księstwa, tylko biskup do 1795)
Zobacz też warmiński wójt krajowy