thumb|300px|Szef Ochrany (dolny rząd, w środku) gen. por. Aleksandr Wasiliewcz Gierasimow () z naczelnikami wydziałów i śledczymi, Petersburg, (1905) thumb|300px|Aresztowanie propagandysty, obraz Ilji Riepina Ochrana (, Otdielenije po ochranieniju poriadka i obszcziestwiennoj biezopasnosti, Oddział ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego) – tajna policja carska działająca w Imperium Rosyjskim, utworzona po zabójstwie cara Aleksandra II, na mocy ukazu cara Aleksandra III z 14 sierpnia 1881, w miejsce istniejącego do 1880 roku III Oddziału Kancelarii Osobistej Jego Cesarskiej Mości. Zlikwidowana w czasie rewolucji lutowej w 1917. Następczą strukturą stworzoną przez bolszewików była Czeka.
Główne zadania i metody działania Głównym zadaniem Ochrany było tropienie przeciwników władzy, natomiast jej specjalnością stało się organizowanie wszelkiego rodzaju prowokacji. Wcześniej w Rosji istniały następujące formacje policyjne: policja wiejska policja miejska policja tajna Samodzielny Korpus Żandarmów
Ochrana miała własne szyfry i system łączności, niezależne od Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Spraw Zagranicznych i dowództwa wojskowego. Organizacyjnie podlegała, poprzez powołany w 1898 Wydział Specjalny (Osobyj Otdieł), dyrektorowi Departamentu Policji, działającemu w ramach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Zasadniczą taktyką Ochrany była infiltracja działających wtedy w Rosji licznych organizacji wywrotowych, natomiast jej specjalnością stało się organizowanie wszelkiego rodzaju prowokacji.
Ochrana zatrudniała stosunkowo niewielki zespół etatowych funkcjonariuszy, ale korzystała z rozbudowanej (w 1915 około 300 tysięcy) sieci osobowych źródeł informacji, z prowokacji jako metody walki politycznej i tzw. filerów.
Struktura terenowa W Imperium Rosyjskim działało siedem wyodrębnionych zarządów ochrany, m.in. w Petersburgu, Moskwie (1880), Warszawie (1881), Kijowie, Odessie i Tyflisie (obecnie Tbilisi), a także 19 terytorialnych, m.in. w Białymstoku, Łodzi i Wilnie. Ochrana miała także agenturę za granicą z centralą w Paryżu, której podlegały placówki w Genewie, Londynie, Berlinie, a także w Galicji i na Bałkanach.
Protokoły mędrców Syjonu Jedną z najsłynniejszych publikacji Ochrany było opracowanie przez instytucję Protokołów mędrców Syjonu, w których opisano plan opanowania świata przez Żydów. Protokoły stały się popularne i stały się orężem walki politycznej w wielu krajach, m.in. Niemczech nazistowskich. Do dzisiaj są wydawane, dostępne w internecie, są popularne w krajach arabskich i traktowane jak prawda historyczna.
Funkcjonariusze i współpracownicy (m.in.) 165px|thumb|Siergiej Zubatow Jewno Azef Bakaj – urzędnik do zadań specjalnych Oddziału Ochrany w Warszawie Dmitrij Bogrow Gieorgij Gapon Gerasimow – naczelnik Petersburskiego Oddziału Ochrany Karpow – wicenaczelnik Petersburskiego Oddziału Ochrany Roman Malinowski Leonid Mienszczykow Siergiej Muchanow Alfred Redl Antoni Sukiennik – bojowiec PPS-FR Fiodor Triepow Siergiej Zubatow – naczelnik Moskiewskiego Oddziału Ochrany Zinaida Żuczenko – agentka Moskiewskiego Oddziału Ochrany w środowisku eserowców
Bibliografia
Kossecki J.: Tajniki sterowania ludźmi. Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1984. Norman Polmar, Thomas B. Allen: Księga szpiegów. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Magnum sp. z o.o., 2000, .
Kategoria:Służby specjalne Imperium Rosyjskiego Kategoria:Policja polityczna Kategoria:Historia Rosji Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii