Trzęsienia ziemi na ziemiach polskich – terytorium Polski pod względem występowania zjawisk sejsmicznych można zaliczyć do obszarów asejsmicznych i pensejsmicznych, na których trzęsienia ziemi zdarzają się dość rzadko; dodatkowo nie są to zbyt silne wstrząsy. Strefami o wyższej aktywności sejsmicznej są obszary polskich gór: Karpaty i Sudety, a także obszary działalności górniczej, gdzie częstym zjawiskiem są tzw. tąpnięcia. Trzęsienie ziemi to bardzo rzadko zdarza się w Polsce , głównie w górach.
Wstęp Największym historycznie odnotowanym zdarzeniem sejsmicznym na terenach Polski jest trzęsienie ziemi z dnia 5 czerwca 1443 roku. Współcześni badacze posiadają dość szczegółowy opis tego zjawiska (m.in. dzięki zapiskom kronikarskim Jana Długosza). Sejsmolodzy siłę tego wydarzenia szacują na co najmniej 6,0 magnitudy, choć w kwestii konkretnej lub przybliżonej wartości wciąż występują rozbieżności (patrz – tabela niżej).
Kolejnymi wartymi odnotowania są wstrząsy, do jakich doszło w latach 80. XVIII wieku w Karpatach, a których magnituda przekraczała 5,0.
Oba wymienione wyżej zdarzenia stanowią przykłady typowych wstrząsów pochodzenia czysto tektonicznego na terenach Polski.
Polska leży na granicy trzech dużych struktur geologicznych budujących kontynent europejski: prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej, paleozoicznej platformy zachodnioeuropejskiej oraz strefy kenozoicznych fałdowań alpejskich. Platformę wschodnioeuropejską od zachodnioeuropejskiej dzieli strefa szwu transeuropejskiego.
Sejsmolodzy wyróżniają na terenie Polski jedenaście odrębnych jednostek (regionów) sejsmicznych: Zachodniopomorski, Białostocki, Polski Centralnej i Pogranicza, Gór Świętokrzyskich, Karkonoszy i Kotliny Kłodzkiej, Strzelińsko-Hronowski, Śnieżnika, Opawski, Cieszyński, Pieniński oraz Krynicki.
Trzęsienia ziemi na obecnym terenie Polski Data EpicentrumDla lepszej orientacji w określaniu miejsca epicentrum posłużono się w części przypadków miejscowościami nieistniejącymi jeszcze w czasach opisywanego zjawiska. Obszar epicentralny Magnituda Uwagi 1011 ? Karkonosze ok. 4,0 1200 region południowo-wschodnich Gorców Pieniny ok. 4,0 1258 na południe od Głubczyc Kotlina Raciborska ok. 4,0 prawdopodobnie na północ od Wadowic, Brama Krakowska (województwo małopolskie) Małopolska ok. 6,0 intensywność w obszarze epicentralnym wyniosła prawdopodobnie ok. VIII stopni w skali Mercallego-Karnika (trzęsienie „niszczące”) 1433 na wschód od Brzegu Dolnego Pradolina Wrocławska ok. 4,0 pomiędzy rzeką Ślęzą a Strzelinem, Wzgórza Strzelińskie Z twoim zdjęciem na adres mailowy jest bezpieczny czy nie ma co się dzieje w ok. 6,0 (5,8?) najsilniejsze z odnotowanych na ziemiach polskich trzęsień ziemi (intensywność w strefie epicentralnej wyniosła prawdopodobnie ok. IX stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „pustoszące”); trzęsienie spowodowało rozległe zniszczenia kościołów i kamienic we Wrocławiu, w Krakowie (kościół św. Katarzyny) i Brzegu; zginęło ok. trzydzieści osób 1483 prawdopodobnie między Oławą a Strzelinem, na rzece Oława Pradolina Wrocławska ok. 4,0 1556 na południowy zachód od Zakopanego Tatry Zachodnie ok. 4,0 1562 ? Pogórze Wielickie ok. 4,0 1572 prawdopodobnie k. Solca Kujawskiego Pradolina Toruńska ok. 4,0 1591 na południe od Krakowa Pogórze Wielickie ok. 4,0 1606 Tuczno Pojezierze Wałeckie ok. 6,0Pagaczewski J., Katalog trzęsień ziemi w Polsce w latach 1000–1970, [w:] Materiały i prace Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1972. na południowy wschód od Zakopanego Tatry Wysokie <6,0 intensywność wibracji w obszarze epicentralnym wyniosła prawdopodobnie około VIII stopni w skali Mercallego-Karnika (trzęsienie „niszczące”) 1680 okolice Ożarowa Mazowieckiego Kotlina Warszawska ok. 5,0 trzęsienie ziemi spowodowało poważne uszkodzenia części zabudowań Warszawy 1715 k. Cieszyna Pogórze Śląskie ok. 4,0 1716 na południowy zachód od Zakopanego Tatry Wysokie ok. 4,0 1717 k. Rabki Pieniny ok. 4,0 1751 prawdopodobnie k. Mirska Kotlina Jeleniogórska ok. 4,0 prawdopodobnie k. Baborowa Kotlina Raciborska ok. 5,0 1778 ? Beskid Niski ok. 4,0 k. Wisły Beskid Śląski ok. 6,0 na północ od Cieszyna Pogórze Śląskie i Pogórze Karwińskie ok. 6,0 (5,2?) odczuwalne silnie (intensywność do VIII stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „niszczące”) na obszarze trójkąta: Wrocław-Lwów-Wiedeń k. Tresnej południowa Polska, Czechy, Słowacja ok. 6,0 (5,7?) wstrząsy (intensywność do VIII stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „niszczące”) odczuwalne od Wrocławia i Kalisza po Lwów; zniszczenia kamienic i kościoła św. Katarzyny w Krakowie 1789 centralne Góry Izerskie, strona czeska Karkonosze ok. 4,0 na zachód od Czorsztyna Pieniny ok. 5,0 1875 Hrubieszów„Geografia Polski”, Wyd. Arti, Warszawa 2014. masyw Ślęży, Wzgórza Strzelińskie Dolny Śląsk (obszar 25 tys. km²) ok. 5,0 (4,8?) zniszczenia obejmujące zawalone kominy; powstanie w murach rys centymetrowej szerokości na południe od Turbacza Pieniny 4,7 odczute na Spiszu, w Krościenku, Szczawnicy i Sromowcach na wschód od Gryfic, Równina Białogardzka Pomorze Zachodnie w przedziale: 4,0–5,0 trzy zdarzenia sejsmiczne, odczuwalne w pasie od Kołobrzegu po Białogard; pojawienie się w gruncie szczelin długością dochodzących do dwustu metrów na północny wschód od Włocławka Pradolina Toruńska ok. 4,0 pomiędzy Babią Górą a Chabówką Pogórze Podtatrzańskie > 4,0 okolice BełchatowaRów Bełchatowa 4,6związane z działalnością Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów, odczuwane po Sieradz, Pabianice, Radomsko i Piotrków Trybunalski na północ od Jaworzyny Beskid Sądecki i Beskid Niski 4,2 k. Łabowej Beskid Sądecki i Beskid Niski 4,6 Czarny Dunajec 2,3 Bukowina Tatrzańska 2,3 k. Augustowa Równina Augustowska 4,3 okolice Bałtijska na półwyspie Sambia (obwód kaliningradzki) Pomorze Gdańskie, Warmia, Mazury, Podlasie, Kujawy 5,3 (według amerykańskiej służby USGS – 5,0) szeroko odczuwalne w północno-wschodniej Polsce, na Litwie i Białorusi okolice Czarnego Dunajca Kotlina Orawsko-Nowotarska 4,7 okolice Wodzisławia ŚląskiegoEMSC.To było straszne, Nowiny Wodzisławskie 3/2005. województwo śląskie 3,8 wstrząs spowodowany przez KWK Rydułtowy-Anna, odczuwalny w miastach Wodzisław Śląski, Radlin, Rydułtowy, Pszów, Rybnik okolice Pajęczna województwo łódzkie 4,42 okolice Polkowic województwo dolnośląskie 4,8 okolice Lubina i Polkowic województwo dolnośląskie 4,4 okolice Lubina i Polkowic województwo dolnośląskie 4,4 okolice ŻerkowaEkspert: wstrząsy ziemi w okolicach Kalisza to tajemnicze zjawisko. i Jarocinawojewództwo wielkopolskie 3,7tajemnicze trzęsienie w regionie asejsmicznym, odczuwalne szczególnie w budynkach wielopiętrowych, nie spowodowało większych strat materialnych okolice Wodzisławia ŚląskiegoWstrzas-w-kwk-marcel-26-letni-gornik-nie-zyje. województwo śląskie 3,5wstrząs spowodowany przez KWK Marcel, w wyniku którego zginął 26-letni górnik. Odczuwalny w miastach Wodzisław Śląski i Radlin oraz gminie Marklowice. okolice Polkowic województwo dolnośląskie 4,3 Podhale, okolice Jeziora Czorsztyńskiego województwo małopolskie 3,2 okolice Polkowic województwo dolnośląskie 4,7 okolice Lubina województwo dolnośląskie 4,3 okolice Katowic (Świętochłowice)województwo śląskie4,0–4,2Ofiarami śmiertelnymi wstrząsu było 2 górników w kopalni Wujek. Lędzinywojewództwo śląskie3,25W Kopalni Ziemowit w Lędzinach doszło do tąpnięcia. okolice Libiążawojewództwo małopolskie3,7W Kopalni Węgla Kamiennego Janina w Libiążu doszło do tąpnięcia. Straż pożarna otrzymała zgłoszenia od mieszkańców Chrzanowa, Libiąża i Żarek, którzy mają uszkodzone domy. okolice Libiąża.województwo małopolskie3,7Silny wstrząs w kopalni Janina w Libiążu; wstrząs odczuwalny w rejonie Libiąża, Chrzanowa, Oświęcimia, Bierunia, Alwerni, Bukowna i Olkusza. Bytomwojewództwo śląskie3,5Silne tąpnięcie w kopalni Bobrek-Centrum, odczuwalne na większości obszaru Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i okolic. okolice Wodzisławia Śląskiegopogranicze polsko-czeskie3,4Naturalne trzęsienie ziemi. Doszło do niego o 3:52 lokalnego czasu na głębokości 10 km w pobliżu miejscowości Olza w powiecie wodzisławskim. Odczuli je mieszkańcy regionu od Prudnika do Bielska-Białej. okolice Bytomiawojewództwo śląskie3,95Silny wstrząs w kopalni Bobrek-Centrum w Bytomiu. Odczuwalne w promieniu około 20 kilometrów okolice Krynicy-Zdrojuwojewództwo małopolskie Ornontowice, Gliwicewojewództwo śląskie3.7wstrząs odczuwalny w promieniu ok. 60 km, na głębokości 5 km8 lipca 2020LubinWojewództwo dolnośląskieok. 5,228 września 2026GóraWojewództwo dolnośląskie3,7Naturalne trzęsienie ziemi w Osetnie na głębokości ok. 10km. Godzina 12:44
Zobacz też trzęsienia ziemi w średniowiecznej Polsce
Przypisy
Linki zewnętrzne Materiał naukowy na temat sejsmiczności Polski wraz z dołączoną tabelą zawierającą większość historycznych zjawisk sejsmicznych na ziemiach polskich Trzęsienia ziemi w Polsce Tabela przedstawiająca większe trzęsienia ziemi na ziemiach polskich na portalu edukacyjnym WIEM Materiał dotyczący trzęsienia ziemi w obwodzie kaliningradzkim z 2004 roku na portalu amerykańskiej Służby Geologicznej USGS
Kategoria:Katastrofy w Polsce Polska Kategoria:Geologia regionalna Polski