Gerold Krauel (ur. 9 września 1927 w Szczecinie, zm. 20 marca 2016 w Oldenburgu) – niemiecki aktor teatralny i filmowy, spiker radiowy oraz malarz i grafik. Przez kilka dekad działał w środowisku kulturalnym Dolnej Saksonii. Był związany z zespołem Oldenburgisches Staatstheater, równolegle rozwijając działalność w dziedzinie sztuk wizualnych, głównie w nurcie łączącym cechy ekspresjonizmu i symbolizmu.

Życiorys

Wczesne lata i wykształcenie Urodził się w Szczecinie. W latach 1943–1944 studiował malarstwo w szczecińskiej Szkole Rzemiosł Artystycznych (Kunst- und Werkschule) pod kierunkiem profesorów Schlapmanna oraz Ottona Langa-Wollina.

Po zakończeniu II wojny światowej opuścił Pomorze jako wysiedleniec (Heimatvertriebener) i zamieszkał początkowo w miejscowości Burhave w Dolnej Saksonii. W 1946 roku przeniósł się do Monachium, gdzie do 1947 roku kontynuował studia w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych (Akademie der Bildenden Künste) w pracowni Josefa Schmida-Fichtelberga. W tym okresie współtworzył grupę „Junge Künstler der Nachkriegszeit” (Młodzi Artyści Okresu Powojennego), zrzeszającą młodych twórców działających po zakończeniu II wojny światowej i poszukujących nowych form wyrazu plastycznego.

W 1948 roku, dzięki uzyskanemu stypendium, podjął studia w Wyższej Szkole Sztuk Scenicznych i Plastycznych (Hochschule für darstellende und bildende Kunst) w Hanowerze, łącząc edukację plastyczną z dramatyczną i sceniczną.

Kariera radiowa i teatralna Po wygraniu konkursu dla spikerów (Sprecherwettbewerb) podjął pracę w rozgłośni Radio Bremen, gdzie przez cztery i pół roku pracował jako prezenter serwisów informacyjnych, spiker sportowy oraz aktor w słuchowiskach. Współpracował również jako lektor z Norddeutscher Rundfunk (NDR) w Hamburgu. W późniejszych opracowaniach dotyczących jego twórczości wskazywano na związki między doświadczeniem radiowym a sposobem budowania kompozycji oraz operowaniem pustą przestrzenią w malarstwie.

Jako aktor teatru dramatycznego zadebiutował w 1955 roku na deskach hamburskiego teatru Thalia Theater. W kolejnych latach występował w teatrach w Pforzheim (1956–1960) oraz w Trewirze (1960–1962). W latach 1962–1964 po raz pierwszy podpisał kontrakt z Oldenburgisches Staatstheater. Następnie występował na scenie Städtische Bühnen Heidelberg w Heidelbergu. W 1977 roku powrócił do Oldenburga, pozostając etatowym aktorem tamtejszego teatru państwowego do 1990 roku, a do 1992 roku występując w nim gościnnie.

Działalność publicystyczna i pedagogiczna W latach 1946–1972 współpracował z regionalnym dziennikiem „Nordwest-Zeitung” (NWZ) jako autor tekstów krytycznych, recenzji oraz artykułów poświęconych sztukom plastycznym. Zajmował się również edukacją artystyczną: prowadził zajęcia z wychowania plastycznego w szkołach oraz w ramach uniwersytetów ludowych i instytucji kształcenia dorosłych na terenie Oldenburga i Varel. Zmarł w marcu 2016 roku w Oldenburgu.

Twórczość artystyczna

Filmografia Rok Tytuł filmu Reżyseria Typ produkcji 1959 Konto ausgeglichen Franz Peter Wirth Film telewizyjny (dramat) 1965 Die Komödie vom Reineke Fuchs — Film telewizyjny

Słuchowiska radiowe Rok Tytuł słuchowiska Rola Autor i reżyseria Rozgłośnia 1952 Wendemarke Trzeci Mężczyzna (3. Mann) William Faulkner, oprac. i reż. Gert Westphal Radio BremenWendemarke, ARD-Hörspieldatenbank. 1982 Die Untersuchung des Heiligen Antonius — Gerald Sammet, reż. Günter Bommert Radio Bremen

Twórczość plastyczna Po zakończeniu regularnej pracy w teatrze w 1990 roku skupił się na działalności malarskiej i graficznej. Jego twórczość sytuowana jest na pograniczu ekspresjonizmu i symbolizmu, charakteryzując się odejściem od naturalizmu na rzecz rozwijania indywidualnych motywów i znaków figuralnych.

Technika i warsztat Tworzył głównie w technikach mieszanych (Mischtechnik), wykorzystując jako podłoże papier lub płyty pilśniowe. Do cech charakterystycznych jego warsztatu należały: Synteza mediów: Łączenie precyzyjnego rysunku linearnego z plamami barwnymi. Strukturę i głębię obrazu uzyskiwał poprzez nakładanie laserunków oraz fragmentów o fakturze impastowej. Paleta barwna: Stosowanie kontrastowych zestawień kolorystycznych, w których dominowały odcienie zieleni, głębokie czernie oraz fiolety, służące budowaniu nastroju introspekcji i melancholii. Geometria i deformacja formy: Świadome przekształcanie proporcji ludzkiego ciała poprzez wydłużenie, skręcenie lub spłaszczenie sylwetki, co nadawało postaciom ekspresyjny charakter.

Motywy i tematyka Głównym tematem prac Krauela była kondycja ludzka, często ujmowana w kontekście wyobcowania lub egzystencjalnej izolacji. Cykl „Nur so Köpfe” (Tylko głowy): Seria studiów ludzkiej głowy, pozbawiona cech portretowych konkretnych osób, ukazująca różne stany emocjonalne, takie jak lęk, rezygnacja czy zaskoczenie. Motyw maski: Element kompozycyjny nawiązujący do doświadczeń teatralnych artysty. Maska była wykorzystywana jako narzędzie analizy ról społecznych i ukazywania tożsamości jednostki. Aranżacja światła: Odwołując się do praktyki scenicznej, Krauel traktował mrok jako aktywny element kompozycji, z którego przy użyciu silnego kontrastu wydobywał kluczowe fragmenty i twarze postaci.

Wybrane dzieła Krätze (Świerzb) – kompozycja realizująca założenia estetyki turpistycznej, podejmująca temat choroby i rozkładu ciała. Im Frühtau (W porannej rosie) – praca o charakterze nastrojowym, podejmująca motyw samotności. Flüelpass Strasse – studium pejzażowe łączące obserwację topograficzną z motywem wędrówki.

Wystawy Wystawy prac plastycznych i graficznych Gerolda Krauela:

Rok Tytuł / Temat wystawy Miejsce wystawy 1983 Wystawa zbiorowa artystów z Oldenburga Oldenburger Stadtmuseum, Oldenburg 1991 Wystawa indywidualna malarstwa Foyer Oldenburgisches Staatstheater, Oldenburg 1992–1993 Landschaft und Abstraktion Wystawa objazdowa organizowana przez Oldenburgische Landschaft, prezentowana m.in. w Wardenburgu, Westerstede, Wildeshausen, Brake, Vechcie, Nordenham i SchortensLandschaft und Abstraktion, katalog wystawy, Oldenburgische Landschaft, 1992/1993. 1993 Nur so Köpfe – nur so Figuren NWZ Pressehaus, Oldenburg 1993 Prace inspirowane pasją (Passion Christi) Lampertikapelle, Oldenburg 1995 Wystawa zbiorowa Lambertikirche oraz Galerie O przy Bloherfelder Straße 141 w Oldenburgu 1997 Wystawa projektów do dramatu Panna Julia Augusta Strindberga Palais Rastede, Rastede; zbiorowy pokaz prac zaproszonych artystów 1999 Mittsommernacht – Arbeiten zu August Strindbergs Fräulein Julie Schlossmuseum Jever, Jever; wystawa zbiorowa dziesięciu artystów z północnych Niemiec, towarzysząca spektaklom teatru Orlando w Schloss Jever 2005 Indywidualna wystawa rysunku i malarstwa Elisabeth-Anna-Palais, Oldenburg 2008 Kunst im Büro mit Gerold Krauel Przestrzeń biurowo-komercyjna, Oldenburg Lata 90. Wystawy indywidualne i zbiorowe Elisabeth-Anna-Palais, Galerie O, Lampertikapelle

Sygnatura „Kattowitz” Część prac plastycznych i graficznych Gerolda Krauela (w tym dzieła udokumentowane z lat 1972 i 1977) zawierała obok podpisu autora dopisek „Kattowitz” (niemiecka nazwa Katowic). Dostępne źródła biograficzne nie wyjaśniają przyczyn stosowania tego oznaczenia geograficznego przez artystę, który urodził się w Szczecinie i działał zawodowo w północnych Niemczech.

Przypisy

Linki zewnętrzne Biografia w bazie Biografien Oldenburger Künstler Profil w bazie Filmportal.de Arcinsys Niedersachsen – baza danych Archiwum Państwowego Dolnej Saksonii

Kategoria:Niemieccy aktorzy teatralni Kategoria:Niemieccy aktorzy filmowi Kategoria:Niemieccy malarze Kategoria:Niemieccy graficy Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczecinie Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2016