thumb|Mapa hipsometryczna Łodzi – Płaskowzgórze Stokowskie zaznaczone najcieplejszym kolorem thumb|Podział Łodzi na osiedla administracyjne – wyszczególnione osiedle Stoki thumb|Podział Łodzi na obszary Systemu Informacji Miejskiej – wyszczególniony obszar SIM Stoki thumb|Park im. gen. Mariusza Zaruskiego thumb|Urząd Pocztowy Łódź 22 przy ul. Skalnej thumb|Biblioteka przy ul. Skalnej 2 thumb|Budynek mieszkalny przy ul. Skalnej, w którym mieści się kaplica Sióstr Pasterek thumb|Szpital miejski nr 1 w Łodzi przy ul. Pieniny thumb|Komisariat Policji przy ul. Zbocze thumb|Okręgowa Stacja Chemiczno-Rolnicza przy ul. Zbocze thumb|Przychodnia zdrowia przy ul. Zbocze thumb|Dawna cegielnia Stoki przy ul. Pomorskiej i Krokusowej thumb|Dawne Kino Stoki przy ul. Giewont (obecnie restauracja) thumb|Zakład Gospodarki Mieszkaniowej Widzew-Stoki przy ul. Dębowskiego thumb|Przedszkole przy ul. Potokowej thumb|Przedszkole przy ul. Wichrowej thumb|Szkoła podstawowa przy ul. Giewont (widok od frontu) thumb|Szkoła podstawowa przy ul. Giewont (widok od południa) thumb|Pogotowie opiekuńcze przy ul. Krokusowej thumb|Dom Małego Dziecka przy ul. Zbocze thumb|Schronisko im. św. Brata Alberta Chmielowskiego przy ul. Szczytowej (dawna szkoła podstawowa) thumb|Osiedle górnych bloków zbudowane przez Towarzystwo Osiedli Robotniczych thumb|Osiedle z lat 50. XX wieku przy ul. Skalnej thumb|Bloki z wielkiej płyty przy ul. Górskiej i Szczytowej thumb|Apartamentowiec przy ul. Skalnej i Dębowskiego thumb|Nowe miniosiedle na Górce Stokowskiej (ul. Dębowskiego) thumb|Wodociągi miejskie przy ul. Telefonicznej thumb|Studnia publiczna z bardzo czystą wodą przy ul. Giewont thumb|Tablica informacyjna przy studni przy ul. Giewont thumb|Ciepłownia przy ul. Skalnej thumb|Krańcówka Tramwajowa thumb|Panorama Stoków z osiedla Lumumbowo Stoki – osiedle w północno-wschodniej części Łodzi, na terenie Widzewa, sąsiadujące z osiedlami: Sikawa, Mileszki, Podgórze, „Lumumbowo”, DołyNiektóre z podanych powyżej osiedli występują tylko w formie zwyczajowej, bez umocowania prawnego. Oficjalnie natomiast obszar Systemu Informacji Miejskiej Stoki graniczy z obszarami SIM: Sikawa, Mileszki, Niciarniana (którego tereny zwyczajowo określa się z niemiecka Grembachem vel Grynbachem lub z polska Podgórzem), Radiostacja..
Nazwa osiedla wiąże się ze specyficznymi warunkami terenowymi, które istotnie kontrastują z pozostałymi łódzkimi osiedlami. Stoki stanowią najwyższy obszar na Wzniesieniach Łódzkich, wyniesiony kilkadziesiąt metrów nad całym miastemCzęsto wysokości przekraczają 250 m n.p.m., maksymalnie zaś 276,6 m n.p.m. – na tzw. Górce Stokowskiej, w okolicach szkoły podstawowej przy ul. Giewont., z największymi deniwelacjami. Za Królestwa Polskiego istniała gmina Stoki.
Granice osiedla Niemały problem stanowi dokładne wyznaczenie granic Stoków. Zupełnie odmiennie wyglądać to będzie, jeśli przyjmie się za kryteria oceny: zależności historyczne, określenia używane potocznie przez mieszkańców, czy obecne granice administracyjne.
Wedle wersji, która określa Stoki jako bardzo rozległy obszar, wytycza się ich północną granicę ulicą Opolską, południową zaś torami kolejowymi linii nr 458 (między dworcami Łódź Niciarniana a Łódź Widzew).
Nieco mniejsze terytorium zajmuje katolicka parafia pw. Matki Boskiej Różańcowej (powstała w Stokach w latach 30. XX wieku). Zajmuje ona obszar: między ulicą Opolską – na północy, ulicą Pomorską – na południu, ulicą Listopadową – na wschodzie i terenem kolejowym linii nr 16 (pomiędzy Łodzią Widzewem a Łodzią Radogoszczem) – na zachodzie.
Według obecnego administracyjnego podziału miasta najważniejsza część obszarów historycznie ukształtowanego osiedla Stoki wchodzi w skład osiedla administracyjnego Stoki-Sikawa-Podgórze. Reszta terenów zaliczanych powszechnie do Stoków (położonych głównie na wschód od ulicy Giewont) znajduje się w granicach osiedla administracyjnego Dolina Łódki.
Prócz podziału na osiedla administracyjne funkcjonuje w Łodzi (od 2005) podział miasta stworzony dla potrzeb Systemu Informacji Miejskiej. Zgodnie z nim, osiedle Stoki stanowi obszar ograniczony: od północy ulicami Telefoniczną, Bronisława Czecha i Obłoczną od wschodu ulicą Arniki od południa ulicą Pomorską od zachodu linią kolejową nr 16 Stosownie do tego, na północ od granicy Stoków znajduje się osiedle Sikawa (czasami traktowane jako część StokówW czasie II wojny światowej, niemieckie osiedle Stockhoff stanowiło obszar Stoków i Sikawy.), na południe i wschód – osiedle Mileszki oraz na zachód – osiedle Niciarniana.
Geografia Rzeźba terenu Według podziału Łodzi na jednostki geomorfologiczne dokonanego przez J. GoździkaZałącznik do uchwały nr 55/2004 Rady Miejskiej w Łodzi – Program ochrony środowiska dla miasta Łodzi na lata 2004-2007. Stoki znajdują się na obszarze Wzgórz Łagiewnickich, z których najwyższą część (powyżej 240 m n.p.m.) stanowi Płaskowzgórze Stokowskie (patrz mapa hipsometryczna Łodzi).
Wpływ na ukształtowanie takiej rzeźby miały zlodowacenia skandynawskie epoki plejstocenu. Wówczas to, gdy topił się lądolód, pojawiającą się wolną przestrzeń wypełniały wody lodowcowe nanoszące osad w postaci piasków i żwirów. Skutkiem tej akumulacyjnej działalności było wytworzenie stoliwa kemowego, które obejmuje większą część obszaru Stoków, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2002, plansza 8..
Prócz czynników naturalnych, na rzeźbę Stoków, swój wpływ odegrały także działania ludzkie. W latach 30. XX wieku z zachodu osiedle zostało oddzielone od Łodzi kilkumetrowym nasypem, który powstał pod budowaną Linię kolejową nr 16 relacji Łódź Widzew – Zgierz.
W II połowie XX wieku we wschodniej części Stoków stworzono kilka kopalni piasku i żwiru, których eksploatacja spowodowała powstawanie dużych zagłębieńJedna ze żwirowni ma głębokość przekraczającą 70 m. i jest najgłębszą w województwie łódzkim.. Wcześniej jeszcze (w XIX wieku) w Stokach próbowano wydobywać węgiel brunatny, ale ponieważ jego pokłady okazały się niewielkie, a eksploatacja nieopłacalna, szybko tego zaprzestano.
Hydrologia Stoki położone są przy dziale wodnym I rzędu. Z okolicznych wzgórz niegdyś regularnie biło wiele strumieniDziś tylko bijących okresowo, bądź już w ogóle niewidocznych, albo też częściowo skanalizowanych.. Prawdopodobnie w najwyższej części Stoków znajdowały się kiedyś źródła rzeki ŁódkiObecnie źródło Łódki lokalizowane jest nieco dalej na północ, przy granicy osiedli administracyjnych: Stoki i Dolina Łódki, na terenie Sikawy.. Natomiast w południowej części Stoków (przy skrzyżowaniu ulic Pomorskiej i Giewont) obecnie zaznaczają się źródła Jasienia. Ponadto w pobliżu Stoków biją źródła rzek: Bzury i Sokołówki (przy osiedlu Rogi), Miazgi (przy osiedlu Nowosolna) – z dorzecza Wisły oraz Neru (pomiędzy ul. Pomorską i Henrykowską, przy osiedlu Mileszki) – z dorzecza Odry.
Historia administracyjna Dawniej samodzielna miejscowość (wieś, kolonia i folwark). Od 1867 w gminie Stoki, zniesionej w 1868, po czym Stoki włączono do gminy NowosolnaPostanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359). W okresie międzywojennym należały do powiatu łódzkiego w woj. łódzkim. W 1921 roku kolonia Stoki liczyła 337 mieszkańców, wieś Stoki 82, a folwark Stoki 70Skorowidz miejscowości RP. 1 września 1933 utworzono gromadę (sołectwo) Stoki w granicach gminy Nowosolna, składającą się z wsi Stoki, folwarku Stoki, cegielni Stoki i kolonii JędrowiznaŁódzki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 18, poz. 229; Łódzki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 22, poz. 292 (sprostowanie). Podczas II wojny światowej miejscowość włączono do III Rzeszy.
Po wojnie Stoki powróciły na krótko do powiatu łódzkiego woj. łódzkim, lecz już 13 lutego 1946 włączono cały skład gromady Stoki do ŁodziMiasto Łódź, województwo grodzkie : plan orientacyjny miasta w granicach z roku 1946.
Historia Początki Stoków (XIV wiek) Niegdyś Stoki stanowiły podłódzką wieś. Trudno jest ustalić, kiedy dokładnie powstały. W 1350 w dokumencie poświęconym podziałowi dóbr Gieczno w Łęczyckiem wymieniona jest dąbrowa Stoki, położona nieopodal Rogów, jako część należąca do tej rycerskiej wsi. Kolejny podobny zapis pochodzi z 1369. Następny dokument z 1390 wymienia już Stoki jako odrębną własność (właścicielem był Paszko ze Stoków, być może przodek rodziny Stokowskich).
Pierwszy kościół na Stokach, Jakub Romiszewski, nowy ród Stokowskich Tradycja mówi, iż w 1438 dziedzic Stoków – Sieciech (wówczas piastujący stanowisko łowczego większego łęczyckiego) ufundował w Stokach kościół, który stał się filią kościoła parafialnego pw. św. Doroty w Mileszkach. Obecnie nie wiadomo, gdzie dokładnie mieściła się ta świątynia (nie zachował się żaden dokument jasno wskazujący takowe miejsce). W 1511 ze względu na bardzo zły stan kościoła w Mileszkach, staraniem tamtejszego proboszcza, ks. Macieja, kanonika łęczyckiego, kościół ze Stoków został przeniesiony do siedziby parafii. Zdarzenie to wiąże się ściśle z mającym miejsce w tym samym roku skupieniem w rękach jednego posiadacza wielu okolicznych dóbr (Stoków, Mileszek, Woli Mieczkowej – później nazywanej Sikawą, Woli Stokowskiej). Był nim Jakub Romiszewski z Romiszowic herbu Jelita, który poślubił Annę ze Stoków (córkę Jana z Łęk, herbu Topór, wnuczkę Sieciecha). Syn Jakuba i Anny – Jan Romiszewski, ponieważ był posiadaczem okolicznych dóbr, które zamieszkiwał, był nazywany Janem ze Stoków i Chojen. Natomiast jego syn – Jakub był już nazywany Stokowskim (po raz pierwszy nazwisko to pojawiło się w dokumentach około 1570).
Stoki własnością Stokowskich Ród Stokowskich z czasem zaczął liczyć się w skali wojewódzkiej. Nie był natomiast tak silny, aby móc odgrywać istotną rolę na arenie ogólnopolskiej. Ważną miarą pozycji Stokowskich były pełnione przez nich funkcje. Istotną wiedzę na ten temat przekazują nam zachowane z tamtych czasów rejestry podatkowe. Najstarszy, który przetrwał do naszych czasów, pochodzący z 1576 podaje, iż właścicielami Stoków byli dwaj bracia. Prócz wspomnianego już Jakuba, który piastował funkcję łowczego łęczyckiego Stoki należały także do Stanisława Stokowskiego.
Według akt diecezji włocławskiej w sierpniu 1591 do Łodzi przybył biskup Hieronim Rozdrażewski. Wysłuchał wówczas skarg mieszkańców. „Ukarał szlachcica Stokowskiego za nierząd, niesprawiedliwość i krzywdy wyrządzone przez niego poddanym na mieniu i życiu. Dom jego rozpusty kazał biskup zburzyć i z ziemią zrównać.” W nie w pełni jasnym przekazie brakuje imienia szlachcica. Być może był to Stanisław(?). Brak też opisu, gdzie znajdował się ten „rozpustny dom” Stokowskiego, czy w Łodzi, czy w Stokach. Poza tym nie jest konkretnie podane, jak wyglądać miała kara za wyrządzone przestępstwa.
W tym okresie wieś Stoki posiadała szlachecki folwark, karczmę, piętnaście zagród chłopskich, 140 ha gruntów chłopskich (z czego ok. 50 ha było opuszczonych). Po Jakubie Stokowskim karierę urzędniczą wiedli dwaj jego synowie: Marcin (podstoli łęczycki) i Jakub (który niejako odziedziczył funkcję po śmierci brata). Kolejny zachowany rejestr z 1616 wskazuje na brak rozwoju dóbr Stokowskich. Z czasem coraz więcej ziemi pozostawało w odłogu. W połowie XVII w. Stokowskim udało się w pewnym stopniu odbudować swój majątek.
Odniesienie tego, że sytuacja Stokowskich się polepszyła, znajdziemy też w tym, że kolejnym urzędnikiem wojewódzkim – podstolim łęczyckim do 1659 był Stanisław Stokowski. Jednak potop szwedzki wywarł istotną rolę dla sytuacji tej wsi. W 1661 były tylko trzy zagrody chłopskie. Pięć lat później o jedną zagrodę więcej, przy czym pięć zagród było wówczas całkowicie opuszczonych.
Dwór Stokowskich