Stanisław Dowgiałło (ur. 2 listopada 1890 w Wilnie, zm. w czerwcu 1967) – podpułkownik lekarz weterynarii Wojska Polskiego.
Życiorys Studia weterynaryjne ukończył w Instytucie Weterynaryjnym w Dorpacie (uczelnia ta przejęła tradycje po likwidacji przez carat w 1842 roku Uniwersytetu Wileńskiego). Uzyskał cenzus oficerski w carskiej Rosji. Uczestnik walk na granicy rosyjsko-tureckiej w 1917 roku. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę wrócił do kraju i został przyjęty do Wojska Polskiego.
3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 39. lokatą w korpusie oficerów weterynaryjnych, grupa lekarzy weterynarii, a jego oddziałem macierzystym była Kadra Okręgowego Szpitala Koni Nr I. W latach 1923–1928 pełnił służbę w Centralnej Wojskowej Szkole Podkówniczej na stanowisku dowódcy Oddziału Szkolnego, pozostając oficerem nadetatowym Kadry Okręgowego Szpitala Koni Nr I. 1 listopada 1925 roku został przeniesiony macierzyście do kadry oficerów korpusu weterynaryjnego i wyznaczony na stanowisko pełniącego obowiązki komendanta szkoły. 3 maja 1926 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów weterynaryjnych, grupa lekarzy weterynarii. W latach 1928–1935 pełnił służbę w Szkole Podoficerów Zawodowych Służby Weterynaryjnej w Warszawie na stanowisku kierownika kuźni szkolnej, a następnie kierownika Centralnych Kursów Majstrów Podkuwaczy. Jako wykładowca z zakresu chirurgii prowadzi wykłady i szkolenia na reaktywowanym Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Warszawskiego, obejmujące tematycznie schorzenia kopyt i kucie koni. Obronił pracę doktorską pt. „Zastosowanie masy kontrastowej w rozpoznawaniu schorzeń chrząstki kopytowej u koni”. Uzyskał tytuł doktora medycyny weterynaryjnej na Uniwersytecie Warszawskim. 12 marca 1933 został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 2. lokatą w korpusie oficerów weterynaryjnych, grupa lekarzy weterynarii. Z dniem 1 czerwca 1935 roku został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie na stanowisko szefa weterynarii.
Po kampanii wrześniowej 1939 roku ukrywał się w Wilnie. W grudniu 1940 roku, zadenuncjowany przez nacjonalistów litewskich, został aresztowany przez NKWD. Po pobycie w więzieniu został zesłany do obozu pracy w Workucie, gdzie udało mu się przetrwać w morderczych warunkach pracy przy wyrębie lasów. Gdy dotarł do formujących się na terenie ZSRR Polskich Sił Zbrojnych, ważył 46 kg mając 173 cm wzrostu, co wskazuje na to, w jakich warunkach pracowali więźniowie sowieckich obozów pracy. 15 października 1941 roku został zatwierdzony na stanowisku szefa służby weterynaryjnej Dowództwa PSZ w ZSRR. Wraz z Armią Andersa, przez Irak, Iran, Palestynę został ewakuowany do Włoch, a następnie do Wielkiej Brytanii.
W Anglii doszło do jedynego podczas wojny spotkania z bratem (mjr dr Józefem Dowgiałłą, wykładowcą polskich roczników Royal (Dick) School of Veterinary Studies w Edynburgu) i synem (kpr. pchor. Zdzisławem Dowgiałłą, żołnierzem powstania warszawskiego ps. Zalega, po powstaniu przetrzymywanym w stalagu, który po uwolnieniu służył w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka), na którym to spotkaniu postanowili o powrocie do Polski.
Po powrocie do kraju w 1946 roku, wobec zarekwirowania przez komunistyczne władze domu wybudowanego w 1934 roku na warszawskim Żoliborzu przy al. Wojska Polskiego 15 i braku innego locum, przeniósł się do Łodzi. Pracował kolejno na stanowiskach: zastępcy dyrektora ds. weterynaryjnych Łódzkich Zakładów Mięsnych, kierownika Weterynaryjnej Inspekcji Sanitarnej w ZM. Był członkiem Lwowskiego Koła Medyków Weterynaryjnych, w odrodzonej Polsce Zrzeszenia Lekarzy Weterynarii, do którego wstąpił także po wojnie, po likwidacji izb lekarsko-weterynaryjnych. W 1965 roku obchodził 50 rocznicę pracy zawodowej. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi.
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1938) „za zasługi w służbie wojskowej”. Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1925)M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1085 „za zasługi na polu szkolnictwa fachowego”.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Starym Cmentarzu w Łodzi Kategoria:Podpułkownicy weterynarii II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni i szkół wojskowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1967