Konklawe 20 września 1378 – konklawe, które przez wybór Klemensa VII jako pierwszego antypapieża obediencji awiniońskiej zapoczątkowało wielką schizmę zachodnią w Kościele katolickim.
Bunt kardynałów przeciw Urbanowi VI Papież Urban VI został wybrany 8 kwietnia 1378 w warunkach, które od początku rodziły wątpliwości co do prawomocności tej elekcji. Kardynałowie byli bowiem poddani bardzo dużej presji ze strony rzymskiego tłumu i – jak potem twierdzili – działali w warunkach zagrożenia życia. Faktem jest jednak, że przez pierwsze tygodnie po konklawe nie podważali jego legalności i traktowali Urbana VI tak, jakby był prawowitym papieżem. Prawdopodobnie ten stan rzeczy by się nie zmienił, gdyby nie fakt, że Urban okazał się człowiekiem porywczym i aroganckim i rychło zraził do siebie niemal całe swoje otoczenie.
Kardynałowie po kolei dochodzili do wniosku, że papież oszalał i trzeba szybko znaleźć sposób na odsunięcie go od rządów. Kardynałowie francuscy zgromadzili się w Anagni, a następnie w Fondi na terytorium królestwa Neapolu, gdzie 2 sierpnia wydali odezwę do świata chrześcijańskiego, stwierdzającą, że podczas kwietniowego konklawe nie mieli zagwarantowanej swobody wyboru, stąd ówczesny werdykt należy uznać za nieważny. 9 sierpnia powtórzyli te twierdzenia i wezwali Urbana VI do ustąpienia. Wkrótce dołączyli do nich także trzej kardynałowie włoscy, którzy próbowali podjąć mediację, a wobec braku woli kompromisu ze strony Urbana VI przyjęli postawę wyczekującą. 18 września kardynałowie otrzymali list od króla Francji Karola V, w którym ten wzywał ich do szybkiego przeprowadzenia konklawe i wybrania nowego papieża. Inicjatywę tę wsparła królowa Neapolu Joanna I Andegaweńska, a także arcybiskup Arles Pierre du Cros, pełniący ważny urząd kamerlinga Świętego Kościoła Rzymskiego.
Lista uczestników W Fondi zgromadziło się 16 z 22Kardynał Francesco Tebaldeschi, który uczestniczył w wyborze Urbana VI, zmarł 6 września 1378 kardynałów, jednak w konklawe wzięło udział tylko 13: Jean du Cros; Kardynał z LimogesOd XIV do XVI wieku (a sporadycznie nawet i jeszcze później) rozpowszechniony był zwyczaj nazywania kardynałów (nawet w oficjalnych dokumentach) nie według ich imion i nazwisk, lecz według pseudonimów nawiązujących najczęściej do miejsca pochodzenia, diecezji lub kościoła tytularnego danego kardynała. (30 maja 1371) – kardynał biskup Palestriny; komendatariusz kościoła prezbiterialnego Ss. Nereo ed Achilleo; penitencjariusz większy Guillaume d'Aigrefeuille OSB (12 maja 1367) – kardynał prezbiter S. Stefano in Monte Celio; kamerling Świętego Kolegium Kardynałów Bertrand Lagier OFM; Kardynał z Glandèves (30 maja 1371) – kardynał prezbiter S. Cecilia Robert de Genève; Kardynał z Genewy (30 maja 1371) – kardynał prezbiter Ss. XII Apostoli Hugues de Montrelais; Kardynał z Bretanii (20 grudnia 1375) – kardynał prezbiter Ss. IV Coronati Gui de Malsec; Kardynał z Poitiers (20 grudnia 1375) – kardynał prezbiter S. Croce in Gerusalemme Jean de la Grange OSB; Kardynał z Amiens (20 grudnia 1375) – kardynał prezbiter S. Marcello Pierre de Sortenac; Kardynał z Viviers (20 grudnia 1375) – kardynał prezbiter S. Lorenzo in Lucina Gérard du Puy OSB; Kardynał z Montmajour (20 grudnia 1375) – kardynał prezbiter S. Clemente Pierre Flandrin; Kardynał S. Eustachio (30 maja 1371) – kardynał diakon S. Eustachio Guillaume Noellet; Kardynał S. Angelo (30 maja 1371) – kardynał diakon S. Angelo in Pescheria Pierre de Vergne (30 maja 1371) – kardynał diakon S. Maria in Via Lata Pedro Martínez de Luna; Kardynał z Aragonii (20 grudnia 1375) – kardynał diakon S. Maria in Cosmedin
Poza Guillaume'em d’Aigrefeuille, którego mianował jeszcze Urban V, wszyscy elektorzy byli nominatami Grzegorza XI.
Obecni, ale nie głosujący Ponadto w Fondi obecnych było trzech kardynałów włoskich, którzy wstrzymali się od uczestnictwa w konklawe: Pietro Corsini; Kardynał z Florencji (nominacja kardynalska: 7 czerwca 1370) – kardynał biskup Porto e Santa Rufina; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Lorenzo in Damaso Simone Brossano; Kardynał z Mediolanu (20 grudnia 1375) – kardynał prezbiter Ss. Giovanni e Paolo Giacomo Orsini (30 maja 1371) – kardynał diakon S. Giorgio in Velabro
Corsiniego mianował Urban V, a pozostałych dwóch Grzegorz XI.
Nieobecni Nieobecnych było sześciu francuskich kardynałów: Angelic de Grimoard CanReg (18 września 1366) – kardynał biskup Albano; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Pietro in Vincoli; prymas Świętego Kolegium Kardynałów; archiprezbiter bazyliki laterańskiej Gilles Aycelin de Montaigu; Kardynał z Thérouanne (17 września 1361) – kardynał biskup Tusculum; komendatariusz kościoła prezbiterialnego Ss. Silvestro e Martino Jean de Blauzac CanReg; Kardynał z Nîmes (17 września 1361) – kardynał biskup Sabiny; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Marco; wikariusz Awinionu Pierre de Monteruc; Kardynał z Pampeluny (23 grudnia 1356) – kardynał prezbiter S. Anastasia; protoprezbiter Świętego Kolegium Kardynałów; wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego Guillaume de Chanac OSB; Kardynał z Mende (30 maja 1371) – kardynał prezbiter S. Vitale Hugues de Saint-Martial (17 września 1361) – kardynał diakon S. Maria in Portico; protodiakon Świętego Kolegium Kardynałów; archiprezbiter bazyliki watykańskiej
Wszyscy nieobecni znajdowali się w Awinionie. Czterech z nich mianował Innocenty VI, a po jednym Urban V i Grzegorz XI.
Wybór Klemensa VII Konklawe rozpoczęło się 20 września i trwało zaledwie kilka godzin. Już w pierwszym głosowaniu 12 głosów (wszystkie oprócz własnego) otrzymał 36-letni kardynał Robert de Genève. Prawdopodobnie o jego wyborze zadecydowały względy polityczne: nie był ani Włochem, ani poddanym króla Francji, lecz wywodził się z rodziny hrabiów cesarstwa. Był przy tym spokrewniony z rodami panującymi we Francji, na Węgrzech i w Cesarstwie, co miało mu zagwarantować poparcie polityczne, niezbędne w sporze z Urbanem VI. Elekt przybrał imię Klemensa VII. 21 września kardynał Pierre Flandrin podał wynik konklawe do publicznej wiadomości. 31 października odbyła się inauguracja pontyfikatu.
Mimo podjętych przez Klemensa VII działań nie udało mu się ani zdobyć Rzymu, ani zyskać powszechnego uznania, choć poparcia udzieliło mu wiele krajów europejskich (m.in. Francja, Neapol, Sabaudia, Szkocja, Hiszpania). Po krótkim czasie musiał wycofać się z Italii do Awinionu, stąd jego obediencja nazwana została „awiniońską”. W ten sposób w Kościele rozpoczęła się wielka schizma zachodnia, która trwała aż do 1417 roku (a w wymiarze lokalnym – nawet do 1429).
Przypisy
1378 Kategoria:Wydarzenia 1378