thumb|250px|Gmach Główny - fasada frontowa, przed budynkiem dąb „Stefan”. thumb|250px|Domek Ogrodnika (obecnie sekretariat uczelni, siedziba Fundacji UEK oraz budynek ochrony) thumb|250px|Księżówka (obecnie budynek administracji) thumb|250px|Gmach Główny od tyłu (widok na dawny basen kryty dla wychowanków Fundacji) thumb|250px|Gmach Główny - widok od ulicy Lubomirskiego Gmach Główny Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie – budynek pochodzący z końca XIX wieku (1893 rok), który początkowo pełnił rolę Schroniska dla Chłopców Księcia Aleksandra Lubomirskiego (funkcjonowało w latach 1893-1950). Schronisko miało przyjmować chłopców wyznania katolickiego z całej Galicji. Pierwotnie schronisko było przeznaczone na 120 osób, ale w wyniku dużego zapotrzebowania zwiększono je na 160 osób. W czasie I wojny światowej i tuż po niej w budynku funkcjonował szpital, natomiast w czasie II wojny światowej stacjonowały tu wojska niemieckie. Od 1952 roku właścicielem nieruchomości jest Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, a budynek pełni funkcję gmachu reprezentacyjnego (tzw. Budynek Główny Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie).
Kompleks zabytkowy W skład zabytkowych budynków położonych przy ulicy Rakowickiej 27 wchodzi: Gmach Główny wraz z kaplicą (obecnie aula uniwersytecka, zwana również "starą aulą") wraz z jednym z pierwszych krytych basenów w Polsce (obecnie sala senacka) Księżówka (obecnie siedziba Działu Promocji) Domek ogrodnika (siedziba sekretariatu głównego uczelni, wartowni i Fundacji Uniwersytetu Ekonomicznego) Stróżówka (obecnie siedziba m.in. Biura Programów Zagranicznych)
Historia Zalążki (1880-1893) 14 września 1880 roku 78-letni mieszkający w Paryżu bezdzietny książę Aleksander Ignacy Lubomirski zrobił dwumilionowy zapis na cele dobroczynne w Krakowie. 31 sierpnia 1885 roku książę Aleksander Lubomirski podpisał akt fundacyjny, mocą którego suma 2 ml franków (równowartość ponad 982 tys. zł) została przekazana na "urządzenie i utrzymanie schroniska dla chłopców opuszczonych lub złego prowadzenia się". W grudniu 1886 roku zakupiono kilkuhektarowy grunt wojskowy pod budowę schroniska. W lipcu 1887 roku ogłoszono konkurs na projekt budowli. W marcu 1888 roku wyłoniono zwycięski projekt Tadeusza Stryjeńskiego i Władysława Ekielskiego Wiosną 1891 roku przystąpiono do prac budowlanych W październiku 1891 roku wmurowano kamień węgielny. Schronisko 1893-1914 4 listopada 1893 roku nastąpiło uroczyste otwarcie jesienią 1893 roku schronisko przyjęło pierwszych wychowanków Od 1911 roku schronisko prowadzone było przez Salezjanów. Jednym z kierowników był August Hlond, późniejszy kardynał i Prymas Polski. Szpital (1914-1925) W 1914 roku schronisko zostało przekształcone na szpital dla zakaźnie chorych. W roku 1918 budynki zostały przeznaczone na polski szpital wojskowy. Schronisko Salezjanów dla Chłopców (1925-1939) W październiku 1925 roku ponownie otworzono zakład dla chłopców prowadzony przez Salezjanów. Obiekt wojskowy (1939-1946) 7 września 1939 roku gmach przeznaczony został na cele wojskowe dla oddziałów niemieckich W 1945 roku zakład przekształcono na obóz repatriacyjny dla żołnierzy państw zachodnioeuropejskich, następnie zmieniono na szpital wojskowy Armii Czerwonej. Schronisko (1946-1950) We wrześniu 1946 roku Fundacja ponownie uruchomiła schronisko. W roku 1950 zlikwidowano schronisko, a w 1952 roku również Fundację Obiekt akademicki (od 1950 roku) W 1950 roku w budynku otwarto dom akademicki dla studentów Akademii Medycznej 24 kwietnia 1952 roku gmach główny oraz budynki na ulicy Rakowickiej 27 przekazano ich dzisiejszemu użytkownikowi Uniwersytetowi Ekonomicznemu w Krakowie (wtedy Wyższej Szkole Ekonomicznej w Krakowie). W 1952 roku nastąpiło przeniesienie siedziby Uczelni do gmachu Fundacji Lubomirskich przy ul. Rakowickiej 27 (wcześniejszymi siedzibami były: 1924-1927 budynek przy ulicy Kapucyńskiej 2, 1927-1952 budynek przy ulicy Sienkiewicza 4) Ostatnio w gmachu przeprowadzone zostały prace remontowo-konserwatorskie finansowane ze środków Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa, który przywróciły budynkowi jego dawną świetność
Zobacz też Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Muzeum Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Kampus Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Przypisy
Linki zewnętrzne Schronisko Fundacji księcia Aleksandra Lubomirskiego w Krakowie (dokumentacja w zbiorach Archiwum Państwowego)
Kategoria:Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Kategoria:Zabytkowe budynki w Krakowie Kategoria:Budynki szkół i instytucji badawczych w Krakowie Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1893