thumb|Bronie Pancerne Wojska Polskiego w 1939 przed wybuchem II wojny światowej 8 batalion pancerny (8 bpanc) – oddział broni pancernych Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Bydgoszczy. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjne Powołany rozkazem ministra Spraw Wojskowych z 26 lutego 1935 na bazie kadry 8 dywizjonu samochodowego i kompanii samochodów pancernych wydzielonej wcześniej z Żurawicy. Stacjonował w garnizonie Bydgoszcz. Na swoim wyposażeniu posiadał 46 czołgów TK-3 i 9 wozów wz.34. Batalion należał do typu I.

Struktura organizacyjna thumb|Samochód pancerny wz. 34 dowództwo kwatermistrzostwo kompania szkolna kompania czołgów (starszy rocznik) szwadron pancerny (młodszy rocznik) kompania motorowa kompania gospodarcza i składnica pluton łączności park motorowy pluton przewozowy w Toruniu dla obsługi DOK VIII

Mobilizacja w sierpniu 1939 8 batalion pancerny był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjny „W” dowódca batalionu był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji jednostek czołgów i samochodów, w odniesieniu do jednostek mobilizowanych w Bydgoszczy, natomiast dowódca plutonu przewozowego będącego na prawach pododdziału wydzielonego za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji jednostek czołgów i samochodów, w odniesieniu do jednostek mobilizowanych w Toruniu. thumb|czołg TK-3 thumb|Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych1 – czołg dowódcy kompanii; 2 – czołg dowódcy 1 plutonu; 3 – czołg dowódcy 2 plutonu; 4 – czołg dowódcy 3 plutonu; 5 – czołgi z 1 plutonu; 6 – czołgi z 2 plutonu; 7 – czołgi z 3 plutonu thumb|Znaki taktyczne malowane na pojazdach pancernych1 – wóz dowódcy szwadronu; 2 – wóz dowódcy 1 plutonu; 3 – wóz dowódcy 2 plutonu; 4 – wóz z 1 plutonu; 5 – wóz z 2 plutonu. Jednostka mobilizowanaGrupaNazwaMiejsce mob.żółtadywizjon pancerny nr 81Bydgoszczszwadron samochodów pancernych typ A nr 81szwadron czołgów rozpoznawczych nr 81niebieskasamodzielna kompania czołgów rozpoznawczych nr 81samodzielna kompania czołgów rozpoznawczych nr 82kolumna samochodów ciężarowych typ I nr 851kolumna samochodów sanitarnych PCK typ I nr 801kolumna samochodów ciężarowych typ II nr 852kolumna samochodów ciężarowych typ II nr 853żółtakolumna samochodów osobowych nr 81Toruńniebieskakolumna samochodów ciężarowych w kraju nr 81kolumna samochodów osobowych i sanitarnych w kraju nr 8

Z dniem 15 lipca 1939 została sformowana 1 i 2 kolumna samochodów ciężarowych 8 baonu pancernego oraz samochodowy pluton techniczny 8 baonu pancernego, które nie zostały uwzględnione w tabelach mobilizacyjnych. 18 sierpnia 1939 wymienione oddziały otrzymały numerację mobilizacyjną: kolumna samochodów ciężarowych typ I nr 854, kolumna samochodów ciężarowych typ I nr 855 i pluton techniczny nr 801. 22 sierpnia 1939 obie kolumny i pluton techniczny przydzielone zostały do 27 Dywizji Piechoty.

Działania niebojowych jednostek zmobilizowanych w 8 bpanc.

Kolumny samochodowe Kolumny samochodów zostały w większości zmobilizowane przez 8 batalion pancerny, zgodnie z planem. Podjęły obsługę Armii „Pomorze” zgodnie z wytycznymi kwatermistrza armii. Po mobilizacji skoncentrowane zostały 28-30 sierpnia w rejonie lasów nadleśnictwa Toruń. Dowódcą kolumny nr 851 był chor. Włodzimierz Michałek, a kolumny nr 852 ppor. rez. Jerzy Zdzitowiecki. 1 września dwie kolumny samochodowe przewiozły batalion II/65 pp z Gniewa przez Grudziądz do odwodu 16 DP. Część kolumn przewoziła zapas amunicji armii jako "ruchomy magazyn". Kolumna samochodów osobowych nr 81 obsługiwała Kwaterę Główną Armii „Pomorze”. Kolumny samochodowe po działaniach na Pomorzu wzięły udział w bitwie nad Bzurą transportując np. 26 DP i dowożąc amunicję i zaopatrzenie z magazynów do jednostek armii. Uległy zagładzie, w większości 17 września w rejonie Iłowa, na skutek działania lotnictwa niemieckiego, niemieckiej artylerii i ostatecznie broni pancernej. Kolumna samochodów ciężarowych w kraju nr 81 i kolumna samochodów osobowych i sanitarnych w kraju nr 8 przeznaczone były dla dowódcy Okręgu Korpusu nr VIII.

Park 8 bpanc Dla Armii „Pomorze” przewidziano czołówkę reperacyjną nr 12, która była mobilizowana przez Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Modlinie, w I rzucie mobilizacji powszechnej, lecz gotowość miała osiągnąć dopiero 7 dnia mobilizacji. W związku z powyższym zdecydowano się pozostawić park batalionu pod komendą kpt. Augustyna Czanka. Do 6 września park prowadził naprawy sprzętu pancernego i samochodowego we Włocławku. Następnie odjechał w ślad za 81 dywizjonem pancernym na południe kraju. Dołączając do 81 dywizjonu pancernego, 16 września w Strusowie koło Trębowli. Część personelu dostała się do niewoli sowieckiej, a część przedarła się do granicy rumuńskiej 18 września.

Oddział Zbierania Nadwyżek 8 bpanc "Po zmobilizowaniu oddziałów czasu „W” batalion rozwiązano, a nadwyżki ewakuowano do Żurawicy, do Ośrodka Zapasowego Broni Pancernych nr 3 mjr. Zygmunta Chabowskiego. Skąd grupa żołnierzy z 8 batalionu pancernego została wydelegowana do Ośrodka Zapasowego Broni Pancernych nr 2 ppłk. Rudolfa Kosteckiego. Ośrodki w skład, których weszły nadwyżki 8 bpanc. ewakuowano do Podkamienia koło Brodów. Z uwagi na wkroczenie wojsk sowieckich 17 września, OZBPanc nr 3 ewakuowano 18 września przez przejście graniczne Jabłonica na teren Węgier, gdzie został internowany.

Żołnierze batalionu Dowódcy batalionu ppłk Andrzej Meyer ppłk Jerzy Gliński (– 1939)

Obsada personalna batalionu thumb|180px|Jerzy Gliński (przed 1934) +Obsada personalna batalionu w marcu 1939StanowiskoStopień imię i nazwiskoPrzydział we wrześniu 1939dowódca batalionuppłk br. panc. Jerzy Glińskidowódca br. panc. Armii „Pomorze”I zastępca dowódcymjr br. panc. Franciszek Szystowski 81 dpancII zastępca dowódcymjr Kazimierz II Horoszkiewiczadiutantkpt. Heliodor Grzegorz Józef Krużyckilekarz medycynykpt. lek. dr Mieczysław Jan Jabłońskikwatermistrzmjr br. panc. Klemens Wybranowskioficer mobilizacyjnykpt. Jan Emilian StolarczukI zastępca oficera mobilizacyjnegopor. Roman Skibniewskioficer administracyjno-materiałowykpt. Eugeniusz Ludwik Krzyszkowskizastępca oficera administracyjno-materiałowegochor. Leon Zajączkowskioficer gospodarczykpt. int. Kazimierz Bolesław Tarnawskidowódca kompanii gospodarczejkpt. adm. (br.panc.) Tadeusz Leon Matysiakdowódca plutonu przewozowego OK VIIIpor. Jan Romanowskidowódca plutonu łącznościpor. Włodzimierz Antoni Chachaj81 dpancdowódca kompanii szkolnejkpt. Marian Aleksander Warpechowskidowódca plutonupor. Witold Anatoliusz Czerniewski81 dpancdowódca plutonupor. Otton Jerzy Duchiewicz81 dpancdowódca kompanii pancernejpor. Eugeniusz Włodkowski82 samodz. kcz rozp. nr 82dowódca plutonupor. Czesław Władysław Omielanowicz82 samodz. kcz rozp.dowódca kompanii czołgów TKkpt. Feliks Tadeusz Polkowski82 samodz. kcz rozp.dowódca plutonukpt. Jurewicz Edward Piusdowódca plutonupor. Henryk Halickidowódca szwadronu pancernegokpt. Mieczysław Brzozowski81 dpancdowódca kompanii motorowejkpt. Rajmund Stanisław Wilczyńskidowódca kolumny samochodowejkpt. Edmund Wiktor Poźniakkomendant parkukpt. Augustyn Czankpark 8 bpanckierownik warsztatówkpt. Roman Rolandna kursiekpt. Tadeusz Karakiewicz81 dpanckpt. Maksymilian Antoni Kędzierskipor. Henryk Witold Adam Romiszowskipor. piech. Tadeusz Klar81 samodz. kcz rozp.por. piech. Jan Welke81 dpancpor. kaw. Franciszek Jan Dworzak

Żołnierze 8 batalionu pancernego – ofiary zbrodni katyńskiej

Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum KatyńskiegoKsięgi Cmentarne – biogramy oficerów. Nazwisko i imięstopieńzawódmiejsce pracy przed mobilizacjązamordowany Krzyszkowski EugeniuszKsięgi Cmentarne – wpis 1886.kapitanżołnierz zawodowyKatyńSąchocki Stanisławporucznik rezerwyinżynier hydrotechnikWoj. Urząd Ziemski w KielcachCharków

Symbole batalionu Sztandar

Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 marca 1938 nadano batalionowi sztandar. Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał on ujednoliconą prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny. Znak ten umieszczony był również na przedniej ściance podstawy orła.

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono: w prawym górnym rogu — wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej w lewym górnym rogu — wizerunek św. Michała w prawym dolnym rogu — herb kaszubski w lewym dolnym rogu — odznaka honorowa 8 batalionu pancernego

Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza — minister Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.

We wrześniu 1939 sztandar ewakuowano do Ośrodka Zapasowego w Żurawicy, potem przewieziono go do Podkamienia za Lwowem. Stamtąd dotarł wraz z kolumną ewakuacyjną nad granicę węgierską w rejonie Jabłonicy. 18 września około 14:00 spalono sztandar.

Odznaka pamiątkowa 28 maja 1937 minister spraw wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 8 batalionu pancernegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 28 maja 1937, poz. 72.. Była to srebrna, ośmioboczna promienista tarcza z nałożonym na środku trójkątnym, przedzielonym pionowo proporczykiem pancernym. Lewe pole proporczyka emaliowane na pomarańczowo a prawe na czarno. W górnej części proporczyka emaliowana na złoto ośmioboczna tarcza z czarnym, emaliowanym Gryfem. Autorem projektu odznaki był Andrzej Meyer. Odznaki wykonywane były w wersjach: oficerskiej – emaliowanej, podoficerskiej – malowanej farbą i żołnierskiej – srebrzonej, bez emalii. Znana jest również odmiana odznak emaliowanych z gryfem na polu emaliowanym na biało.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Bataliony pancerne II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie jednostki pancerne utworzone w 1935 Kategoria:Polskie jednostki pancerne rozwiązane w 1939 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Bydgoszczy