thumb|Bronie Pancerne Wojska Polskiego w 1939 przed wybuchem II wojny światowej thumb|czołg TK-3 thumb|Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych1 – czołg dowódcy kompanii; 2 – czołg dowódcy 1 plutonu; 3 – czołg dowódcy 2 plutonu; 4 – czołg dowódcy 3 plutonu; 5 – czołgi z 1 plutonu; 6 – czołgi z 2 plutonu; 7 – czołgi z 3 plutonu thumb|Znaki taktyczne malowane na pojazdach pancernych1 – wóz dowódcy szwadronu; 2 – wóz dowódcy 1 plutonu; 3 – wóz dowódcy 2 plutonu; 4 – wóz z 1 plutonu; 5 – wóz z 2 plutonu. thumb|180px|Mjr sam. Henryk Emil Cybulski 10 batalion pancerny (10 bpanc) – oddział broni pancernych Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Łodzi. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjne Od lata 1921 w garnizonie Łódź na terenie Okręgu Korpusu nr IV stacjonowała kadra 4 dywizjonu samochodowego. 14 listopada 1935 została ona przeformowana w kadrę 10 batalionu pancernego. 30 października 1937 kadra przekształcona została w 10 batalion pancerny. W tym samym pododdziały batalionu przeniesione zostały do Zgierza. Dowództwo pozostało w Łodzi do 1939. W maju 1937 jednostka została podporządkowana dowódcy 1 Grupy Pancernej. Batalion należał do typu II. W 1939 batalion stacjonował w Zgierzu

Organizacja pokojowa batalionu dowództwo kwatermistrzostwo pluton łączności 2 kompanie pancerne kompania rozpoznawcza kolumna samochodowa park kompania Junackich Hufców PracyWitold Jarno podaje, że w skład batalionu wchodził pluton junaków, natomiast Rajmund Szubański stwierdza, że kompania junaków występowała wyłącznie w strukturze Kadry 9 Batalionu Pancernego, a pozostałych batalionach pancernych był tylko pluton.

Według stanu z 15 lipca 1939 na ewidencji batalionu znajdowały się 33 czołgi rozpoznawcze TK-3, 88 samochodów ciężarowych, 29 samochodów specjalnych, 13 samochodów osobowych, 37 motocykli i 8 przyczep.

Mobilizacja w 1939 Batalion był jednostka mobilizującą pododdziały broni pancernych, przewidziane w organizacji wojennej wojska, zgodnie z planem mobilizacyjnym "W". Po sformowaniu tych pododdziałów ulegał likwidacji, a nadwyżki ludzi i sprzętu przekazywał do ośrodków zapasowych broni pancernych.

W mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek koloru żółtego, batalion formował: 41 samodzielną kompanię czołgów rozpoznawczych dla Armii „Łódź” 42 samodzielną kompanię czołgów rozpoznawczych dla Armii „Łódź” kolumnę samochodów sanitarnych typ I nr 401 (Fiat 621) dla Armii „Łódź” - dowódca: por. Bielanik kolumnę samochodów ciężarowych typ I nr 451 (Fiat 621) dla Armii „Łódź”; dowódca - por. Stanisław Wojcieszek kolumnę samochodów ciężarowych typ I nr 452 dla Armii „Łódź” kolumnę samochodów ciężarowych typ I nr 453 (Fiat 621) dla Armii „Łódź”; dowódca - por rez. Wacław Gogut kolumnę samochodów osobowych nr 41 dla Armii „Łódź”Piotr Zarzycki nie wymienia Kolumny Samochodów Osobowych nr 41.

W I rzucie mobilizacji powszechnej wystawiał: kolumnę samochodów sanitarnych PCK typ I nr 402 (Fiat 614) dla Armii „Łódź” kolumnę samochodów ciężarowych typ II nr 454 dla Armii „Łódź”; dowódca - por. rez. Jabłoński kolumnę samochodów ciężarowych typ II nr 455 kolumnę samochodów ciężarowych typ II nr 456 kolumnę samochodów ciężarowych w Kraju nr 41 dla OK IV kolumnę samochodów ciężarowych w Kraju nr 91 dla OK IX kolumnę samochodów ciężarowych i osobowych w Kraju nr 4 dla OK IV

W II rzucie mobilizacji powszechnej organizował: stały park broni pancernych nr 41Według Piotra Zarzyckiego Stały Park Broni Pancernych nr 41 formował się bez czołówki. dla Armii „Łódź”; dowódca - Jerzy Rędziejewski

Żołnierze batalionu Dowódcy batalionu mjr Henryk Emil Cybulski mjr / ppłk Michał Piwoszczuk (– 1939) Podoficerowie batalionu Józef Mierzyński

Organizacja i obsada personalna

Obsada personalna batalionu w marcu 1939:StanowiskoStopień, imię i nazwiskodowódca batalionuppłk Michał PiwoszczukI zastępca dowódcymjr Tadeusz III WolskiI zastępca dowódcy (dubler)mjr kontr. Aleksander AławidzeII zastępca dowódcymjr Mieczysław Poniatowskiadiutantkpt. Jan Antoni Kurowskilekarz medycynypor. lek. Longinus Eugeniusz Pajewskikwatermistrzkpt. Olgierd Władysław Czechowskioficer mobilizacyjnykpt. Andrzej WalczakI zastępca oficera mobilizacyjnegokpt. adm. (sap.) Teofil Janiszewskioficer administracyjno-materiałowykpt. adm. (samoch.) Tadeusz Backieloficer gospodarczykpt. int. Marian Lechdowódca kompanii gospodarczejvacatdowódca plutonu przewozowego OK IVchor. Józef Tłokińskidowódca plutonu łącznościpor. Stanisław Wojcieszekdowódca kompanii szkolnejkpt. Jan Hodońinstruktorzypor. Zygmunt Wiktor Herniczekpor. Eugeniusz Jan Wiktor Bukowczykdowódca kompanii pancernejkpt. Eugeniusz Kołodziejskiinstruktorpor. Jacek Krzyszkowskidowódca plutonu szkolnegopor. Ludwik Maldełłodowódca kompanii czołgów rozpoznawczychkpt. Maciej Grabowskidowódca plutonu technicznegokpt. Lucjan Zajączkowskidowódca 1 plutonupor. Jan Bieńdowódca 2 plutonupor. Oskar Brunon Jazdowskidowódca kolumny samochodowejpor. Jerzy Zbigniew Radziejowskizastępca dowódcychor. Mieczysław Swiderskikomendant parkukpt. Tadeusz Witanowskikierownik warsztatówvakatkierownik składnicychor. Marian Ostrowskina kursiekpt. Ksawery Marian Pobóg-Pągowskipor. piech. Mieczysław Bieleninpor. kaw. Kazimierz Bronisław Edmund Huttel

Symbole batalionu Sztandar Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 marca 1938 nadano batalionowi sztandar. Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał on ujednoliconą prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny. Znak ten umieszczony był również na przedniej ściance podstawy orła.

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono: w prawym górnym rogu — wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej w lewym górnym rogu — wizerunek św. Michała w prawym dolnym rogu — godło Zgierza w lewym dolnym rogu — odznaka honorowa 10 batalionu pancernego

Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza — minister spraw wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.

Obecnie sztandar eksponowany jest w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Odznaka pamiątkowa

22 grudnia 1937 minister spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 10 bpancDziennik Rozkazów M.S.Wojsk. nr 17 z 22.12.1937, poz. 210..

Odznaka ma kształt krzyża maltańskiego, pokrytego czarną emalią. Pośrodku srebrny smok. Brak jest danych o autorze projektu odznaki. Odznaki wykonywane były jedynie w wersji emaliowanej.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Witold Jarno, Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918-1939, Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Historii Polski Współczesnej, Wydawnictwo „Ibidem”, Łódź 2001, , s. 198, 335-337. Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny „W”, Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Pruszków 1995, . Waldemar Rezmer, Operacyjna służba sztabów Wojska Polskiego w 1939 r. (organizacja, zasady funkcjonowania, przygotowanie do wojny), Toruń 1993. Włodzimierz Kozłowski, Łódzko-zgierski 10 batalion pancerny (1935-1939), "Rocznik Łódzki" 1985, T. XXXV.

Kategoria:Bataliony pancerne II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie jednostki pancerne utworzone w 1935 Kategoria:Polskie jednostki pancerne rozwiązane w 1939 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Łodzi Kategoria:Wojsko Polskie w Zgierzu