Równanie Hendersona-Hasselbalcha – równanie wiążące wartość pH z mocą kwasu Jest ono przydatne do oszacowania buforu oraz odnajdywania równowagi reakcji chemicznych. Ponadto jest wykorzystywane do obliczania punktu izoelektrycznego białek.
Równanie to ma postać:
gdzie a jest stałą dysocjacji kwasu, która wynosi: dla reakcji:
W równaniach, oznacza stężenie anionów utworzonych z reszt kwasowych, a – stężenie niezdysocjowanej formy kwasu.
Historia Lawrence Joseph Henderson sformułował to równanie w 1908 roku, opisując nim wykorzystanie kwasu węglowego jako buforu. Później Karl Albert Hasselbalch przekształcił równanie do obecnej formy logarytmicznej. Hasselbalch wykorzystał równanie w badaniach nad kwasicą metaboliczną, która powstaje na skutek obecności kwasu węglowego we krwi.
Ograniczenia Ze stosowaniem równania Hendersona-Hasselbalcha związane są ważne uproszczenia, o których należy pamiętać. Najważniejsze z nich dotyczy założenia, że ilość zdysocjowanej i niezdysocjowanej formy kwasu w ustabilizowanym środowisku reakcji jest stała. Równania tego nie można stosować dla silnych zasad i kwasów (wartości różne o kilka jednostek od 7), silnie rozcieńczonych lub stężonych roztworów (mniej niż 1 mM lub więcej niż 1 M) oraz w przypadku dużych różnic w proporcji kwas/zasada (więcej niż 1000 do jednego).
Zobacz też kwasy zasady miareczkowanie punkt izoelektryczny
Bibliografia Lawrence J. Henderson. Concerning the relationship between the strength of acids and their capacity to preserve neutrality. Am. J. Physiol. 1908, 21, 173–179. Hasselbalch, K. A. Die Berechnung der Wassersroffzahl des Blutes ous der freien und gebunden Kohlensaure desselben, und die Sauerstoffbindung des Blutes als Funktion der Wasserstoffzahl Biochemische Zeitschrift 1917, 78, 112–144. Po, Henry N.; Senozan, N. M. Henderson-Hasselbalch Equation: Its History and Limitations. J. Chem. Educ. 2001, 78, 1499–1503. de Levie, Robert. The Henderson-Hasselbalch Equation: Its History and Limitations. J. Chem. Educ. 2003, 80, 146.
Linki zewnętrzne Kalkulator równania Hendersona-Hasselbalcha Wyprowadzenie i szczegółowa dyskusja na temat równania Hendersona-Hasselbalcha
Kategoria:Prawa i równania chemiczne Kategoria:Chemia kwasów i zasad