Sarna syberyjska, sarna azjatycka (Capreolus pygargus) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych, blisko spokrewniona z sarną europejską.
Występowanie i biotop Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje Azję północno-wschodnią i centralną (Rosja, Chiny, Kazachstan, Mongolia i Korea) – od zachodu, w górach Kaukazu, graniczy z zasięgiem występowania sarny europejskiej (Capreolus capreolus). Izolowana i wyraźnie wyodrębniona genetycznie populacja występuje również na wschodzie Polski, Litwie i Białorusi. Do Polski została również sprowadzona z terenów Rosji ok. 1900 przez urząd administracji leśnej księcia Hohenlohe w Sławięcicach koło Kędzierzyna Koźla, gdzie jednak później wyginęła.
Zasiedla stepy, pola uprawne na równinach i w górach do wysokości 2100 m n.p.m.
Systematyka i pochodzenie Sarna syberyjska jest podobna do sarny europejskiej, z którą jest blisko spokrewniona i zaliczana do rodzaju Capreolus. Do niedawna uważana była nawet za jej podgatunek, jednak przeprowadzone badania mtDNA potwierdziły istotne różnice wystarczające do uznania odrębności obydwu gatunkówChao-Ting Xiao et al., Mitochondrial DNA Distinction of Northeastern China Roe Deer, Siberian Roe Deer, and European Roe Deer, to Clarify the Taxonomic Status of Northeastern China Roe Deer, Biochemical Genetics, Volume 45, Numbers 1-2 / February, 2007, pp. 93-102 (en), które pojawiły się prawdopodobnie w okresie 2,75-1,37 mln lat temuPetrosyan et al. Quantitative Analysis of Genetic Parameters in Populations of European (Capreolus capreolus L.) and Siberian (Capreolus pygargus Pall.) Roe Deer with RAPD Markers, Russian Journal of Genetics, Volume 38, Number 6, June 2002 , pp. 676-683(8) (en). Najbliższym krewnym obydwu saren jest łoś.
Charakterystyka ogólna Wygląd Podstawowe daneDługość ciała130–150 cmWysokość w kłębie85–105 cmOgon (kwiat)1–2 cmDojrzałość płciowa ?Okres godowyprzełom sierpnia i wrześniaCiąża 264–318 dniLiczba młodychw miocie1–3Długość życia8–12, maksymalnie 14–18 lat
Sarna syberyjska ma sylwetkę podobną do swojej europejskiej krewniaczki, od której jest jednak większa. Ma również od niej masywniejsze ciało oraz dłuższe (do 45 cm) i inaczej ukształtowane poroże (parostki) z 3–5 odgałęzieniami i grubszymi niż u sarny europejskiej perłami. Jest też od niej lepiej przystosowana do surowego klimatu – silnych mrozów i głębokiego śniegu. Ubarwienie sarny syberyjskiej jest zimą rdzawoszare do brązowawego na grzbiecie i kremowego na spodzie i nogach, latem rdzawe. U młodych występują liczne cętki na bokach ciała, ułożone w czterech do pięciu rzędach.
Tryb życia Aktywność wykazuje w ciągu całej doby. Odpoczywa w czasie letnich upałów, a na otwarte przestrzenie wychodzi wczesnym rankiem i po zmroku. Latem sarny trzymają się w małych grupach lub pojedynczo. Jesienią samce gromadzą 1-3 samic w haremy, które łączą się ze sobą przed zimą w większe stada złożone z 20-30 osobników. W grudniu stada ponownie rozdzielają się na małe grupy. W tym samym okresie samce zrzucają poroże. Sarny potrafią wykonywać długie – do 15 metrów – skoki.
Żywią się trawami, jagodami i grzybami, a zimą pędami i suchymi liśćmi drzew i krzewów.
Sarna syberyjska żyje 8–12, maksymalnie 14–18 lat, ale średnia wieku na wolności – ze względu na intensywne polowania i obecność drapieżników – jest znacznie krótsza.
Rozród Okres godowy saren syberyjskich przypada zwykle na drugą połowę lata, na przełomie sierpnia-września, ale może przesunąć się na późniejszy okres. Młode w liczbie od 1 do 3 rodzą się zawsze późną wiosną. Przez pierwszy tydzień leżą ukryte w wysokiej trawie, a następnie zaczynają wędrować za matką.
Podgatunki Wyodrębniono dwa podgatunki sarny syberyjskiej: Capreolus pygargus pygargus Pallas Capreolus pygargus tianshanicus Satunin Podgatunki wyłoniły się prawdopodobnie 462-229 tys. lat temu.
Znaczenie Sarna syberyjska jest cenioną zwierzyną poławianą dla mięsa, skóry i poroża. Roczne połowy szacowane są na 5000–10000 sztuk.
Zagrożenia i ochrona Sarny są obiektem polowań dużych drapieżników i człowieka. Pomimo tego nie są zagrożone wyginięciem. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów została zaliczona do kategorii LC (least concern) jako gatunek o mniejszym ryzyku wyginięcia.
Zobacz też ochrona przyrody gwara myśliwska
Przypisy Nazwa polska za:
Bibliografia
Kategoria:Jeleniowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Ssaki Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1771 roku Kategoria:Taksony opisane przez Petera Simona Pallasa