mały|Robert Matera mały|Jacek Chrzanowski mały|Krzysztof Grabowski Dezerter – polski zespół punkrockowy, przedstawiciel niezależnej sceny muzycznej.

Historia Lata 80. XX wieku Zespół powstał w maju 1981 w Warszawie pod nazwą SS-20 (nazwa radzieckiego pocisku balistycznego zdolnego przenosić głowice nuklearne), założony przez gitarzystę Roberta „Robala” Materę, basistę Dariusza „Stepę” Stepnowskiego oraz perkusistę i autora tekstów Krzysztofa Grabowskiego. Jesienią do grupy dołączył wokalista Dariusz „Skandal” Hajn. Pierwszy ważniejszy występ muzycy zagrali w listopadzie na warszawskiej Mokotowskiej Jesieni Muzycznej. Jesienią 1982 zespół zagrał trasę „Rock Galicja” po południowej części Polski u boku TZN Xenny i DeuteraTomasz Paulukiewicz, „Punkowcy i okularnicy” (w) Polityczny Protest? Artystyczna Kontestacja. Pokolenie’80. IPN Rzeszów 2012. , s. 114.. Latem wystąpił na festiwalu w Jarocinie, gdzie został sfilmowany przez Pawła Karpińskiego i umieszczony w jego krótkim reportażu pt. Jarocin '82. W tym okresie została zmieniona nazwa zespołu z SS-20 na Dezerter (w Jarocinie grali jako SS-20, natomiast w reportażu Jarocin '82 w napisach końcowych są już opisani jako Dezerter)Jarocin '82; reż. Paweł Karpiński (1982)..

W 1983 doszło do sesji nagraniowej, podczas której zostały zarejestrowane cztery utwory wydane niewiele później na tonpressowskim singlu „Ku przyszłości” (później część nakładu płytki została zniszczona w wyniku ingerencji cenzury). Jedna z piosenek z singla „Spytaj milicjanta” ukazała się rok później na kasecie World Class Punk zawierającej nagrania grup punkrockowych z różnych krajów. Tymczasem w czerwcu zespół pojawił się w kolejnym filmie Karpińskiego – To tylko Rock do którego nagrał piosenkę „Ale Show” („T.V. Show”)To tylko Rock; reż Paweł Karpiński (1984). (utwór zaopatrzony w anglojęzyczny tytuł „One Big Gang” ukazał się w 1987 na kompilacji różnych wykonawców Tour De Farce, vol. 2 wydanej przez niemiecką wytwórnię eMpTy Records). W sierpniu wystąpił ponownie na FMR w Jarocinie. Jeszcze w tym samym roku został po raz kolejny uwieczniony w obrazie tym razem przez Mariusza Trelińskiego w jego etiudzie dokumentalnej pt. Film o pankach.

Latem 1984 muzycy po raz kolejny wystąpili w Jarocinie, gdzie wdali się w ostrą sprzeczkę z organizatorami. Nagrania jarocińskiego występu pojawiły się na kasecie Jeszcze żywy człowiek wydanej własnym sumptem przez zespół (Tank Records). Dwa utwory z Jarocina: „Nie ma zagrożenia” i „Plakat” trafiły również na oficjalną składankę pt. Fala wydaną rok później przez Polton. W 1985 w barwach Tank Records pojawiła się kolejna kaseta pt. Izolacja (zawierająca nagrania z warszawskiego klubu „Hybrydy”). W tym okresie wokalista kanadyjskiej grupy D.O.A. Joey Keithley (D.O.A. koncertował wówczas w Polsce) zabrał ze sobą taśmy z nagraniami Dezertera (materiał z singla plus nagrania z Jarocina '84 i nielegalnej sesji w studiu radiowym) do Ameryki w celu wydania albumu (płyta, która miała nosić tytuł Greatest Shits ukazała się w barwach wytwórni Maximum Rock’n’Roll dopiero w 1987 jako Underground Out of Poland).

Jesienią 1985 Stepnowskiego zastąpił Paweł Piotrowski. W tym składzie zespół w roku nagrał w studiu kolejne utwory: „Nie ma nas” i „Uległość”, które ukazały się dopiero w 1986 na składance Jak punk to punk. Pod koniec 1986 odszedł z Dezertera „Skandal” (zmarł w 1995). Jego obowiązki przejął gitarzysta Robert Matera. W 1987 muzycy przystąpili do nagrań debiutanckiego albumu. W sesji gościnnie wziął udział „Skandal”, a także gitarzysta Rafał „Kwasek” Kwaśniewski. Płyta miała nosić tytuł Kolaboracja, ale cenzura go zablokowała i w efekcie ukazała się jako Dezerter (dopiero reedycje albumu ukazywały się pod jego oryginalnym tytułem). Niektóre fragmenty utworów na płycie zakwestionowane przez cenzorów zostały zagłuszone w nagraniach krótkimi sygnałami dźwiękowymi (tzw. „pikami”). W tym czasie wzmogła się działalność koncertowa zespołu. Muzycy występowali wówczas w kraju na ważniejszych festiwalach („FMR Jarocin” czy „Róbrege”). W 1988 grupa przystąpiła do nagrań kolejnego albumu. Płytę, która miała nosić tytuł Kolaboracja II cenzura ponownie opatrzyła tytułem Dezerter. Pierwotny tytuł albumu został przywrócony podobnie jak w poprzednim przypadku dopiero przy okazji jego reedycji w 1997.

Lata 90. XX wieku W 1990 Dezerter wystąpił w Finlandii, RFN, Szwajcarii, Francji, Japonii (Tokio, Nagoya, Osaka), a także przystąpił do rejestracji materiału na kolejny album pt. Wszyscy przeciwko wszystkim. W 1992 ukazała się płyta Blasfemia, która została także wydana we Francji. W 1993 muzycy z gościnnym udziałem wokalistki Hey Katarzyny Nosowskiej nagrali cztery nowe wersje starych utworów, które trafiły na singel „Dezerter”. Piosenki te zostały również włączone do albumu Jak powstrzymałem III wojnę światową, czyli nieznana historia Dezertera zawierającego archiwalne nagrania grupy z całego okresu działalności. W tym czasie Dezertera na rzecz Armii opuścił Piotrowski. Matera z Grabowskim i m.in. z gościnnym udziałem „Niki” (wokalistki Post Regiment) w następnym roku przystąpili do nagrań na kolejną płytę Ile procent duszy?. Po wydaniu albumu do zespołu dołączył w charakterze basisty były gitarzysta grupy Kinsky Tomasz Lewandowski („Tony von Kinsky”). W nowym składzie i z gościnnym udziałem byłego wówczas wokalisty Deutera Pawła „Kelnera” Rozwadowskiego grupa zarejestrowała i wydała w następnym roku album Deuter, zawierający kompozycje tego zespołu. Program koncertowy Dezertera został wówczas rozszerzony o utwory Deutera, które muzycy wykonywali wspólnie z „Kelnerem”.

Rok 1996 przyniósł kolejną płytę Mam kły mam pazury. W 1997 muzycy dokonali reedycji albumu Kolaboracja II. Do pierwotnych wersji utworów została dograna dodatkowa ścieżka gitary, a utwór „Budujesz faszyzm przez nietolerancję” został całkowicie nagrany od nowa (jego pierwotna wersja z 1988 została przez cenzurę pozbawiona prawie całego tekstu). W 1997 roku zespół zaangażował się w kampanię „Muzyka Przeciwko Rasizmowi” prowadzoną przez Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”, a utwór „Budujesz faszyzm poprzez nietolerancję” znalazł się na składance zatytułowanej Muzyka przeciwko rasizmowi. Pod patronatem tej akcji od wielu lat odbywają się też koncerty kapeli. W 1998 ukazał się kolejny album z premierowym materiałem Ziemia jest płaska. Rok później z zespołu odszedł Lewandowski.

XXI wiek W 2001 duet: Grabowski i Matera (podobnie jak w przypadku płyty Ile procent duszy?) zarejestrowali materiał na płytę Decydujące starcie. Tuż po jej wydaniu do Dezertera dołączył basista Hey Jacek Chrzanowski. W tym składzie grupa dała m.in. koncerty z zespołami Conflict i Subhumans podczas trasy w Anglii (2002) oraz występ z Dead Kennedys i Chumbawambą (2002, Kraków). W 2003 muzycy nagrali cover zespołu Kryzys „Dolina Lalek”, który ukazał się na tribute albumie Dolina Lalek: Tribute to Kryzys vol. 1. W 2004 Matera, Chrzanowski i Grabowski nagrali kolejną płytę Nielegalny zabójca czasu. Dwa lata później ukazał się dwupłytowy zestaw najbardziej znanych utworów zespołu Punk’s Not Jazz. W 2009 na płycie Gajcy! (zawierającej utwory nagrane przez różnych wykonawców do tekstów Tadeusza Gajcego) wydanej przez Muzeum Powstania Warszawskiego muzycy zaaranżowali utwór „Śpiew murów”. W listopadzie tego samego roku grupa wzięła udział w koncertach w Stanach Zjednoczonych (w tym w festiwalu „Performing Revolution in Central and Eastern Europe” organizowanym przez Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku z okazji dwudziestej rocznicy zerwania żelaznej kurtyny. Na festiwalu zagrały zespoły z Europy Wschodniej i Centralnej – przedstawicielem Polski był Dezerter). W 2010 członkowie zespołu przystąpili do prac nad płytą Prawo do bycia idiotą, której premiera miała miejsce 11 października 2010. Album ten uzyskał Nagrodę Muzyczną Fryderyk w kategorii rock.

W 2006 wytwórnia Jimmy Jazz Records wydała podwójny tribute album Nie ma zagrożenia jest Dezerter.

Muzycy Obecny skład zespołu Robert „Robal” Matera – gitara, śpiew (od 1981) Krzysztof Grabowski – perkusja (od 1981) Jacek Chrzanowski – gitara basowa (od 2000)

Byli członkowie Dariusz „Skandal” Hajn – śpiew (1981–1986) Dariusz „Stepa” Stepnowski – gitara basowa (1981–1985) Rafał „Kwasek” Kwaśniewski – gitara (1987) Paweł Piotrowski – gitara basowa (1985–1993) Tomasz „Tony von Kinsky” Lewandowski – gitara basowa (1994–1999)

Współpracownicy Maciej Chmiel – menadżer (1984–1990)

Dyskografia Albumy studyjne Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście POLhttp://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=40&lang=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=216&lang=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=618&lang=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=890&lang=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=1344&lang=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=1458&lang= Kolaboracja Data: czerwiec 1988Według opisu na okładce reedycji „Kolaboracji” z 2012 roku. Wydawca: Klub Płytowy Razem Format: CD, LP, CS, digital download – Kolaboracja II Data: 20 lutego 1989 Wydawca: Poljazz Format: CD, LP, CS – Wszyscy przeciwko wszystkim Data: 13 sierpnia 1990 Wydawca: Arston Format: CD, LP, CS, digital download – Blasfemia Data: 14 września 1992 Wydawca: Izabelin Studio Format: CD, LP, CS, digital download – Ile procent duszy? Data: 19 września 1994 Wydawca: Polton Format: CD, LP, CS, digital download – Deuter Data: 1 maja 1995 Wydawca: Polton Format: CD, CS 31 Mam kły mam pazury Data: 14 października 1996 Wydawca: Polton Format: CD, LP, CS, digital download – Ziemia jest płaska Data: 6 października 1998 Wydawca: Warner Music Poland Format: CD, LP, CS – Decydujące starcie Data: 4 czerwca 2001Dezerter – Decydujące starcie – Muzyka w Interia.pl. Wydawca: Metal Mind Productions Format: CD, LP 20 Nielegalny zabójca czasu Data: 28 czerwca 2004Dezerter – Nielegalny zabójca czasu – Muzyka w Interia.pl. Wydawca: Metal Mind Productions Format: CD, LP 33 Prawo do bycia idiotą Data: 11 października 2010Dezerter – Prawo do bycia idiotą – Muzyka w Interia.pl. Wydawca: Mystic Production Format: CD, CD+DVD, LP, digital download 19 Większy zjada mniejszego Data: 6 października 2014 Wydawca: Mystic Production Format: CD, digital download 16 Kłamstwo to nowa prawda Data: 29 stycznia 2021 Wydawca: Mystic Production Format: CD, LP, digital download 4 1986, co będzie jutro? Data: 9 września 2022 Wydawca: Mystic Production Format: CD, LP, digital download 6 Wolny wybieg Data: 13 lutego 2026 Wydawca: Mystic Production Format: CD, LP, digital download 1 „–” album nie był notowany.

Albumy kompilacyjne Tytuł Dane dot. albumu Underground Out of Poland Data: 15 czerwca 1987 Wydawca: Maximum Rock’n’Roll Format: CD, LP, CS Jak powstrzymałem III wojnę światową,czyli nieznana historia Dezertera Data: 1993 Wydawca: Silverton Format: CD Punk’s Not Jazz Data: 24 kwietnia 2006 Wydawca: Metal Mind Productions Format: CD

DVD Tytuł Dane dot. albumu Przystanek Woodstock 2004 Data: 2005 Wydawca: Złoty Melon Format: DVD

Albumy koncertowe Tytuł Dane dot. albumu Jeszcze żywy człowiek Data: 1984 Wydawca: Tank Records Format: CS, CD Izolacja Data: 1985 Wydawca: Tank Records Format: CS Rock Galicja 82 live LP Data: 9 grudnia 2021 Wydawca: Pasażer Records Format: LP

Albumy EP Tytuł Dane dot. albumu Nienawiść 100% Data: 22 lutego 2019 Wydawca: Mystic Production Format: CD, LP Żółć/Pomocne Dłonie Data: 8 grudnia 2023 Wydawca: Mystic Production Format: LP

Single Tytuł Rok Album „Ku przyszłości”1983 – „Dezerter”1993 – „Ostrzega się! deuter”1996Deuter „Mam kły mam pazury”1996Mam kły mam pazury „Ukryta kamera”1998Ziemia jest płaska

Kompilacje różnych wykonawców