thumb|Osiedle Prags, Trydent-Górna Adyga

Znaczenia terminu „osiedle” Termin osiedle ma kilka znaczeń: osiedle – zespół mieszkaniowy stanowiący integralną część miasta lub wsi.(Podstawa prawna: art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych). osiedle – rodzaj miejscowości.(Podstawa prawna: art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych). osiedle – jednostka pomocnicza gminy.(Podstawa prawna: ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). osiedle – w ogólnym znaczeniu, w geografii osadnictwa: określenie każdej jednostki osadniczej, np. miasta, wsi, kolonii. osiedle mieszkaniowe – jednostka urbanistyczna charakteryzująca się ujednoliconą zabudową mieszkaniową, z uzupełnieniem w postaci infrastruktury usługowo-handlowej. osiedle (1954–1972) – w administracji, w kontekście polskim: dawna jednostka podziału administracyjnego Polski w latach 1954–1972, pośrednia między gromadą (jednostką wiejską) a miastem. W praktyce była to miejscowość o charakterze miejskim, ale niebędąca miastem. W 1973 r. część osiedli przekształcono w miasta (np. Szczyrk), inne zaliczono do wsi (np. Andrespol), jeszcze inne przyłączono do istniejących miast jako ich dzielnice (np. Turoszów przyłączony do Bogatyni). osiedle typu miejskiego – w administracji, w kontekście międzynarodowym: typ jednostki osadniczej w dawnych krajach socjalistycznych; występuje nadal m.in. na Białorusi i w Rosji, dawniej też na Ukrainie osiedla żydowskie – umocnione kompleksy mieszkaniowe budowane przez Izrael na terenach przez niego okupowanych po wojnie sześciodniowej.

Osiedla na podstawie ustawy o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych Na podstawie art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych zostało wydane obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2019 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części, zgodnie z którym rodzaj niektórych miejscowości i ich części został określony jako osiedle. Według stanu na 1 stycznia 2025 r. w Polsce istnieje 5 osiedli jako miejscowości podstawowe oraz 4 osiedla jako integralne części wsi: Osiedla Małaszewicze – osiedle w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Terespol Osiedle Grajwo – osiedle w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Giżycko Osiedle Kaniów – osiedle w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Zagnańsk Skarbimierz-Osiedle – osiedle w woj. opolskim, w pow. brzeskim, w gminie Skarbimierz Wilków-Osiedle – osiedle w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Złotoryja

Osiedla wsi Osiedle Kraziewicza – osiedle wsi Nicponia, w woj. pomorskim, w pow. tczewskim, w gminie Gniew Osiedle Leśne – osiedle wsi Tymawa, w woj. pomorskim, w pow. tczewskim, w gminie Gniew Piotrowice-Osiedle – osiedle wsi Piotrowice, w woj. dolnośląskim, w pow. jaworskim, w gminie Męcinka Słup-Osiedle – osiedle wsi Słup, w woj. dolnośląskim, w pow. jaworskim, w gminie Męcinka

Osiedla na podstawie ustawy o samorządzie gminnym Osiedle, dzielnica, sołectwo lub inne jednostki pomocnicze mogą być utworzone przez gminę (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; w skrócie: u.s.g.). Organem uchwałodawczym osiedla może stać się rada osiedla lub ogólne zebranie mieszkańców (art. 37 ust. 1 i ust. 4 u.s.g.). Organem wykonawczym osiedla jest zarząd osiedla, na czele którego stoi przewodniczący (art. 37 ust. 2 u.s.g.). Rada gminy po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami określa organizację i zakres działania osiedla statutem osiedla (art. 35 ust. 1 u.s.g.).

Przykłady gmin posiadających status miasta, w których powołano osiedla jako jednostki pomocnicze gminy (wg stanu na dzień 1 sierpnia 2023 r.): Białystok Bielsko-Biała Bydgoszcz Gniezno Kędzierzyn-Koźle Łódź Nowy Dwór Mazowiecki Olsztyn Poznań Przemyśl Rzeszów Szczecin Wrocław

Integralne części miejscowości o nazwie „Osiedle” w Polsce Według TERYT jest ich 20 Osiedle – część miasta Oświęcim Osiedle – część miasta Prószków Osiedle – część miasta Twardogóra Osiedle – część miasta Zwierzyniec Osiedle – część wsi Kopienica w woj. śląskim, w pow. tarnogórskim, w gminie Zbrosławice Osiedle – część wsi Kotulin w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek Osiedle – część wsi Kupin w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Zalewo Osiedle – część wsi Mazańcowice w woj. śląskim, w pow. bielskim, w gminie Jasienica Osiedle – część wsi Młynne w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Limanowa Osiedle – część wsi Mnich w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Chybie Osiedle – część wsi Moszczanka w woj. opolskim, w pow. prudnickim, w gminie Prudnik Osiedle – część wsi Niedomice w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Żabno Osiedle – część wsi Niwnice w woj. dolnośląskim, w pow. lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski Osiedle – część wsi Ochodze w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Komprachcice Osiedle – część wsi Odrzechowa w woj. podkarpackim, w pow. sanockim, w gminie Zarszyn Osiedle – część wsi Popielów w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Popielów Osiedle – część wsi Psarskie w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Śrem Osiedle – część wsi Robakowo w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kórnik Osiedle – część wsi Trębaczew w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Działoszyn Osiedle – część wsi Warszowice w woj. śląskim, w pow. pszczyńskim, w gminie Pawłowice Osiedle – część wsi Wierzbica w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Wierzbica Osiedle – część wsi Zofipole w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Igołomia-Wawrzeńczyce

Nieoficjalne integralne części miejscowości Osiedle – nieoficjalna część wsi Niwnice, w woj. dolnośląskim, w pow. lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski

Zobacz też

dzielnica miasta sołectwo jednostka pomocnicza gminy kolonia osada przysiółek

Przypisy

Kategoria:Urbanistyka Kategoria:Socjologia miasta Kategoria:Jednostki osadnictwa w Polsce Kategoria:Jednostki pomocnicze gminy w Polsce