thumb|Ion Druță na mołdawskim znaczku pocztowym z 2003 roku Ion Druță (mołdawską cyrylicą Ио́н Дру́цэ, wym. , ros. Ива́н Пантеле́евич Дру́ца, Iwan Pantielejewicz Druca; ur. 3 września 1928 w Horodiște, zm. 28 września 2023 w MoskwieScriitorul Ion Druță a murit la vârsta de 95 de ani ) – mołdawski prozaik, dramaturg, eseista i publicysta; członek honorowy Akademii Rumuńskiej. Jest najczęściej tłumaczonym na języki obce współczesnym pisarzem mołdawskimCiobanu, Vitalie: Ion Druță, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; s. 97).. Od 1960 roku mieszkał na stałe w Moskwie. W polskojęzycznych źródłach i opracowaniach jego nazwisko zapisywane bywa jako „Ion Druce”filmpolski.pl..

Życiorys Ion Druță urodził się w Rumunii, we wsi Horodiște (obecnie rejon Dondușeni w Mołdawii). W 1945 roku ukończył kurs traktorzysty, 1946 szkołę leśnictwa, a w 1957 roku kurs literatury pięknej w Instytucie Maksyma Gorkiego w Moskwie. Początkowo bywał jako pisarz często oskarżany przez mołdawskie urzędy oraz krytykę literacką o nacjonalizm i odrzucenie zasad socrealizmu. Z tego powodu Druță pierwsze swe utwory wydawał głównie w Rosji, gdzie krytyka literacka była bardziej liberalna.

Twórczość Najsłynniejszym dziełem Iona Druță jest nowela pt. Ostatni miesiąc jesieni (rumuński Ultima lună a toamnă, 1962–1976)Novotný, Vladimír: Druce, Ion: Poslední měsíc podzimu, w: Slovník světových literárních děl (Praga: Odeon, 1988, tom I (A–L), s. 227–228). Ostatni miesiąc jesieni, jako jedyne dzieło ze współczesnej literatury mołdawskiej zostało opisane w słowniku w stworzonym specjalnie dla jego opisu haśle. Utwór ten należy do najczęściej tłumaczonych dzieł Iona Druță.. Innym znanym utworem jest powieść pt. Biała Cerkiew (rum. Biserica Albă, 1981). Akcja Białej Cerkwi rozgrywa się w czasie jednej z wielu wojen turecko-rosyjskich w XVIII wieku. Głównymi bohaterami utworu są przełożony mołdawskiego monasteru Neamț – Paisjusz (Wieliczkowski), w brzmieniu mołdawskim Paisie Velicikowski oraz Grigorij Potiomkin – rosyjski generał carycy Katarzyny II. Obydwaj są przedstawieni jako obrońcy Mołdawii. Bronią przeora są modlitwy odmawiane do Boga, zaś bronią Potiomkina – waleczne czyny. Najważniejszym wątkiem dzieła jest budowa cerkwi, symbolu zwycięstwa nad cierpieniem i zniszczeniami spowodowanymi wojną. Budowa świątyni stanowi także symbol odbudowy kraju. Obecność Rosjan i w ogóle kultury ruskiej w Mołdawii jest w Białej Cerkwi przedstawiona w pozytywnym świetle (według autora wpłynęła na postęp cywilizacyjny w kraju)Ciobanu, Vitalie: Ion Druţă, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; strona 98)..

Dzieła Utwory Iona Druță zostały przetłumaczone na wiele języków, m.in. na język polski, rosyjski, czeski i słowacki.

Wydania mołdawskie Większość mołdawskich publikacji Iona Druță ukazało się w czasie, gdy język mołdawski zapisywano cyrylicą.

1952 – La noi în sat. Povestiri (Kiszyniów). 1954 – Poveste de dragoste. Nuvele (Kiszyniów). 1957 – Frunze de dor. Roman (Kiszyniów). 1959 – Dor de oameni. Nuvele (Kiszyniów). 1962 – Cenușica. Povestire pentru copii (Kiszyniów). 1963 – Povestea furnicii. Versurii pentru copii (Kiszyniów). 1963–1968 – Balade din câmpie razem z Povara bunătății noastre, 2 tomy. 1964 – Piept la piept. Nuvele (Kiszyniów). 1972 – Bobocel cu, ale lui (Kiszyniów). 1973 – Balada celor cinci motănași (Kiszyniów). 1974 – Păsările tinereții noastre. Teatru (Kiszyniów). 1982 – De la verde pân’la verde, wydanie poprawione i uzupełnione (Kiszyniów). 1983 – Daruri. Istorioare pentru copii (Kiszyniów). 1984 – Clopotniță. Roman (Kiszyniów). 1986 – Scrieri, 2 tomy (Kiszyniów). 1988 – Biserica Albă. Roman (Kiszyniów). 1989–1990 – Scrieri, 4 tomy (wydane w allfabecie łacińskim; Kiszyniów). 1998 – Ora jertfirii. Proză, publicistică, scrisori (Kiszyniów). 2000 – Biserica Albă (Kiszyniów).

Wydania rumuńskie 1988 – Clopotniță (red. Elena Siupiur, Bukareszt). 1992 – Povara bunătății noastre. Roman (red. Mihai Cimpoi, Bukareszt).

Polskie przekłady 1967 – Ostatni miesiąc jesieni (tłumaczyła Elżbieta Wassongowa, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy). 1976 – Brzemię naszej dobroci (tłumaczył Andrzej Szymański, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza). 1976 – Liście smutku (tłumaczył Andrzej Szymański, Warszawa: „Pax”).

Przypisy

Bibliografia Ciobanu, Vitalie: Ion Druță, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; s. 97–98). Novotný, Vladimír: Druce, Ion: Poslední měsíc podzimu, w: Slovník světových literárních děl (Praga: Odeon, 1988, tom I (A-L), s. 227–228). Sasu, Aurel i Rad, Ilie: Druță Ion, w: Dicționarul Biografic al Literaturii Române (Pitești: Pararela 45, tom I (A-L), s. 526–527).

Linki zewnętrzne Ion Druță, w katalogu BIBLUS

Kategoria:Członkowie honorowi Akademii Rumuńskiej Kategoria:Mołdawscy pisarze Kategoria:Rumuńscy pisarze Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 2023