Wydział Budownictwa Politechniki Śląskiej (początkowo Wydział Inżynieryjno-Budowlany Politechniki Śląskiej) – jeden z najstarszych wydziałów wyższej uczelni technicznej, Politechniki Śląskiej w Gliwicach, położony przy ulicy Akademickiej 5, założony 24 maja 1945, prowadzący działalność naukowo-dydaktyczną, badawczą oraz techniczno-usługową w dziedzinie budownictwa, którego dziekanem od 2024 jest prof. dr hab. inż. Barbara Klemczak.
Historia wydziału Pierwszy pomysł utworzenia na Górnym Śląsku politechniki, a co za tym idzie wydziału budowlanego zrodził się pod koniec lat 20. okresu dwudziestolecia międzywojennego. Propozycja ta została następnie przedstawiona premierowi przez wojewodę śląskiego, Michała Grażyńskiego. Przystąpiono wówczas do opracowania projektu tej uczelni i m.in. wydziału budowlanego. Zarezerwowano tereny na obszarze Katowic-Ligoty, sporządzono projekty pawilonów przez prof. Tadeusza Tołwińskiego, stworzono propozycje obsady katedr i programy nauczania opracowane przez zespół Politechniki Warszawskiej. Premier Kazimierz Bartel, po wstępnej zgodzie, sprzeciwił się jednak temu pomysłowi, motywując to nieobsadzoną bazą dydaktyczną niektórych katedr istniejących politechnik w Warszawie i Lwowie. Wielki kryzys w Polsce lat 30. XX wieku przekreślił możliwości utworzenia kosztownej wówczas politechniki na Śląsku.
Po przejściu frontu, jeszcze w czasie trwania II wojny światowej podjęto kolejne działania w celu utworzenia na terytorium Śląska pierwszej uczelni technicznej. Powołano 26 lutego 1945 tzw. „Tymczasową Komisję Organizacyjną Politechniki Śląskiej”, której członkami zostali m.in. prof. dr hab. inż. Franciszek Wasilkowski, pierwszy kierownik Katedry Budownictwa Stalowego i jeden z pierwszych dziekanów tworzonego Wydziału Inżynieryjno-Budowlanego oraz prof. dr inż. Stefan Kaufman, pierwszy kierownik Katedry Budownictwa Żelbetowego. Wydział Inżynieryjno-Budowlany kreowany został 24 maja 1945, dekretem nr 118 Prezydenta Krajowej Rady Narodowej (Dz.U. RP Nr 21 z dnia 11 czerwca 1945), jako jeden z czterech wydziałów (obok Chemicznego, Elektrycznego i Mechanicznego) Politechniki Śląskiej, z początkową siedzibą w Katowicach. Staraniem Pełnomocnika Rządu, gen. Aleksandra Zawadzkiego, inicjatora utworzenia na Śląsku politechniki, w połowie czerwca 1945, w Ministerstwie Oświaty w Warszawie na specjalnej konferencji zapadła ostateczna decyzja zlokalizowania Politechniki Śląskiej w Gliwicach. mały|250px|Pierwszy dziekan Wydziału Inżynieryjno-Budowlanego Politechniki Śląskiej (1945), prof. dr inż. Antoni Karol Plamitzer Okres organizacji Wydziału Inżynieryjno-Budowlanego nastąpił na Akademii Górniczej w Krakowie, gdzie 1 czerwca 1945 uruchomiono tymczasowy Wydział Inżynieryjno-Budowlany. Tam też nastąpił pierwszy nabór studentów i pierwsze rozpoczęcie roku akademickiego, 5 czerwca 1945. W wyniku mianowania 11 czerwca tegoż roku w Krakowie, prof. dr inż. Antoni Karol Plamitzer został powołany na stanowisko pierwszego p.o. dziekana Wydziału Inżynieryjno-Budowlanego. Po niespełna trzech tygodniach, złożył on na ręce rektora prof. Władysława Kuczewskiego, rezygnację z powodu złego stanu zdrowia, a zastąpił go od 1 lipca 1945, prof. dr inż. Włodzimierz Roniewicz. Warto dodać, że pierwszymi w historii absolwentami Wydziału Inżynieryjno-Budowlanego byli: Mieczysław Stanisław Izworski, abiturient Politechniki Lwowskiej i Władysław Borusiewicz, abiturient Politechniki Warszawskiej, którzy złożyli egzaminy dyplomowe już 20 sierpnia 1945 przed komisją, której przewodniczył prof. dr inż. Izydor Stella-Sawicki.
6 sierpnia 1945 ukazał się komunikat o warunkach dodatkowej, jesiennej rekrutacji na studia m.in. na Wydział Inżynieryjno-Budowlany, a w dniach (1–5) października przeprowadzono egzaminy wstępne. Oficjalną strukturę organizacyjną wydział przyjął 1 października 1945, zarządzeniem ministra o powołaniu katedr, których utworzono czternaście. Zajęcia dydaktyczne w Gliwicach na wydziale, położonym wówczas przy ulicy Marcina Strzody 19, zainaugurowano 29 października 1945. Była to druga inauguracja w tym samym roku kalendarzowym. Podstawy nauczania opierały się na dawnych przedwojennych wzorach uczelni technicznych, opracowanych na programach – głównie Politechniki Lwowskiej (dawnego Wydziału Inżynierii Lądowej i Wodnej), której kadra dydaktyczna stanowiła wówczas dominującą siłę wydziału. Początkowo wydziałem kierował tylko dziekan, a od 1947 powołuje się również prodziekana, którym został jako pierwszy w latach (1947–1950) prof. dr inż. Edmund Szczepaniak. Następnie w 1956 powołano dwóch prodziekanów, a w 1960 nawet trzech prodziekanów.
Z początkiem 1948 podjęto decyzję o budowie nowego gmachu wydziału przy ulicy Katowickiej 5 (obecnie ulica Akademicka 5), projektu prof. inż. arch. Tadeusza Teodorowicza-Todorowskiego we współpracy z Ireną Ostrowską-Madurowicz, Edwardem Koczarskim i Hugonem Waleczkiem, który oddano do użytku w grudniu 1952, a którego koszt wyniósł 19 038 000 zł. W 1949 wydział opuściło pierwszych 169 absolwentów, którzy po czterech latach nauki, kształcili się na nim od pierwszego semestru. 12 lutego 1953 powstał obok Wydziału Inżynieryjno-Budowlanego, nowy wydział: Wydział Budownictwa Przemysłowego, który 1 lutego 1955 został połączony z Wydziałem Inżynieryjno-Budowlanym i przemianowany na Wydział Budownictwa Przemysłowego i Ogólnego, który z kolei od 15 czerwca 1969 przemianowano na Wydział Budownictwa i Architektury. Ostatecznie z dniem 1 października 1977 z Wydziału Budownictwa i Architektury, wyodrębniono dwa samodzielne wydziały: Wydział Architektury i Wydział Budownictwa.
Studia w systemie stacjonarnym (dzienne) uruchomiono w 1945 (od momentu powołania wydziału), następnie w 1954 uruchomiono system niestacjonarny (zaoczny) – studia dla pracujących, a w 1955 – studia w systemie wieczorowym. mały|250px|Prof. dr inż. Stefan Kaufman, organizator i dziekan Wydziału Budownictwa Politechniki Śląskiej (1958–1960) oraz doktor honoris causa tego wydziału (1981) W swojej historii Wydział Budownictwa uhonorował 13 lipca 1981 wybitnego naukowca, jednego z organizatorów wydziału, prof. dr. inż. Stefana Kaufmana nadaniem tytułu doktora honoris causa. Ponadto Uchwałą Senatu Politechniki Śląskiej tytuł Honorowego Profesora tej uczelni otrzymali trzej inni wybitni naukowcy wydziału: prof. dr inż. Antoni Rosikoń (2 października 2012), prof. dr inż. Andrzej Ajdukiewicz – za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie konstrukcji budowlanych (4 listopada 2015), prof. dr hab. inż. Włodzimierz Starosolski – za osiągnięcia naukowe i wdrożeniowe w dziedzinie konstrukcji budowlanych (24 maja 2018).
Charakterystyka wydziału Wydział zatrudnia 103 nauczycieli akademickich (w tym 9 profesorów tytularnych, 16 doktorów habilitowanych na stanowiskach profesorów Politechniki Śląskiej oraz 78 doktorów (w tym 3 architektów)). Działalność naukowa pracowników wydziału obejmuje wszystkie dziedziny z zakresu projektowania konstrukcji, materiałów budowlanych i technologii budownictwa oraz inżynierii komunikacyjnej i infrastruktury: rozwój teorii konstrukcji, w szczególności budowli narażonych na działanie wpływów eksploatacji górniczej, konstrukcje żelbetowe, sprężone i stalowe, drewniane budownictwo szkieletowe, badania gruntów, fundamentów i konstrukcji budowli, mechanikę ośrodków ciągłych i dynamikę układów mechanicznych w ujęciu nieklasycznym, tworzenie naukowych podstaw eksploatacji, renowacji i remontów, nowe metody i technologie w budownictwie mostowym oraz eksploatację obiektów mostowych na terenach objętych wpływami górniczymi, budownictwo komunikacyjne z uwzględnieniem rozwoju teorii konstrukcji nawierzchni i podłoża gruntowego na terenach górniczych, projektowanie, budowę i eksploatację infrastruktury komunalnej w warunkach górniczej deformacji terenu, badania trwałości materiałów i obiektów budowlanych, podstawy kształtowania budynków ekologicznych, systemy organizacyjne, informatyczno-decyzyjne i systemy zarządzania dla przedsiębiorstw budowlanych, technologie i badania materiałów i wyrobów budowlanych.
Wydział jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Wydziałów Budownictwa () oraz aktywnym uczestnikiem projektu (), skupiającego ponad 130 partnerów, w tym 101 wydziałów budownictwa z 29 krajów Europy.
Wydział współpracuje m.in. z krajowymi organizacjami branżowymi – Śląską Okręgową Izbą Inżynierów Budownictwa, Śląską Izbą Budownictwa z siedzibą w Katowicach oraz Polskim Związkiem Inżynierów i Techników Budownictwa.
Wymiana studentów i kadry prowadzona jest we współpracy z uniwersytetami w: Wielkiej Brytanii, Niemczech, Włoszech, Hiszpanii, Francji, Danii czy Portugalii. Studenci zagraniczni mogą podejmować studia na makrospecjalności, prowadzonej w całości w języku angielskim. Z kolei studenci specjalności Budowlano-Architektonicznej mogą uzyskać polsko-duński dyplom inżynierski w ramach bilateralnej umowy z VIA University College w Horsens.
W krajowym rankingu studiów inżynierskich uczelni kierunków budowlanych „Perspektywy”, Wydział Budownictwa Politechniki Śląskiej został sklasyfikowany w 2020, 2021, 2022 i 2026 na 3., a w 2023 i 2024 na 4. miejscu. W 2025 był liderem tej klasyfikacji.
Władze wydziału Wydział nadzoruje powołana Rada Dziekańska w skład, której wchodzi kilkudziesięcioosobowe gremium osób złożone z: władz wydziału (dziekan i prodziekani), kierowników katedr, przedstawiciela samorządu studenckiego, przedstawiciela doktorantów, przedstawicieli otoczenia społeczno-gospodarczego, przedstawicieli związków zawodowych oraz innych osób związanych z wydziałem. Władze Wydziału Budownictwa Politechniki ŚląskiejFunkcja Osoba Dziekan prof. dr hab. inż. Barbara Klemczak Prodziekani ds. Studenckich i Kształcenia dr inż. Stefan Pradelokds. Nauki i Współpracydr hab. inż. Artur Nowoświatds. Infrastruktury i Organizacji dr hab. inż. Marian Łupieżowiec
Dziekani wydziału Wydziałem kieruje powołany dziekan, mający do pomocy prodziekanów (obecnie trzech). Funkcję dziekana pełniło jak dotychczas 26 naukowców. Lista dziekanów Wydziału Budownictwa Politechniki ŚląskiejLp.OkresOsoba 1. 11.06.1945–30.06.1945 prof. dr inż. Antoni Karol Plamitzer 2. 1.07.1945–14.10.1945 prof. dr inż. Włodzimierz Roniewicz 3. 15.10.1945–30.04.1946 prof. dr hab. inż. Franciszek Wasilkowski 4. 1.05.1946–31.03.1947 prof. dr inż. Edmund Szczepaniak 5. 1.04.1947–30.05.1952 prof. mgr inż. Michał Paszkiewicz 6. 1952–1955 prof. dr inż. Marian Janusz(Wydział Inżynieryjno-Budowlany) 7. 1953–1955 prof. dr inż. Edmund Szczepaniak(Wydział Budownictwa Przemysłowego) 8. 1955–1956 prof. mgr inż. Michał Paszkiewicz 9. 1956–1958 prof. mgr inż. arch. Władysław Śmiałowski 10. 1958–1960 prof. dr inż. Stefan Kaufman 11. 1960–1962 prof. dr inż. Józef Ledwoń 12. 1962–1964 prof. dr inż. Zbigniew Budzianowski 13. 1964–1966 doc. dr hab. inż. Józef Głomb 14. 1966–1971 prof. mgr inż. arch. Zygmunt MajerskiLp.OkresOsoba 15. 1971–1973 prof. dr hab. inż. Józef Śliwa 16. 1973–1975 doc. dr inż. Wojciech Sitko 17. 1975–1977 prof. doc. dr inż. Tadeusz Hop 18. 1977–1979 doc. dr inż. Andrzej Ajdukiewicz 19. 1979–1981 doc. dr inż. Stanisław Lessaer 20. 1981–1984 prof. dr inż. Jan Mikoś 21. 1984–1987 prof. dr hab. inż. Jerzy Niewiadomski 22. 1987–1990 prof. doc. dr inż. Tadeusz Hop 23. 1990–1996 doc. dr hab. inż. Antoni Motyczka 24. 1996–1999 prof. dr hab. inż. Maciej Gryczmański 25. 1999–2005 prof. dr hab. inż. Stanisław Majewski 26. 2005–2008 prof. dr hab. inż. Jan Ślusarek 27. 2008–2012 prof. dr hab. inż. Jerzy Sękowski 28. 2012–2016 prof. dr hab. inż. Jan Ślusarek 29. 2016–2024 prof. dr hab. inż. Joanna Bzówka 30. 2024– prof. dr hab. inż. Barbara Klemczak
Struktura wydziału Na przestrzeni lat działania Wydziału Budownictwa jego struktura organizacyjna ulegała modyfikacji i licznym zmianom. Niektóre katedry z biegiem czasu likwidowano lub łączono z innymi, jak również tworzono nowe wraz z potrzebami i postępem budownictwa. Obecnie na wydziale działa pięć katedr oraz laboratorium.