Żelazocyjanek potasu, heksacyjanożelazian(II) potasu, – nieorganiczny związek chemiczny z grupy żelazocyjanków, sól kompleksowa, w której atomem centralnym jest żelazo na II stopniu utlenienia, a ligandami 6 anionów cyjankowych.
Właściwości Z wody krystalizuje tworząc cytrynowożółte kryształy trihydratu . Nie rozpuszcza się w etanolu, jest za to dobrze rozpuszczalny w wodzie. Roztwór pod wpływem światła słonecznego powoli przebarwia się na niebiesko w wyniku powstawania błękitu pruskiego. Logarytm stałej trwałości kompleksu (logβ6) wynosi 24.
Sól uwodniona traci wodę w temperaturze 60–80 °C. Podobnie jak inne żelazocyjanki metali alkalicznych, jest trwały termicznie aż do temperatury czerwonego żaru, w której ulega rozkładowi do wielu produktów, nie osiągając temperatury topnienia.
Pod wpływem rozcieńczonych kwasów rozkłada się z wydzieleniem cyjanowodoru:
Stężony kwas siarkowy powoduje rozkład związku z wydzieleniem tlenku węgla. Kwas azotowy 25% przekształca jony żelazocyjankowe w nitroprusydkowe, co jest podstawowym sposobem otrzymywania nitroprusydku sodu:
W reakcji z metalami ciężkimi tworzy nierozpuszczalne lub prawie nierozpuszczalne osady.
Zastosowanie Podstawowym zastosowaniem żelazocyjanku potasu jest produkcja niebieskich pigmentów, takich jak błękit pruski. Duże ilości tego związku są wykorzystywane jako substancja przeciwdziałająca zbrylaniu soli kuchennej. Przykładowo, w Unii Europejskiej (kod E536) jego maksymalna dozwolona zawartość w soli wynosi 20 mg/kg, a w Kanadzie 13 mg/kg. Jego zdolność do strącania metali ciężkich wykorzystywana jest przy produkcji kwasu cytrynowego, uszlachetniania wina, galwanostegii cyny oraz w chemii analitycznej. Jest stosowany też w fotografice kolorowej i w procesie oddzielania molibdenu od miedzi.
W stomatologii używany jako strącalnik dla 30 lub 50% chlorku cynku używanego do impregnacji zębów mlecznych.
Zagrożenia Żelazocyjanek potasu nie jest toksyczny. Dawka śmiertelna dla zwierząt wynosi ponad 3 g/kg masy ciała, np. 3,6 g/kg dla szczura (doustnie), tj. w przybliżeniu tyle samo, co dla soli kuchennej (LD50 = 3,5 g/kg). Zatrucie żelazocyjankiem potasu przez jego spożycie jest trudne – w organizmie kompleksowy jon jest trwały, a wydzielanie jonów cyjankowych jest znikome, sam związek jest szybko wydalany z organizmu. Do roku 2010 w literaturze opisany został jeden przypadek śmiertelnego zatrucia – 56-letniego emerytowanego farmaceuty, który wypił dwie szklanki roztworu tego związku. Toksyczne są jednak opary cyjanowodoru, które wydzielają się w czasie reakcji żelazocyjanku potasu z kwasami.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Chemiczne dodatki do żywności Potasu, żelazocyjanek Kategoria:Nieorganiczne sole potasu Kategoria:Związki kompleksowe żelaza